Жилийн дараах Монгол

Жилийн дараа эх орондоо салхи шиг л очоод ирсэн. Асар богино хугацаанд. Ажлаар. Улсын мөнгөөр. Хэ хэ. 

Өнгөрдөг жилийн 6 сарын 15-нд нисэх байсан дотоодын нислэг хойшлоод гээд л паян ихтэй байсан даа. Энэ ажил яг манай хэлтсээс зохион байгуулдаг ажил. Сурагчдаа үдчихээд, ганц нэг хоног спортын хэлтсийнхний ажлаар үлдээд, орой нь найз дүү нартайгаа Чингис шар айраг ууж амжсан гэж бичсэн байх аа. 

Энэ жилийн томилолт гэнэт санал орж ирээд, би ч уухайн тас зөвшөөрнө биз дээ. Улсын мөнгөөр, эх нутагтаа очоод ирнэ гэдэг чинь тэнгэрийн умдаг атгасан л гэсэн үг. 

Сэтгэл нь хөөрсөн хүн хувьдаа хөөрхөн паакталсан. Яасан гэхлээр байна аа? 

Онгоцонд авч орох жижиг чемоданыхаа түлхүүрийг бэлдэлгүй, онгоцны буудалд ирэв. Ачаагаа өгөх гээд зогсож байгаа гар минь өтчихсөн юм шиг очоод түгжээг нь "цоожилчихов". Тэгээд гэнэт юу билээ? Түлхүүр цоож нь яах билээ? гэж сандраад. 

Нөхөртөө хошуугаа унжуулж хэлээд, нөхөр баларсан юм гэж үглэн, гэр лүүгээ жирийлгэв. Хаа очиж ойрхон, түгжрэхгүй юм даа. 

Хаалгаар орсон байх ёстой цагтаа ам мөчид амжиж оров. Нөхрийн авчирсан түлхүүрийг шүүрч аваад л...

Би олоогүй түлхүүрийг нөхөр олж авчирна ч гэж юу байхав тийм ээ? Мэдээж шал өөр түлхүүр байсан. Ха ха. 

Тэр чемоданыг минь дундах зулзага нэг аялалдаа авч явж байсан тул хар үүрээр утасдаад асуучих гэсэн чинь утсаа авдаггүй, аав нь гэртээ орж ирэнгүүтээ л загнаад асуусан чинь тоохгүй" би яаж мэддэгийн" гээд нойрмог уурлаад, тусыг эс үзүүлэв гэсэн. Хэ хэ. 

За тэгээд дотоодын нислэгээр Ханэда онгоцны буудалдаа буучихаар жижиг чемоданаа онгойлгож үзэх гэсэн чинь түлхүүр нь таардаггүй, ээ харлаа биш байна аа, яах билээ гэж бодож байснаа санаандгүй нэг юмыг нь түлхээдэхсэн чинь мултардаг гэнэ ээ. Ээ ашгүй минь болж тайвршаад, гэрийнхэндээ зүгээр онгойсон шүү гэж бичив. 

Суугуул нутгаас Токиогийн Ханэда нисэх онгоцны буудал хүртэл би онгоцоор ниссэн юм. Тэгсэн хоёр тээш өгч болно гэхээр нь гайхал жижгийгээ өгчихгүй юу. Тэгээд л мунгинаж эхэлсэн нь тэр. 

За тэгээд сэтгэл уужирсан хүн Нарита нисэх онгоцны буудал орчихоод ачаа бараагаа жин тан болгож, хамгийн түрүүнд шахуу ачаагаа өгчихөөд, онгоцондоо суух хаалгаа олж очоод, номоо дэлгэв. Утсаа ч цэнэглэв. 

Утасны цэнэглэгчээ мартсан байв. Тэгж мартсанаа Улаанбаатарт очоод зочид буудалдаа орчихоод, гэрийнхэнтэйгээ уулзчихаад, унтах гээд хэвтэхдээ утсаа цэнэглэнэ дээ гэж бодсоноо санав. Ха ха. 

Гурав дахь паян нь бас л миний өөрийн хайхрамжгүйнх. Гэхдээ энэ удаад азтай. Өглөө эрт буудлаасаа нисэх рүү хөдлөв. Жолоочтойгоо ачаа бараа ихдэв, илүү гарсныгаа тэгэв ингэв гээд буу халж явлаа. 

Тэгснээ гэнэт гар хилээ яалаа? гэж санан үүргэвчээ ухав. Байвал үүргэвчинд л байх ёстой юм. Ухаад байдаггүй. Жолооч минь би утасдаадхая, үүдэнд хүмүүсээ хүргэж өгөх гээд хүлээж байсан нэг ах хүү байсан даа гээд. 

Утасдаад, байвал араас чинь аваад очъё гээд. Жолооч залуу минь аятайхан, тун дажгүй залуу таарсан. Дараа миний мэдэл гарвал дахин үйлчлүүлмээр санагдсан. 

Нисэх дээр очоод дөнгөж буугаад л ачаа бараагаа машиныхаа араас буулгаад л байж байсан чинь араас жолоочийн минь танил ах нь хүрээд ирсэн. Миний гар хилийг аваад ирсэн. 

Ёх, ийм л олон паянтай байлаа. Мөн эх орон маш их хүйтэн байлаа. Зөндөө даарсан. Найзаасаа ноолууран цамц зээлж өмссөн. Цас бороотой байсан тул бэрээсээ усны гутлыг нь зээлэв. Хи хи. 

Бусдаар монгол хоолоо идээд, ааруул идээд, шар айргаа уугаад гээд л сайхан явсан. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Сэрүүхэн сайхан

6 дугаар сарын эхний хэдэн өдөр сайхан сэрүүхэн байна шүү. хэр удаан үргэлжлэх бол? гэж айдас хүйдэс бол байна байна...

Удахгүй халаад эхлэнэ гэж бодохоор, амжуулаад хэдэн ном уншчих юмсан гэж бодсон ч. Хувь хувьсгалын ажил их л байна. Тайлангаа бичээд л явах тул шагайж л байгаарай, үүгээр минь. 

5 дугаар сарын дундуур билүү? Сүүлээр билүү? Шилжээд явчихсан нэг нэгжийнхээ даргатай, мөн хэдэн жилийн өмнө монгол хариуцаж ажиллаж байсан залуутай гээд гурвуулаа уусан үеийн ундаа. 

Нэг сайхан нь япончуудын залуус нь иймэрхүү сул амттай дарс уух нь олон. Хатуу юмаар шахаад байхгүй, уухгүй байсан ч нэг их юм хэлэхгүй амар. Тухайн хүндээ тааруулаад л уувал уугаад, хоолловол хооллочихно. 

Энэ их сонирхолтой санагдсан. Хэ хэ. Бүгд л өхөөрдөж зураг дарав. Амт нь тун догь. Амны цангааг бол тайлахаар л юм билээ. Намайгаа болсон болоогүй зураг дарж явдгийг мэддэг дарга маань, их дэмжиж "хөөе, зураг дарахаа мартав аа?" гэж сануулсан. 

Мань хүн өөрөө мэргэжлийн том зургийн аппараттай. Хааяадаа зураг дардаг гэсэн. Том хотоос шилжиж ирсэн. Бид ч гайхаад л асуудаг гэж байгаа. Яаж яваад энэ хөдөө газар ирчихсэн юм бэ? гээд л...

Өөдөөс нь харахад нэг иймэрхүү. Ингээд хэрчээд хөлдөөчихдөг байх. Бараг гэртээ ингэж хэрчиж хөлдөөчихөөд, найз нөхдийгөө ирсэн үед дайлж болохоор гоё санаа болохоор. 

Намар хэдэн найзууд манайд цуглах ээлжтэй. Мартчихалгүй байвал ингэж дайлахыг хичээнэ ээ. Чавганы дарс энэ тэрээ гэж байнаад мартчих л байх л даа. Дараа нь л өө тэгдэг байж гэж санадаг болж, насны намар нь гадаа ирээ юу даа гэмээр л мартана үе үе.

Нэг хэсэг гүзээлзгэнэтэй мөс хөлдөөж ирээд л дарсандаа хийж найзуудыгаа дайлдаг байж. Хэзээнээс гүзээлзгэнэтэй мөс хөлдөөхөө больчихов оо? Насны намар гадаа ирээд, ядраад байдаг болсных ч байж магад. Хэ хэ. 

За түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Зураг

Энэ өнөөх цэцгийн хүрээлэн лүү орох гээд үүдэнд нь хүн хүлээгээд зогсож байхдаа дарсан зураг. Аминдаа алсын бараа харж нүдээ амрааж буй царай минь. Угтаа өдөр бүр л алсын барааг ширтэж нүдээ амрааж байх. 

Ингээд гэртээ ч блог бичиж байна гээд пс ширтчихээр хараа муудахаас яахав, тийм ээ? 

Уг нь хаашаа ч харсан ногоон өнгө. Ой мод, өвс ногоо, цэцэг жимс харагддаг юм. Чийглэг, хур бороо ихтэй улс орны нэг сайхан нь тарьсан болгон нь ургадаг. 

Их цэвэр цэмцгэр ээ. Хөдөө орон нутгийнх болохоор хүн багатай. Дээрээс нь ажлын өдөр бүр ч хүн багатай. Тэтгэвэртээ гарсан настай голцуу жуулчид л харагдсан. 

Гадаад жуулчид ч цөөн байлаа. Биднийг зөндөө зөндөө жуулчин дагуулж ирээрэй гэж нэг царайлаг ажилтан залуу нь хэлсэн. Хэ хэ. 

Нэмэх 35 хэмээс дээш халаад ирэхээр бас л чанга юм аа. Энэ усан оргилуурыг хараад усаар байлдмаар санагдсан. Гараа дүрж үзсэн чинь юу вэ? Бүв бүлээхэн байж билээ? Хэ хэ. 

Гэснээс багадаа байрныхаа хүүхдүүдтэй усаар байлдаж тоглодог байсан бага нас мину зэ. Үнэхээрийн жаргалтай байжээ. Энд хүүхдүүд усаар ч байлдаж тоглох завгүй, сургууль соёл, дугуйлан секц...

Бага байхад пааркын усан оргилуурыг тойроод л алхдаг байснаа санадаг юм. Хөөсөн чихэр бариастай. Хэ хэ. Их л том санагддаг байж билээ. Би чинь өөрөө жижигхээн. 

Алмаз эрдэнэ чинь жижигхэн байх тусмаа үнэтэй гэе дээ. Хи хи. 

Траншейных нь таглааг харчих л даа. Траншейны таглаа гэж хэлэхээргүй л байгаа биз дээ? Нутаг нутгийнхаа онцлогийг харуулсан зураг хөрөг, хээ угалзтай байдаг. 

Энэ тухай урд нь ганц нэг зурагтай бичвэр бичиж байсан байх. Нэг бол өмнөх блогтоо ч юм уу? 

Бага байхын нэг явдлыг санадаг юм. Ээж биднийг дагуулаад л ажилдаа явна. Бага дүүг тэвэрчихсэн. Би том нь юм болохоор яг ард нь дагаастай. Бас нэг дүү минь намайгаа дагана аа. 

Тэгсэн нэг харсан тэр дүү маань алга шүү. Ээж бид сандраад л хайв аа. Тэгсэн чинь явган хүний зам дээрх траншейны нүхэнд уначихсан, дээшээ биднийг хараад зогсож байдаг байгаа. 

Тэр нь азаар усны траншейн биш байсан. Гэхдээ хэлбэр нь дугуй, яг л траншейн шиг хэлбэртэй. Нэг их гүнзгий биш, дээрээс нь өвөл байсан болохоор бид зузаан хувцастай, дүү маань бэртэж гэмтэлгүй, босоогоороо уначихсан байж билээ. Ха ха. 

Манай энэ дүү нэлээд паянтай гар аа, одооны хэллэгээр бол төмс. Эрэгтэй ч юм байгаа юм. Ха ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Далайн өдөр

Сая Даваа гарагт энд бүх нийтийн амралтын өдөр таарав. Бидний нэрлэж заншсанаар "улаан өдөр". Гэхдээ 7 сарын энэ амралтын өдрийг нэг юм мэдээд байгаа юм. Учир нь ганц л улаан өдөртэй. Тэгээд зун. 

Зун цаг гэхээр японд далай, тарвас, салют төсөөлөгдөнө. Тэгээд л шууд далайн өдөр гэж мэдээд, цээжилчихсэн. Бусад улаан өдрүүдийг яг юуных нь өдөр билээ? Шууд хэлж мэдэх нь цөөн. 

8 сарын нэг улаан өдрийг бас хэлж мэдэх юм байна. "Уулын өдөр". 

Энд нэг юм анзаарсан уу? Баяр биш, өдөр гэж нэрлэдэг. 

Зээ, дээрээс нь зуны амралт эхэлсэн тул, амарч байгаа, ганц нэг томчуудын төлөвлөгөөгүй өдрөө эрх жаахан зулзагадаа зориулж, цаг гаргах санаатай далай явцгаав. 

Бидний очдог эрэг их аятайхан газар байдаг юм. Яг эрэгтээ очтолоо жаахан бартаат зам туулдагийг эс тооцвол. За тэгээд гараад л шууд гэрийнх нь гадаа далайн эрэг байна гэж юу байхав дээ, тийм ээ? 

Хүн гэж амьтан ийм л давруу шүү. Бүх юм аа гэрийнхаа гадаа, гарынхаа дор байлгах санаатай шүү. 

Гэснээ бартаат зам туулаад тэгсэн үү? Миний шилбэ хүндүүр болжээ. Охин сонсчихоод, өдөр тутамдаа дасгал хөдөлгөөн хийдэггүй чинь л харагдаж байна даа, гэсэн. 

Гэхдээ байна аа, би шинэ ажилд ороод өдөр бүр л алхаад байгаа юмсан. Аминдаа өөрийгөө хөдлөөд байна гэж бодоод байсан чинь үгүй байжээ. Хэ хэ. 

Энэ өдөр далай маш тунгалаг, тэнгэр ч цэлмэг сайхан байлаа. Номин ногоон өнгө гэдэг дээ, тийм л өнгөтэй байсан. Хүүхдүүдэд үнэхээрийн сайхан байх шиг байсан. Уснаас гарч ирэхгүй, хальт өдрийн хоолоо идчихээд буцаад л ус руугаа шумбасан. 

Бүгчим халуунд далайн хүйтэн ус. Үдээс хойш нэлээд бүлээс ирсэн. Мөн бага зэрэг давалгаа ч гарч ирсэн. 

Жижигхэн хавч гэх мэт хорхой олоод, хөөж тоглоод, сургууль дээрх усанд сэлэлтийнхээ дасгалыг  давтаж байх шиг байсан. Одоогоор усанд дасах, толгойгоо далд ортол шумбаж сурах дасгал заалгаад, давтаад байгаа юм билээ. 

Ирэх жилээс сэлэхийг заах байх. Гэснээс усан бассейнд явуулах санаатай л байна. 4 сард хичээл эхлээд сургуульдаа дасах, хичээлдээ дасах гээд хэрэндээ хөөрхөн хичээж буй тул тохиромжтой цагийг хүлээгээд л харзнаж байна. 

Зурагны зүүн талын хаднаас нь эрчүүд үсэрч тоглодог. Ха ха. Япон эрэгтэй хүүхдүүд үсэрч харагддаг. Харин монгол насанд хүрсэн эрчүүд үсэрч харагддаг. Япон эрэгтэй хүн үсэрч байгааг хараагүй, жил бүр л ирдэг газар. 

Тэгэхээр манай эрчүүд үнэхээрийн баатарлаг, зоримог, дайчин, эрсдэлд дуртай, хүүхэд шиг болох нь ойлгомжтой байнауу? Нэг харсан чинь хадны цаагуур орчихоод харагддаггүй. Харж байхгүй бол гээд л хөхрөлдөв. 

Тэгсэн дүрмийн дагуу "шарх"-даад л авсан байна лээ. Нэг нь гараа эсгээд, нэг нь хаднаас үсэрч байна гээд толгойгоороо далайн ёроолд газар мөргөсөн байсан. Ха ха. 

Хажууд нь үр зулзагууд нь зүв зүгээр л усандаа шумбаад, сэрүүцээд тоглож байх жишээний. 

Эрчүүд минь багадаа ханаталаа сайн тоглоод аваарай. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Идсэн нь

6 сард томилолтоор монгол яваад ирсэн дээ. Ахлах ангийн сурагчидтай явсан юм. Саяхан нэг сургуулийх нь сурагчид монгол явсан тухайгаа бусаддаа тайлагнана, боломжтой бол ирээрэй гэж урьсан байсан.  

Томилолтоор явах дуртай юм болохоороо би ч баярлаад, уухайн тас зөвшөөрөөд, сэтгэл хөөрөөд очиж үзсэн. Ажлынхаа нэг ажилтантай хамт. Ажилтантай ч гэж дээ, яг миний дээд талын дарга. Хэ хэ. 

Захиалгаа өгчихөөд хүлээх зуур ирдэг зууш. 

Зүгээр явахгүй ээ. Томилолт бичүүлээд, нийтийн унаагаар, унааныхаа мөнгийг байгууллагаасаа гаргуулаад л явсан. Ингэхдээ сурагчдад бас нэмэр болоосой гэсэндээ монголынхоо ганц нэг зүйлсээс авч явав. 

Морин хуурь жижиг гэр, шагай, монгол хэлээр орчуулагдсан ном, дээл, хантааз гээд л. Далбаагаа ч авч явсан. 

Гэснээс унааны мөнгө маань сүүлд дансанд минь орж ирнэ ээ. Бараг сарын дараа л орж ирвэл их юм. Хэ хэ. 

Одэн буюу тусгай амталсан шөлөнд чанасан ногоонууд, өндөг гэх мэт

Орой нь хамт явсан багш нартай томчууд нэгэн уушийн газар цуглаж идэж уув. Мөн монгол явсан тухайгаа дурсан ярьцгаав. Хөгжилтэй байлаа. Дахин явцгаах юмсан гэж ярилцав. 

Жаал инээлээ, жаал уулаа, жаал идлээ. Монголд байхдаа ингэж томчуудаараа ууж идэж чадаагүй байна аа л гэцгээсэн улс байв. Монгол Чингис шар айраг уулгамаар л байсан гэлээ. 

Сэтгэгдэл маш өндөр байлаа. Би ч эх орныхоо нэр төрийг эрхэмлэн, аятайхан авч гарах гэж хэрэндээ хичээнэ ээ. 

Юу ч билээ нэртэй төмсний салат. Хэлбэр нь өвөрмөц санагдсан.

Аяга угаагчаасаа бэлэглэв. Мөн нэг нэг чацарганы охь, нэг нэг хушхан самар хамт хийж уутлаад, бэлэглэсэн. Бүгд их баярласан. Явах өдөр шийдэгдэнгүүт л нэхэж бэлдэнэ. Бас бус өгөх зүйлс юу байна? гэж бэлдэнэ. Хийж бэлэглэх уутаа худалдаж авна гээд л хэрэндээ хөөрхөн догдлон бэлдээд, хүлээнэ. 

Хүн тэгээд өөрийн гэсэн нэг брендтэй байх зүгээр юм тийм ээ? Чаддаг зүйлтэй байх нь ч мөн адил. Юу байна түүгээрээ дайлна гэдэг шиг юу чаддаг байна түүгээрээ эх орноо болон өөрийгөө олны газар аятайхан аваад л гарчихдаг байхад нэн тустай...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Шартав

Миний нэг тэмдэглэлт явдыг тэмдэглээд бид. Цанын бааз хамт явсан найзууд хамтдаа манайд ирж хоноод, ууж идээд. Ярьж хөөрөөд. 

Мэдээж би олон хоног уугаагүй байсан тул дарс халааж уув. Заавал уух албатай юм шиг, тийм үү? Хэ хэ. Дуртай юм өө, одоо яалтай.

Ихэвчлэн улаан дарс халааж уудаг юм. Шинэ жилээр цагааныг халааж уусан чинь дажгүй санагдаад. Энэ удаад хоёуланг нь халааж уув. Сүүлдээ өөр өөр зүйл хольж уугаад тэгээд "тасрав". 

Маргааш нь "шартав".

Энэ зураг 10 жилийн өмнө би Кобэ гэдэг хотод явахдаа хоёр жаахан охиныг дагуулаад баар хэссэн үеийн зураг. Би чинь тухай үед бол хоёр зулзага төрүүлчихсэн хашир хүн явж байгаа юм. 

Гэхдээ иймэрхүү баар цэнгээний газраас хол хүн чинь японы бааранд орж үзэх үү гэж өнөө хоёрыгоо уруу татаад л яваад орчихсон хэрэг. 

Амттай гэж юүхэв, стаканууд нь хөөрхөн ч гэж юүхэв. Бид гурав их далжиганасөөн. Хи хи.

Баарнаас гарах болсон чинь төлбөрөө сонсоод бид гурвын нүд орой дээрээ гарч билээ. Ёстой л одооны хэллэгээр халбага коктейл уучихаад ийм их мөнгө төлөх юм уу гээд гол харлаад, ха ха. 

Аргагүй шүү дээ, өнөө хоёр маань оюутан. Би чинь ямар сайндаа л гэрээсээ хол зулзагаа жаахан байхад нь өөр хот орж ганц хоёр хоногийн ажил хийж мөнгө олох гэж яваа юм чинь. Ха ха. 

Түүнээс хойш, баар саар гэж бодохоо больсон. Гэртээ л сайхан тааваараа уух минь. Хи хи. 

Мөнгөлөг улсуудтай хамт бол орчихно шүү, даалгаад. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Цанын бааз

Аль 1 сараас л цанын бааз явцгаах юмсан, энэ зулзагуудыг цас мөстэй нөхөрлүүлэх юмсан гэж ярьсан, хань ижил. Дунд нь халуураад, бүлээрээд, ээж аавынх нь цаг нар таарахгүй л яваад байв.

Өнгөрдөг хагас сайнд явж хорхойгоо дарав. Найзууд гурван талаасаа цуглаад, гулгацгаав.

Би энэ лифтэнд суух дургүй. Хэ хэ. Яаж ийгээд нэг юм суучихна. Дээш гараад энэ суусан сандлаасаа ховхорч буух гэж ёстой нэг хөглөнө. Өнхөрч л бууна. Хүмүүсийг хараад байхад л их сурамгай босоогоороо бууж, сууна. Ёстой нэг атаархмаар...

Би ч гулгаагүй ээ, зулзагатайгаа чаргаар л  гулгав. Эхэндээ чаргаар хамтдаа гулгав. Тэгсэн чинь бас л айхтар хурдтай гулгаад, сүүлдээ айх ч шиг. 

Тэр дээр урт гонзгой хар зам нь урсдаг зам. Их дажгүй. Дээшээ алхаж хөлс баасаа гоожуулахгүй. Гэснээс хөлс баас байхдаа ч яахав дээ, тийм ээ? Ха ха. Бичсэнийхээ дараагаар тэгж бодов. 

Сүүлдээ өөрийг нь явуулж хэд хэд гулгуулсан. Хөөрхөн ганцаараа гулгаад л ирнэ билээ. Биеийг нь даалгаж буй нь тэр өлгөө. Хэ хэ. 

Хүүхдүүдийн гулгах хэсэгт нэг ийм тоглоом байсан. Зулзага хэд хэд авирч гулгасан. Авирах гэж хөөрхөн хүч зараад байх шиг, хэд хэд унаж харагдсан.

Нэг инээдтэй юм болсон нь хань ижил бууж ирдэггүй ээ. Бааз хаагаад, хүмүүс тараад, хүнгүй. Би найзтайгаа хүлээгээд зогсоод л байлаа. Ажилтан нь хүрч ирээд, яасан хэдэн хүн бууж ирээгүй вэ? гэж байна. 

Ганц хүнээ л гэлээ. Бууж ирдэггүй ээ. Сүүлд ажилтнууд санаа зовсон бололтой, энэ зурган дээрх чаргаа унаад л дээшээ өгслөө шүү. Учир нь лифт зогссон байсан юм.

Утсаа авч байна аа, яасан бэ? гэсэн чинь учиргүй хөхрөөд урдаас. Ямартай ч үхчихээгүй л юм байна гэж бодов, тэрхэн агшинд. Ха ха. 

Төөрөөд буруу зам руу уруудаад, одоо алхаж дээшээ өгсөн байна гэж авдаг байгаа. Манай том залуу угийн жаахан онгироодуу, найз нөхдөө харвал хөөрчихдөг хүн. Ха ха.

Үдийн хоол. Бэлэн гоймон, зэрлэг гахайн шарсан мах сонгинотой хуураад авч явав. Усаа очоод газаар ажилладаг плитка дээр буцалгав.

Энэ хоолныхоо савыг ороосон байгаа даавууг "фүрошики" гэнэ. Монголоор баадан даавуу. Энэхүү баадагнах нь энд бүхэл бүтэн нэгэн соёл бий. Би дуртай. Гэхдээ зөвхөн хаа нэгтээ ингэж орж гарахдаа авч явдаг хоолоо л баадагнадаг. 

Угтаа их олон зүйлийг баадагнаж харагддаг. Суралцаад ганц нэг зүйлээ баадагнаж сурна гэж бодоод л явдаг юм. Амждаггүй ээ. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Богино аялал ба гол

Аялалын агуулгад минь хамгийн их таалагдсан зүйл бол мэдээж байгаль. Голтой юу голтой. Уултай юу уултай. Модтой юу модтой. 

Буудлын яг хажуугаар урсдаг голын нэр "Нагара" гол. Гифү мужийн Сэки хотоор урсдаг гол. Ганц Сэки хот ч биш Гифү хот гэх мэт хэд хэдэн хотоо хамарч урсдаг юм билээ. Нэлээд урт.

Тунгалагаараа буюу цэнгэгээрээ 3 том голынх нь нэг. 166 км. Уртаараа 20 дугаар байрт жагсдаг юм байна. "Даиничигатакэ" гэдэг уулаас эх авдаг гэнэ. Мужийнхаа хойд хэсэгт байрладаг, далайн түвшнээс 1708 метрийн өндөр уул юм гэнэ.  

Өглөө ажил эхлэхээс өмнө бидэн гурав голын эргээр зугаалж овоотой таарав. Хөөрхөн жижигхэн чулуун овоо. Чулууг хөдөлгөж төвдөөгүй тул монгол ёсоор гурав тойрсон.

Голын эрэгтээ том том гөлгөр, бөөрөнхий чулуу ихтэй юм билээ. Мөн хүмүүс майхан барьж хоноцгоодог, загасчилдаг юм билээ. Дараа бараг майхантайгаа ирээд л хоночихмоор. Тэгвэл буудлын мөнгө хэмнэнэ. Хи хи

Улаан гүүрний цаад тал. Жаахан яваад дахиад л гүүр. Улаан гүүрний хоёр талд гүүр бий. Би эсрэг талынх нь нэг гүүр хүртэл гурав дахь өдрийнхөө өглөө нь ганцаараа алхсан. Уул, их модон дундах засмал замаар ганцаараа нэлээд хол алхсан. 

Дараа ирэхэд газар ус, орчноо бага зэрэг мэдсэн байх зорилготойгоор алхсан. Мөн эрүүл мэндэд тустай юм даа тийм ээ? 

Сүүлдээ ч янз бүрийн араатан амьтан гараад ирэх вий гэж айв. Тэгсэн чинь, алхах зуур хоёр ч хүнтэй таараад, бага зэрэг санаа амарсан. Гүйж буй нэг хүн, алхаж буй нэг хүн байлаа. Эртэч хүмүүс шүү...

Зээ энэ бидний нэрлэснээр улаан гүүр. Хэ хэ. Нэр устай л байсан байх. Түүнийх нь зургийг дарсан билүү? Гүүгл гуйгаас асуучихлаа. "Аюносэ гүүр" гэнэ шүү. Цээжилнэ ээ. Дараа нутгийн иргэдтэй мэддэг юм шиг л хууч хөөрнө шүү дээ. Хэ хэ.

Бас их чухал үүрэгтэй гүүр шиг байсан. Аялал жуулчлаын салбарт чухал үүрэг гүйцэтгэж буй зүйлтэй нь нягт холбоотой. Тэр тухай бичимз. 

Машин мэдээж давхина. Явган хүнд зорилусан бас хөөрхөн өргөн замтай юм билээ. Би тэр замаар нь алхаж гол гаталсан, бүр хоёр ч удаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Өвөөтэйгөө золгосон нь 2

Анх удаагаа үзэв. Үзэж амжаагүй байсан ижий аав, дүүгийнхээ гэр бүлтэй хамт үзсэн. Хөөрхөн адал явдалтай бас. Гэхдээ нууц үлдээнэ, энд бичихгүй. Хэ хэ. 

Өвөөгийн асар том хөрөг. Анх гарахад нь их л шинэлэг хөрөг байна даа гэж харсан. Одоо ч тэгээд хүн болгоны нүүрномд энэ зураг байх тул дассан. Бид ч дүрмийн дагуу зургаа татуулсан. 

Ноолууран дээр урласан хөрөг. Говь гэж бичээстэй байдаг юм билээ. 

Барилгын хувьд их дажгүй, цэмцгэр барилга болсон санагдсан. Настан буурлуудад хөнгөлттэй. Хүүхэд хэдэн нас хүртлээ үнэгүй гэчихэв ээ. Санадаггүй. 

Энэ удаад гадаад хүнтэй яваагүй тул, гадаад хүн хэд гэж байсныг сонирхсонгүй. Бодвол монгол хүнээс илүү үнэтэй байж магад. Энэ жаахан сонин тогтолцоо тийм ээ. Хямдруулж чаддаггүй юм бол адилхан л төлбөртэй байвал гэж боддог доо. 

Хүн ихтэй байсан. Мэдээж гадаад хүн. Хөөрхийс, манайхыг зорин ирчихээд, нэг тийм ялгаварласан байдалтай мөнгө төгрөг илүү нэхэхэд нь гонсойдог байх даа. Тийм үү? Дахиад л үнэ, төлбөр, мөнгө биччихлээ. Эрүүл ухаанаар, уужраад нэг бодоод үзээрэй. 

Хэрэв чи хаа нэгтээ гадаад улсад явж байсан чинь, нутгийн хүмүүс болон гадаад жуулчдад эсрэг тэсрэг үнэ, төлбөр бичээстэй байвал яаж хүлээж авах вэ?

Хаалга нь сүртэй юм билээ. Гадаад орны ямар нэгэн үзмэрийн барилгад орох гэж байгаа мэт. Хи хи. 

Хамгийн дээд давхарт нь тусдаа үнэтэй үзэсгэлэн болж байсан. Хүүхдүүдтэй явж байсан тул шуртхийгээд л гарсан. 

 

Нэгэн зөвлөгөө өгөхөд, бага насны хүүхэдтэй хамт орвол тухтай үзэж чадахгүй юм билээ. Түүхийн хичээл үздэг, түүх сонирхдог сургуулийн насны хүүхдүүд бол тун дажгүй шимтэн үзэх байх.

Нэг давхрын бэлэг дурсгалын дэлгүүрээр орсон. Үндсэн үзмэрийнх нь тайлбар номыг худалдаж авсан. Санхүүгийн боломжтой бол худалдаж авч ороод, хамтдаа уншаад, хараад явчихбал зүгээр санагдсан. 

Тувт идэж ууж яваагүй, бас ч гэж үзсэн харсан зүйл бий шүү. Ккк. 

Түр баяртай, бүгдэд нь амжилт хүсье.

Өвөөтэйгөө золгосон

Дандаа л идээгүй л дээ, нэг айлд бүгчихээд. Ха ха. 

1 жилийн өмнө очихдоо "өвөө"-гийнхөө хөшөөн дээр очиж амжаагүй юм. Томчууд нь бүгд оччихсон байсан тул, тэгээд ч зулзагууд багад нь оччихвол санахгүй гэж бодоод нэг их хүчлээгүй. 

Энэ жил найзуудтайгаа хамт явсан. Буу халангаа, тааваараа явсан. Мэдээж эрт гарцгаасан. 

Аминдаа бага зулзагыг өвөөтэй нь золгуулах гэж зорьж очсон. Өнөөх нь сүрдсэн байх аа. Хамгийн гол нь ээжтэйгаа хамт яваа учраас тааламжтоай байсан. 

Хамт явсан найз бол үүх түүх сонирхдог, замд таарсан газрын сонирхолтой сайхан түүхийг ярьж өгсөн. Гоё тийм ээ? Яриулаад л, сонсоод баймаар. Ном их уншина, бахархмаар. 

Гэм нь яг ямар газар усны нэр, түүхэн баатрын нэр хэлсэн билээ? гээд мартах янзтай. Хэ хэ. 

Аан тийм, Галдан бошгот. Манжийн цэрэгтэй тулалдаад, ялагдсан газар. 

Гадны жуулчид ихтэй байсан. Олон жилийн хойно очиж буй тул бас л сонихон байсан. 

Дээшээ гарч алсын барааг ширтсэн. Уудам цэлгэр нутгийнхаа салхийг цээж дүүрэн амьсгалсан. Эх орны минь салхи цаанаа л ондоо шүү...

Нүдээ амрааж буй нь. Нүдний хараа илт муудсан, ялангуяа холын хараа. Аминдаа л энд холыг, алсыг харах гэж хичээдэг ч, хаашаа л харна байшин барилга тул тэр бүр чадахгүй ээ. 

Тэмээ 5 хошуу малын минь нэг. Монгол харихаараа тэмээ унаж үзнэ дээ гэж боддог ч, цагаа тулахаар айгаад чадахгүй ээ. Ха ха. 

Ингэхэд би тэмээ унаж үзээгүй ээ. Юугий нь нуухав. Хотод өссөн шүү дээ. Дараа хань ижилтэй явахаараа л унаж үзнэ гэж бодож байгаа. Хөдөө өссөн хүн цаанаа л нэг өөр юм билээ. 

Зурагнуудаа эргэн сөхөөд харж байхад сайхан байна шүү. Дурсгалтай шүү дээ. 

Найзууддаа байрлалаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Шөлөндөө

Эрдэнэт яваад, гостоод гэж хэллүү. Ха ха. 

Маргааш нь дүүтэйгээ уулзах ёстой байсан юм. Орой нь гэрт нь айлчлаад, шартсан хүн чинь яахав шөл хийлгэж уугаад. Шартахад уудаг, халуун ногоотой солонгос шөл. Хөлс гараад, шар ч тайлагдаад. 

Дараагаар нь улаан дарс шимсэн шиг. Бүтэхгүй гар гэж бодож байна уу та нар. Хи хи.

Одоо ингээд зурагнуудаа харж байхад зугаатай, хөгжилтэй яваад иржээ. Зураг болгон дурсгалтай. 

Магадгүй та нар, ядаргаатай юм, тувт идсэн уусан хоол ундны зураг гэж бодож байгаа байх. 

Гэхдээ байна аа, наддаан бол бөөн дурсамж, сүүлд уншихад ч тээр жил тэгээд явж билээ, тэгж дүүгийндээ айлчлаад, дайлуулаад, цайлуулаад хонож билээ гэж бодно шүү дээ. Тийм үү? Хо хо. 

Солонгос хоолны газарт захиалж уусан тойгны шөл. Ядаргаанд сайн гээд захиалж өгсөн. 

Японд олсон ядаргаагаа эх орондоо тайлчихаад ирсэн шүү. Хэ хэ. Гоё амттай юм билээ? Ядаргаанд сайн гэсэн болохоор сүсэглэн байж идсэн. Эерэг хандлага. 

Аливаа хүнсийг хор болно гэж бодож идвэл хор л болно. Хишиг рашаан болно гэвэл хишиг рашаан л болно. Тийм үү?

Явахын урд өдөр ёс болгож аавындаа хоноход ижий минь борцтой шөл хийж өгсөн. Аав минь гүзээний салаад хийх гээд гүзээ чаначихаад хүлээсэн. 

Би элдэв амтлагч холилгүй борцтой шөлөндөө хийж байгаад л идсэн. Хачин сайхан амттай байсан. 

Насны намар хаяанд ирсэн тул шөлтэй хоол гэдэг болж мэдэхээр юм билээ. Настан буурлууд лавшаа гээд байдгийн учрыг ухаарах ч тун удахгүй юм шиг байна шүү. Хэ хэ. 

Ядаргаагаа тайлсан хүн ид эрч хүчтэй, хувь хувьсгалын ажлаа амжуулж л байна. Барагдахгүй янзтай шүү, энэ ажлууд...

Зээ, ингээд ер нь идэж уусан бичвэрүүд минь өндөрлөх тийшээ хандсан байх аа. Чилээсэнд уучлал хүсье. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Монгол дахь Япон

Эх орон минь үйлдвэрлэгч орон биш, импортлогч орон тул хаа сайгүй л гадаад бүтээгдэхүүн. Яг сайхан эх орондоо "үйлдвэрлэсэн" зүйлийг авах гэхээр тун ховор оо. 

За тэгээд гадаад бүтээгдэхүүнүүдээс чанартайг нь хайна гэдэг бас л...

Түүн дотроос япон бараа олоод харчихвал цаанаа л нэг тийм сэтгэлд өег байх юм билээ. Гол нь яг япооноосоо орж ирж байна уу? гэдэг нь бас эргэлзээтэй гэж сонссод, урам хугарсан шүү...

Хажуугийн мужид амьдардаг, жилдээ нэг хоёр уулзалддаг япон өвөөтэйгөө монголд уулзав. Байрлаж буй газар яваад очив. "Тооёко ин" гэдэг зочид буудал. Энэ буудал япондоо бол хаа сайгүй бий. 

Ихэвчлэн галт тэрэгний буудлын ойрхон байдаг. Нэлээд ам сайтай байдаг хүмүүс. Өглөөний хоол нь тийм ч тансаг биш, халуун цай, кофе, жижигхэн талхаар л үйлдчилдэг.

Гэсэн хэдий ч хүмүүс ам сайтай, ийш тийш томилолтоор явахдаа их ашигладаг. Үйлчилгээ, үнэ зэрэгтээ нууц нь оршдог байх.

Яг орохдоо бас зүгээр байхгүй зураг дарсан. Гадны жуулчид их харагдсан. Солонгос, хятад хүмүүс харьцангүй их ирж дээ гэж харсан, энд тэнд явахдаа. Үүдний хүлээлгийн өрөөнд өвөөгөө хүлээнгээ жаал ажигласан. 

Бүр дотогшоо өрөөнд нь орж үзээгүй. Угтаа нэг шагайчихсан бол тийм ээ? Дараа хүн асуувал зүгээр шдээ, онцгүй дээ гэж санал болгоход хэрэгтэй байдаг юм.

Зээ, би үүнийг жилийн өмнө байх аа, монгол явуулж байсан. Тэгсэн ингээд хөөрхөн үүрдэг юм байна. Уулынхны маань 2 зээ ихээ том болцгоосон тул энэ хоёр цүнх тоосонд дарагдаж харагдахаар нь надад өгчих гээд авчихсан. 

Тэд ч их дуртай байсан. Учир нь хаячихаж төвдөхгүй байсан байх. 

Дахин ийм цүнх байвал авна даа. Мэдээж их аятайхан хэрэглэсэн, дахин хэдэн жил үүрээд явчихаж болохоорыг нь л сонгож авна. 

Гэснээс бага зулзагадаа бас худалдаж авах ажилтай. Өнгө энэ тэрээ сонгоно доо, тэгж байгаад...

Зээ, үүнийг нэг спа-д орохдоо олж хараад, худалдаж авч өгсөн дүү. Эндээ бол нэг их худалдаж авч уудаггүй л дээ. Энд тэнд ажлаар явахад харилцагч талууд бэлдсэн байхад нь уудаг. 

Амт эндэхтэй адил байсан байх аа. Санадаггүй ээ. Ухаан санаа спад явж байсан тул. Хи хи.

Энэ "Калпис" гэдэг ундаа бас их зарагддаг болсон байна лээ. Би авч уудаггүй. Зулзагууддаа ч авч өгдөггүй. Учир нь сахарын орц маш өндөрт тооцогддог. Эндхийн эрүүл мэндийн газрын үүдэнд хүртэл Кола болон энэ ундааны сахарын хэмжээг харуулсан байдаг. 

Бага зулзагыг дайлаад. Мань хүн таньдаг ундаа нь харагдаад авсан. Түүнээс бас зулзагад ууж идэх юм ховор байсан. Амт нь нэг л таалагдаж өгөхгүй байсан байх. Амсаж үзээд л идэхгүй, уухгүй гээд л явчихна шүү дээ. Хэ хэ. 

Гэх мэтчилэн япон зүйлсээ олж харахаар таатай мэдрэмж төрж байсан шүү. 

Одоо бултаараа монголд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээ энд тэнд харахаараа баярладаг, итгэл найдварын оч гялалздаг болтол нь хийдэг болчихвол тийм ээ? 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Гадаад хоол 2

Солонгос хоолны газар орсон. Бас л гадуур явж байгаад. Угтаа би хоол идэхгүй байж болох байсан л даа. Ерөнхийдөө мах бол хүнд талдаа орчихож байгаа юм. 

Тэгсэн дүү загнаад өө, наад жин энэ тэрээ хасах ажиллагаагаа харьж байгаад л хий, битгий маяглаад бай гэж. Би чинь дүүгийнхээ үгэнд ордог сайн "өрөм" эгч. Ха ха.

Гэснээс та нар энэ өрөм гэдэг үгний учрыг ойлгож байна уу? 

Нүүрномоор нэг залуу ярьж байна шүү. 

"Гадаадад манай монголчуудын дан өрөмнүүд нь байдаг юм билээ. Шилдгүүд нь, сайнууд нь гэсэн үг л дээ" гэж ирээд л. Тэгсэн тэр залуу нь Камертон хамтлагийн Мээдээ гэсэн. Би таниагүй л дээ. Угаасаа ч нэг их сонсдоггүй. Ха ха.

2 бүсгүйд энэ мах бол хангалттай. Болсных нь дараагаар хайчилчихдаг. Амар тийм ээ? Гэснээс манайх саяхан гэртээ бас махны хайч худалдаж авсан. Энэ хавар, зун найз нөхөд ирээд мах шарж идэхэд маш их хэрэг болсон. Тун зүгээр юм билээ.

Солонгос хоолны гоё нь энэ тийм ээ? Олон жижиг жижиг хачир ирдэг. Бараг хачраа идэхэд л цадчихаар. Хэ хэ. 

Энэ олон хачрыг нь гэртээ өөрөө хийгээд сурчихвал ч гэж бодно оо, идэж байхдаа. Гэртээ харьж ирээд ном минь нүдэнд харагдвал өнөөх хүсэл, мөрөөдөл нь шууд алга болоод, номоо тэврээд суучихна. Хи хи. 

Олон төрлийн жижиг амттай ногоонуудад дуртай гэж юүхэв.

Энэ уурыг нь сордог "яндан?" нь содхон санагдаад зураг дарсан бололтой. Заримдаа ч дарсан зурагнуудаа сүүлд хараад, юу нь сонин санагдав? юу хэлэх гэж зураг дарав? гэж боддог болчихсон байна лээ шүү. Ай насны намар аа гэж. Хо хо. 

Яг махаа шарах үедээ доош нь татаж буулгаад хайруулын тавагтайгаа ойртуулчихаж байсан.

Эндхийн зарим нэг хоолны газартай төстэй санагдаад. Ийм газар бий болчихож төрөлх хотод минь гэж бодоод л зураг дарсан байх. 

Ойлгоно биз дээ? Би чинь нутгаас гараад 20-иод жил болчихсон. Намайг байхад иймэрхүү газар бараг байдаггүй, Сансрын түнээлийн дээхэн байдаг "Сэкитэй" гэдэг япон хоолны газар ийм ширээ сандалтай байсан шиг санаад байна. 

Гэхдээ тэднийх доошоо хөлөө жийж сууж болдог ч байл уу? Сайн санадаггүй ээ. 

Ажлаар ирсэн "гүзээтэй" дарга нар лав ийм ширээнд суух гэж үйлээ үздэг байсныг санаж байна. Гутлаа тайлах гэж гүзээ нь тулна, хөлөө жийх гэхээр гүзээ нь тулна. Гүзээгүй байсан ч хатуу талдаа хүмүүс, бүр завилж сууж чаддаггүй хүмүүс ч байдаг юм билээ.

Хэдэн жилдээ нэг удаа очдог би чинь ингэж гадуур хооллоод явах нь бага, дандаа л айлаар хэсээд л бууз хуушуур, хорхог боодог идэж байгаад ирдэг хүнд энэ удаагийн Улаанбаатар дахь "аялал" минь тун хөгжилтэй, сонирхолтой байлаа. 

Амттай сайхан хоолоор дайлсан дүүдээ энэ завшааныг ашиглаад дахин дахин баярлалаа, гялайлаа гэж хэлье өө. 

За за хоолны тухай бичиж байснаа юу ч гээд бурчихав даа. Хэ хэ.

Гадаад хоол

Гадуур ганц нэг ажил хөөцөлдөөд, түгжрээд явж байхдаа хоол иднэ ээ. Дан монгол хоол идээд явсан намайгаа арай өөр хоол ид гэж дайлсан дүүдээ баярлалаа. 

Угтаа эх орныхоо жижиг дунд бизнесмэнүдээ дэмжмээр тийм ээ. Гэм нь би өөрөө төлөөгүй, тувт даалгаад явчихсан. 

Дараа нэг очихоороо банкныхаа каартыг ашиглаж сурна аа. Код энэ тэрээ цээжлэж байгаад л. Хо хо.

Турк хоол. Испани гээд бичсэн байсан, гадаанаа. Байршлыг нь бичих гэсэн мэддэггүй ээ. Их л мэддэг газар байсан, эргэн тойрон нь. 

Гэснээс хот минь танигдахгүй, хуучнаар нь асуусан ч мэдэхээ байсан байна лээ. Осолдохгүй монгол хэлээр ярьдаг хүмүүстэй, гэхдээ харь хотод яваа мэт сэтгэгдэл төрнө. Хэ хэ.

Их махан хоолны дунд хэсэгхэн ногоо ч амттай. Салмон буюу яргай загастай. 

Арван хэдэн жил бараг хориод жилийн өмнө нэг япон өвөө монголд айлчлаад, луувангаас өөр ногоо байхгүй, би лууванд дургүйг хэлэх үү? гэж билээ. Энэ цаг үеийг бодвол бас ч гэж их төрлийн ногоо иддэг болжээ. 

Одоо өнөөх өвөөтэйгөө таарвал зөндөө олон хүнсний ногоо иддэг болсон шүү, дахиад нэг монгол яваа гэж хэлэх юм шүү. Хи хи.

Үндсэн хоол. Ногоотой, оливтой тул дажгүй байсан. Ходоод минь баярласан байх.

Хүүхнүүд амар тийм ээ? Бага иднэ, хэ хэ. Хань ижилтй гадуур хооллохоор, ер нь л хамт хооллохоор цадах болов уу? гэж их хоол захиалж, их хоол хийж, түүнийгээ уралдаж идэхээр чинь би жин нэмэх нь ойлгомжтой тийм ээ? Ха ха.

Хоолны дараах амттан. Жингээ хасах зорилготой тул дундаа нэг амттан аваад, 2 талаас нь сэрээдээд идчихсэн. Хэ хэ. 

За тэгээд дүүдээ эрхэлсэн эрхэлсэн. Өөр хоолонд ч даалгасан. Баярлалаа, гялайлаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.