Манлайллын шилжилт

Бага залуудаа иймэрхүү ном олж уншсан бол ч...

Хэмээн бодов. Өдий насандаа "зүлгэн дээр гэрээ бариад зүгээр л нэг амьдрах" мөрөөдөлтэй болчихсон нэгэн тул нэг их үзүүлээд өгөх минь, гялалзуулаад өгөх минь гэж сэтгэл хөөрч, догдолж уншсангүй ээ. 

Хойшид бол зүгээр л уран зохиолын номоо уншаад, тухайн зохиолынхоо ертөнцөд хэсэг умбаад л, дуусахаар нь номоо зөөлөн хаагаад л гэдэг хэмнэлийг хүсч буй би...

Таалагдсан зүйл нь хүн цаг тутамдаа, өдөр тутамдаа, насан туршдаа суралцах хэрэгтэй гэдэг санаа нь байлаа. Унших дадалтай байх ёстой гэнэ. 

Залуус минь ээ, иймэрхүү өөрийн чинь хөгжилд санаа оноо өгөх номыг насан залуудаа уншаад, тэмдэглээд авах хэрэгтэй шүү. Бүгдийг нь биш юм гэхэд бага багаар хэрэгжүүлэх гээд, ой тоондоо үлдээх гээд оролдоорой. 

Амьдралд чинь хэзээ нэгэн цагт үр өгөөжөө өгөх байх өө. Оройтоогүй дээрээ...

Жон.К Максвелл "Манлайллын шилжилт" гэдэг ном. 5 сард уншсан. 

"Өөрчлөгд, эсвэл үх". Томас Эдглей

Ямар айхтар үг вэ? Айлаа айлаа, өөрчлөгдөх минь, өнөөдрөөс. Хэ хэ. Тэгэхгүй бол бидний олж авсан мэдлэг, мэдээлэл хэдхэн жилийн л настай тул цаг үе биднээс гарцаагүй л өөрчлөлтийг хүсээд байна тийм ээ? 

"Ус савныхаа хэлбэрийг дагадагтай адил мэргэн хүн нөхцөл байдалдаа тохируулан өөрийгөө өөрчилдөг." Хятад ардын зүйр үг. 

Бас л айхтар хэлж шүү. Цаг үетэйгээ хөл нийлүүлж, өөрчлөгдөх хэрэг ч өөрийн эрхгүй л тулгараад байна, гэм нь би өөрөө өөрчлөгдөхгүй л байгаа болохоос...

"Байнга суралц, сурснаа март, дахин суралт."

Насан туршдаа суралцах ёстой юм шиг байна өө. Суралцаад л явж байна, олон зүйлд. Уншигч олон та бүхэн ч өдөр тутамдаа суралцаад явж буй биз ээ? 

"Өчигдрийг үнэл, гэхдээ өнөөдөртөө амьдар."

Өчигдөр ямар өдөр байлаа? Өчигдрөөс би юу суралцав? Ажлаар гадуур явсан. Ганц нэг шинэ үг сурсан. Би байнга үзэг цаастай явдаг юм өө. Сонсоогүй шинэ үг гарвал л тэмдэглэж авдаг. Дараа нь хэрэг болдог тул...

"Өнөөдөртөө амьдарч, маргаашийн талаар бод."

Өнөөдөртөө идэвх санаачилгатай ажиллаж байж гэмээнэ маргаашийг бүтээж чадна." 

Ямар нэгэн шинэ зүйл сур

Өөр зүйл турш

Илүү сайныг ол

Илүү томоор хар...

"Хол явахын тулд удаан явах."

 

"Өдөр бүр үнэ цэнийг бий болгоход анхаарах." 

"Өөрийгөө хөгжүүлэх нь бусад бүх зүйлээ хөжгүүлэхийн эхлэл юм." 

"Гадагшаа хөгжилд дотогшоо хөгжилд."

"Суралцах хүсэл тэмүүллээ айдас эсвэл бүтэлгүйтлээс илүү болгох."

"Зөв хандлагатай байх нь чухал. Учир нь таны үйл хөдлөл хэлээс тань илүү жин дардаг."

"Хэзээ ч бүү тухал. Баялагт хүргэх шилжилтийг үргэлж хий. Өөрийгөө сорь. Шинэ зүйлд суралцаж, өөрчлөлт хий. Боломжийг ашиглаж, бүтээлчээр сэтгэ."

Гэх мэтээр зөндөө л зүйл бичиж. Орчуулгын ном тул зарим нэг агуулга нь толгойд нэг л бууж өгөхгүй, эсвэл би сайн ойлгохгүй байх шиг...

Тодорхой бус байдлаас зайлсхийж, тууштай байж, сайтар төлөвлөх хэрэгтэй гэсэн шүү. Та нар ч хэрэгжүүлэхийг бодоорой. 

Хувийн ажлаа нэлээд төлөвлөдөг болж байна. Тэр өдөр тийм юмтай, ийм юмтай гэж бичиж, тэмдэглэхгүй бол гэрийнхээ бүх гишүүдийг менежер хийж, зөөдөг, зохицуулдаг хүн нь би тул...

Ядарна аа...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Монгол хэлц үгийн утга тайлах үлгэр

Бас л удаан хугацаанд зээлж, цүнхэлж явсан ном. Номын сангаас зээлсэн. Номын санд ийм ном байна гээд бод доо. Сүрхий байна уу? 

Суугуул муж маань Төв аймгийн Д.Нацагдоржийн нэрэмжит Төв номын сантай харилцан ном солилцоод 5 жил гаран болж байна. 

Миний мэдэхийн овоо хэдэн номтой болсон. Хүүхдийн ном, уран зохиолын ном, ганц нэг бөхийн тухай ном, Төв аймгийн танилцуулга ном гээд л олон төрлийн ном бий. 

Түүний нэг нь энэ. Тун дажгүй санагдаад, тухтайхан шиг уншина гэж зээлж явсаар өдийг хүрэв. 

Ш.Нарантуяа "Монгол хэлц үгийн утга тайлах үлгэр" гэдэг ном. Олзуурхууштай нь монгол бичгээр бас бяцхан тайлбартай. Би нь овоо уншаад байдаг шүү. 10 жилдээ монгол бичиг гайгүй сайн сурч байсан юм, энд ирснээс хойш л хойрго болчихсон болохоос...

94 богино хэмжээний үлгэртэй. Үлгэр бүрт хэлц үг орсон. Түүнийг тайлбарласан, ил утга, далд цаад утгыг нь тайлбарласан байв. Сонсож өссөн, одоо ч үе үе сонсдог хэлц үг байв. 

Хэлц үгийг өвөрмөц хэлц, хэвшмэл хэлц гэж ангилдаг. 

Үг илжирдэггүй

Үнэн балардаггүй. 

Үгэн дотор үг байдаг

Үхрийн нуруунд гуур байдаг. 

Үгэнд үхэхээр

Сүхэнд үх. 

Үгэнд дайрагдахаар 

Үхэр тэргэнд дайрагд.

Үгэнд ижилдвэл цэцэн болдог

Илдэнд ижилдвэл баатар болдог.

Дээхэн үеийн хүмүүсийн харилцан яриа зэргийг сонсохоор үнэхээрийн уран яруу ярьдаг байсан тийм ээ? Одоо бол хар яр, түс тас гээд л ярьчихдаг тийм ээ? 

Би өөрөөрөө жишээ авахад гэртээ бол жаахан даам царайлаад, тэг ингэ гээд шулуухан заагаад явчихдаг болоод байгаа, сүүлийн үед. Тэгэхгүй бол тэртэй тэргүй хийх ёстой зүйлээ хийхгүй утас маажих нь утсаа маажаад, тоглох нь тоглоод, унтах нь унтаад уур хүргээд байдаг юм аа. Ха ха. 

Энэ номыг уншсан чинь өөрийн эрхгүй уран яруу, хэлц үг зэргийг оролцуулаад ярьдаг болмоор, яриандаа өргөнөөр хэрэглэдэг болмоор санагдав өө...

"Аргатай бол арсланг унана."

"Аргат туулай арслана барина." Эдгээр хэлцийг санан санан, ажилдаа, амьдралдаа хэрэгжүүлнэ ээ. Хо хо. 

"Бага уувал бал, балбартал уувал мал." Энэ үгийг халбага дарс уухдаа санаж явах юм шүү. Ха ха. 

"Хэв жигд бол бичиг нь сайхан, Хэл цэгц бол яриа нь сайхан." Гараараа бичих ховордсон тул бичгийн хэв минь маш муухай. Гаргацтай л бичиж байвал болно доо, тийм үү? Буруу зөв яриад хүмүүсийн уурыг хүргэх тохиолдол их ээ их. Хи хи. 

Зарим нэг нь сонсож байгаагүй хэлц байлаа. 

"Бугын бөөр тасарч унахыг хүлээж чоно үлбэрч үхэв."

"Битон ч үгүй бяруу ч үгүй."

"Зам эвддэг ус, зан эвддэг архи."

"Бялуугаар зодвол иднэ, булгаар зүлгэвэл уйлна."

"Газар хороохгүй гахайн жороо морь."

"Гэрээс үгээ салхинд."

"Манзушир аварсангүй, манхны туулай аврав."

"Санаа нь дэлхий, чадал нь мэлхий." Зэ хө, санаж явна аа. Өглөө сэрэхдээ би санаа нь дэлхий, орой нь харьж ирээд чадал нь мэлхий болчихоод байна өө. Ха ха. 

Дараа дахин нэг зээлж аваад, дахин дахин нухацтай уншина аа. Хэлц үг орсон үлгэрүүд нь бас сонирхолтой юм. Нэг уншаад тогтоохгүй, зарим нэг үлгэрүүдийг бол уншсан, мэддэг байсан. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хзсье. 

Хичээл хөгжилтэй болох мөч 3

Үүгээр төгсгөнө өө. Яг дуусгачих гэсэн чинь бас сүүлд өөрөө санаж байхаар ганц нэг зүйлийг тэмдэглэж үлдээмээр санагдаад, номоо номын санд буцааж өгч чаддаггүй ээ, сэтгэл хоргодоод. 

Худалдаад авчихдаг ч юм билүү? гэж бодож энэ тэр. Уншаагүй олон япон хэл дээрх ном, монгол хэл дээрх ном бий тул аль болох авахгүй байх санаатай. Ялангуяа япон номыг эндхийнхээ олон олон номын сангаас зээлээд уншчихаж болох тул, тийм ээ? 

Харин монголоосоо бол яаж ийгээд захиж авчруулаад л байдаг. Яанам бэ? 

Энэ хуудасны зургийг ахлах ангийн зулзагадаа явуулаад. Ээжийн үглээнээс илүү хэн нэгний ингэж бичсэн, хэлснийг нэг чихээрээ сонсоод нөгөө чихээрээ гаргачихалгүйхэн шиг толгойдоо үлдээх болов уу? гэж горьдоод. 

Түүнээс ч ээжийн үглээг бол яг л нөгөө чихээрээ гаргаад байна. Харваас мэдэгдээд, уур хүргээд байх юм. Ха ха. 

Чихэвч зүүлгүй хичээлээ хийх, харьж ирээд шууд ширээндээ хичээлээ хийхээр суух, 30 минут зөв цэгц суугаад хичээлээ хийх гэсэн дадлуудыг хэвшүүлье. Ирээдүйн зорилгоо тодорхойльё. 

Гэж бичсэн. Ээж ингэж үглэвэл "Та яагаад миний өмнөөс шийдээд байна аа? Би өөрөө мэдэж байна аа. Улиг болтлоо л сонслоо" гэх мэтээр өөдөөс цор цор хийх нь ойлгомжтой. 

Яг энэ зулзага том зулзагаас жаахан өөр байгаад байна өө. Бодсон санаснаа шулуухан хэлчихээд, тэрэнд нь би заримдаа бухимдаад л явж байна. Ээж би тэвчих ёстой шүү, гуравхан жил гэж бодож л гүрийж байна. 3 жилийн дараа оюутан болоод үүрнээсээ ниснэ. Тэгээд л амьдрал өмнө нь дурайх байх, хүссэн хүсээгүй, тийм үү? 

"Ямар ч багшаас суралцах зүйл их бий. хамгийн гол нь суралцах, шинийг мэдэх чин эрмэлзлэл л байвал ямар ч багшаас суралцах боломжтой." 

Гэнэ шүү. Үнэн үнэн. Зулзагаа хараад байхад дуртай багш, дургүй багш гэж байна. Дургүй багшдаа элдэв хоч өгөөд, дуртай багшаа бол магтаад л. Ээж бол багш нарыг нь муулах дургүй, зулзага муулах юм бол харин ч заах багш байна гэдэг талархууштай шүү гэж үглэнэ. Нэг их "тийм шүү" гэж тоож хүлээж авахгүй л харагддаг. 

Хүүхэд юм даа гэж л бодох. Том болоод, өөрөө багш болчихсон гүйж явахыг үгүйсгэхгүй. Хэ хэ. 

"Өнөөдөр гэдэг өдөр нь хичээл хийхэд хамгийн тохиромжтой өдөр" гэж бодон төлөвлөж, хичээл хийх цагийг өөрөө гаргах хэрэгтэй. 

Чухам үнэн байна уу? Өнөөдөр ном уншихад хамгийн тохиромжтой өдөр, өнөөдөр блогоо бичихэд хамгийн тохиромжтой өдөр гэж өөртөө цаг гаргадаг болох гэж хичээж л явна...

За тэгээд "шилжиж дуусдаггүй нас"-ан дээрээ яваа зулзагатай ээж аавуудад амжилт хүсье. Түр баяртай. 

Уусан нь

Хүүш л дээ, энэ ажилд орсноор миний ууж идэх ажил нэмэгдсэн гэж хэллүү? Байсхийгээд л хамт ажилладаг хүмүүстэйгээ, өмнөх ажлынхантайгаа, ганц нэг танилтайгаа, фракцынхантайгаа гээд л ууж идэх шалтаг мундахгүй юм.

Нэг бодлын олонтойгоо яваагийн минь баталгаа гэж өөрийгөө хөөргөнө. Нөгөө бодлын монгол хүн гэсэн нэр нүүрээ аятайхан авч явах гэсэн хариуцлага гэж дотогшоогоо өмөлзөнө. Хэ хэ. Бөөн далим уу? Ха ха. 

Гаднаас нь харахад ундаа шиг л байна уу? Энд гэхдээ нэг их хатуу зүйл уугаад байдаггүй, залуус нь. Өвөө нар сакэ гэх мэт архиа уудаг. Залуус бол шар айраг, ликёр, дарс гэх зөөлөн зүйлс ууна. 

Маргааш нь ажил дээрээ гозойж л байна. Шартатлаа уух нь ховор. Мэдээж ой тоогоо алдтал уудаг хүмүүс бийг үгүйсгэхгүй. 

Би ихэвчлэн улаан дарс шимдэг байсныгаа сүүлийн үед иймэрхүү нялуундуу "ундаа"-г ууж үзэж байгаа, албаар. 

Энэ ямар ч билээ архийг орэнж жүүсээр зөөллөсөн ундаа. Үүнийг би уугаагүй шиг санаж байна. Хэ хэ. Санахаа больтол уугаагүй л дээ, нэлээд дээхний явдал тул мартжээ. 

Мөс ихтэй тул бас их шингэн ирнэ ээ. Заримдаа мөсгүй гэж хэлэх үе бий. Олигтойхон шиг өтгөнөөр нь уучихмаар байхад, нэг их том том мөс хөвүүлчихдэг. Уушийн газартаа бол үнэн ашигтай л байх даа тийм ээ?

Надад бол ашиггүй, мөнгөндөө тааруулаад л уучихмаар байхад, үгүй ээ бүр давуулан уумаар байхад, тийм ээ? Хо хо.  

Төгсгөлд нь гэх үү? Хаалтанд нь улаан дарсаа шимнэ. Дээхэн дан улаан дарсаар дагнаад, маргааш нь шартаад аюул болсон. Тэр нэгэн явдлаас хойш улаан дарсаа бага шимдэг болж туршлагажсан. Хи хи. 

Гэртээ ч улаан дарс авч тавихаа багасгасан. Зочин ирвэл л авна. Наана нь урьдчилаж авахгүй. Гэрт бэлэн байгаад байхаар хаа нэгтээ жаахан "стрессдэн" үедээ задалчих гээд байдаг шүү, золиг чинь. 

Хуучин ажлын газрын маань хэсэг хүүхнүүд дарсаа гоё жаргаж хүртэнэ шүү, бултаараа. Стрессдэж биш, хэрэв стрессээ тайлах гэж уувал дарс минь хөөрхий, өрөвдөлтэй, дарсанд ямар ч буруу байхгүй шүү дээ гэсэн. 

Нэг бодлын зөв тийм ээ? Тийм болохоор дарсаа найз нөхөдтэйгөө хөгжин цэнгэхдээ л уух минь гээд гэртээ бэлэн авч тавихаа больж буй бөлгөө. Бага багаар "гэгээрэх" замдаа орж л байна гэхгүй юу? Ха ха. 

За өнөөх хар халуун, тамын халуун нь эхлэх гэж байна. Ийм халууны үед ч хүйтэн шар айраг ч аяа бас л жаргал шүү дээ. Тамын халуун гэж үг сурсан. Нэгэн монгол охин хэлсэн, тамын халуун нь одоо эхлэх үү? гээд...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хичээл сонирхолтой болох мөч 2

Номныхоо үргэлжлэлийг бичих гэсэн чинь мэдээжийн зүйлсийг их энгийнээр  бичсэн байсан тул юу бичих вэ гэж бодон сууна. Тэгснээ гэнэт дараах хуудсыг санав. Нүүр номдоо зургийг нь оруулсныгаа эндээ бас татаад ирэв. 

Солонгос хүмүүсийн дунд хийсэн судалгаа. "Амьдралдаа хамгийн их харамсдаг зүйлс чинь юу вэ?" гэдэг асуултыг эр эм хүмүүст, мөн нас насаар нь ангилж байгаад л тавьж л дээ. Хариулт нь байна аа даа...

"Хичээлээ л сайн хийж байдаг байж." гэсэн гэнэ. 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70 гээд насны ангилалд эр эм хүйс, нас харгалзалгүй бүгд шахуу л хичээлээ хийж байх минь яав даа гэж боддог гэнэ. 

Мэдэж дээрх хариултыг нэгт тавьж байна уу? Хоёр, гуравт тавьж байна уу гэдэг нь бага зэрэг ялгаатай ч ямартай ч харамсдаг зүйлсийнх нь дотор зоолттой л хичээлээ хийж байсан бол гэдэг харамсал байдаг байх нь ээ. 

Цахим ертөнцөөр "гэр бүлийнхэндээ их цаг гаргадаг байж, ээж ааваа тэгж асардаг байж, үр хүүхдэдээ тэгж ханддаг байж" гэх мэт нэлээд уянгын халилтай харамсал их харагддаг ч гэлээ илүү сайн хичээлээ хийж байсан бол гэдэг харамсал сэтгэлийнх нь угт хадаатай л байдаг байх нь. 

Солонгос улс нь нэлээд өрсөлдөөнтэй нийгэм учир бас энэ харамсал дээгүүрт орсон байж магад. Манайхан шиг "сэтгэлийн амьтдад" бол ч дундуур хавьцаа л явах байх, тийм ээ?  Та юу гэж бодож байна? 

За тэгээд гарчиг болгоны ард хөөрхөн түүхүүдийг бичжээ. Эхийн хайр, эцгийн хайр гээд л. Мөн багшийн чин сэтгэл гээд л...

21 хоногийн дүрэм баримтлах нь зүгээр гэнэ. Мөн 7 чухал дадлыг онцолжээ. 

1. Цэх зөв суун хичээлээ хийх. 

2.  Тэгэнгээ, ингэнгээ хичээл хийхгүй байх. Жишээ нь дуу сонсонгоо хичээл хийхгүй байх. 

3. Дэвтрийн чинь гаднах үзэмж биш доторх агуулга чухал. Үүнд хэт цэмцгэн, гоё бичсэн дэвтэр биш байх, эсрэгээрээ хэт муухай сараачсан, ноорхой дэвтэр биш байх. Өөрт ойлгомжтой, эргэн сөхөхөд "аятайхан" тэвдэр хөтлөх. 

4. Эхний эгнээнд суух. Арын эгнээнд голцуу суугаад байж болохгүй. Аль болох урагшаа суух. Тэгвэл өөрийн эрхгүй л багшийн хэлж буйг сонсоно. 

5. Аль болох ханиад хүрэхгүй байх. Үүний тулд биедээ, эрүүл мэнддээ сайн анхаарах. Гараа сайн угааж байх. Шингэн зүйл сайн уух, нойр сайн авах, уураглаг, витаминлаг хоол хүнс идэх. Мөн биеийн дулаанаа сайн хянаж, мэддэг байх.

6. Завсарлагааны цагийг зөв өнгөрөөх. Энэ цагаар "сайн амрах". Завсарлагааны цагийг тоглож, найз нөхөдтэйгөө буу халж өнгөрөөх нь их ч энэ нь эсрэгээрээ нэлээд энерги зардаг тул хэрхэм амрах тухайгаа сайтар тунгаан бодох хэрэгтэй. 

7. Ширээн дээрхээ болон цүнхэн доторхоо эмх цэгцтэй байлгах. Нэг дор бүгдийг эмхлэх, цэгцлэх гэж зүдрэх бус бага багаар л эмхлээд явах нь чухал. Хэрэгтэй зүйлс чинь тогтсон байранд байх, тэр бүр хэрэглээд байдаггүй зүйлсээ далд хийх. 

Гэжээ. Мэдээжийн зүйлс байгаа биз дээ? Сүүлийн үеийн бүхий л хүний хөгжлийн номонд гардаг шахуу зүйлс бичээстэй байсан. 

 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бидний доторх чөтгөр 2

Номынхоо сүүл хэсэгт таарсан чухам энэ номыг үнэд оруулчихсан болов уу гэмээр хэсгийг дор хуулаад биччихлээ. 

Чөтгөр гээч чинь яг чухам юу билээ? Элдэв дүрстэй, элдэв зан ааштай, үзлийн муухай хүн? амьтан байдаг л гэж бодоод, уншаад байсан чинь хариултыг нь олчихсон. 

"Харин над шиг анд нөхөд дундаа ухаалаг гэгддэг хүн залуу насаа яаж ийм утгагүй, хоосон өнгөрүүлсэнд хэн хүнээс өмнө би өөрөө гайхсан гэдгийг хэлье... Эхэндээ би үүнийгээ мэдээгүй. Өөрсдийгөө хосгүй ухаантай, авъяаслаг гэж боддог найзууданхаа дунд, ариун дагшин, бардам мунхруулалд автан амьдарч, зөвхөн ингэж амьдарснаараа чухал үйл бүтээж байна гэж боддог байлаа. Надад ямар ч зорилго, ямар ч бодол байгаагүй. Ухаан минь хамаг хүч чадлаа тэрхэн мөчид л гаргадаг. Оновчтой хариулт, хурц ухаалаг үгийг бүхий л бодит байдлаас эрхэмд үзэж байв...

...Гэтэл үнэндээ юуных нь чөтгөр байх вэ дээ, анд минь, юуных нь чөтгөр? Бидний энэ бардам сэтгэл, бидний энэ мулгуу зан л тйим юм зохион бодож байгаа хэрэг шүү дээ... Дотор бугласан чөтгөр гэдэг зугтах, бултах гэсэн төдийлөн зальжин бус арга мэх... Бидний дотор чөтгөр байхгүй... Бидний дотор бүтэлгүйтэл, доройтол л байгаа... Залхуурал бий... Өөрийгөө захирч чадахгүй, ухаан мэдлэггүй, түүнчлэн энэ бүгдээс хамгийн аймшигтай нь гашуун үнэнийг олж мэдэхээс бултаж нүүр буруулах зуршил буй..."

Зэ хө "бүтэлгүйтэл, доройтол, залхуурал, ухаан мэдлэггүй, гашуун үнэнийг олж мэдэхээс бултаж нүүр буруулдаг зуршил" гэсэн эдгээр зүйлс миний дотор ч байна өө байна. Нуугаад яахав.

Уншигч олон та нарт ч бас бий л байх даа? Бүгд биш юм аа гэхэд, дор хаяж гурав. Хэ хэ. Заавал өөртэйгөө адилхан байлгах гээд үзчихлээ шүү, би.

Хөөрхөн богинохон бичвэр боллоо. Ямартай ч "Арьсан хүрэмт Мадонна"-гаа унших минь. Тийм ээ? 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бидний доторх чөтгөр

5 дугаар сард уншсан ном. Энэ сард 4 ширхэг ном уншчих санаатай. Өмнөх саруудад дөрөв дөрвөн ном уншсан юм. Тэгж байж л жилд овоо хэдэн ном унших юм билээ. Энэ сард төлөвлөгөө минь биелэхээргүй ч юм шиг санагдаад, гэхдээ шантралгүй л унших юм шүү. 

Агуулгын хувьд гол баатрын байж байгаа байр байдлыг бодохоор л унтууцаад байлаа. Гол баатрын бүсгүй яахаараа тийм сонин залууг сонгоод суучихав даа гэж бодоостой. Бас л сонин агуулгатай. Ха ха. 

Сүүлийн үед манайхан их сонин сонин ном уншаад байгаа. Гүйцэж унших гэж, ойлгож унших гэж хичээж байна өө би. Хо хо.

Сабахаттин Али. "Бидний доторх чөтгөр" гэдэг ном. 

20-р зууны Туркийн хамгийн нөлөө бүхий зохиолч гэнэ. "Арьсан хүрэмт Мадонна"-г бичсэн гэнэ. Бодоод байсан төстэй ч юм шиг. Үйл явдал нь төстэй биш хэлэх гээд буй санаа нь, хүмүүсийнх нь сэтгэлийн дотоод ертөнцтэйгөө тэмцэлдээд байгаа нь төстэй ч юм шиг...

Гэснээс би "Арьсан хүрэмт Мадонна"-г дундаас нь орхиод, дуусгаагүй шиг санаад байх юм. Гүйцээж уншлуу? Яалаа? 

Хайж үзсэн чинь эндээ, тэмдэглэл бичээгүй байх юм. Анхны блогтоо ч бас бичээгүй байна. Нээрээ уншиж дуусгаад тэмдэглэл бичихгүй бол алдас болох юм байна шүү. Сануулж байгаарай, манайхаан. 

Гол дүрийн Өмэр гэх залуу. Дотоод сэтгэлдээ үнэнхүү зөрчилтэй. Тийм байж эхнэртэй болчихно. Эхнэр нь хүүхдээрээ шахуу. Гэрлэсэн ч гэж дээ зүгээр л хамт амьдраад байх шиг, өнөөгийн цаг үеэр бол. 

Дээхэн үед бол нэг гэрт л орчихвол л гэрлэсэн гэж үздэг байсан бололтой. Бас нэг хачирхалтай нь холын хамаатан нь гэх шиг болсон. Европ зүгт үеэл, хаяалтайгаа суучихдаг тийм ээ? Хайр дурлал аа гэж хүнийг сохроодог гэж яг үнэн...

Гарчигнаас харахад нээрээ л бидний дотор чөтгөр байдаг тийм ээ? Миний дотор бол хэд хэдэн чөтгөр байх шиг байдаг. Эндээ бичдэггүй л болохоос, солонгон аашт, шулам, чөтгөрлөг, баздаг, базуулдаг гээд л хүмүүсээс гардаг бүхий л ааш надад ч бий. Ха ха. 

Мөн шийдвэр гаргахдаа уддаг тал ч бий. Нэг тийм "арчаагүй" тал ч ажиглагддаг. Хо хо. 

Мажидэ бүсгүй хар багаасаа нэг хачин хар юм дагаад амьдарч байсан хамаатан эгчийнхээ гэрээс явчих юм. Өнөөх нь олигтойхон арчаатай залуу байсан бол ч яахав. Мэдэхгүй ээ, охидтой хүн тул иймэрхүү ахуйн зүйл л бодож уншив. Хи хи. 

Сүүл хэсэгт харин зэвүүн өгүүлбэртэй таарсан. Бараг энэ номыг базаад, алдаршуулчихсан гэж хэлж болохоор...

Энэ хэсгийг дараагийн бичвэрт бичиж үлдээе. Урт болчихлоо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Нээлттэй хичээл

Дандаа л идэж уугаад явдаггүй шүү би. Хэ хэ. Бичсэн зүйлсээ эргээд харсан чинь нэг бол их л гэгээрсэн хүн, уншаад л. Нэг бол архины хамааралтай болчихсон юм уу? гэмээр л ууж идсэн зураг байх чинь вэ? 

Мэдэхгүй хүн бол АА-д явах хэрэгтэй хүн байна гэж бодох вий дээ? Ха ха. 

Хичээлийн шинэ жил эхлэхээр энд нээлттэй хичээл болдог. Хагас сайнд болсон. Ахлах, бага сургууль. Нээрээ манайх нэг ахлах ангийн сурагчтай болсон, мэдэж байгаа байх тийм ээ? Удахгүй тэгээд оюутан болоод л явах байх даа. 

Энэ их хөөрхөн шүлэг. Гэрийн даалгаварт уран уншлагын даалгавар байдаг юм. Тухайн сард нэг шүлэг, сурах бичгээсээ нэг бяцхан хэмжээний бичвэр уншина. Түүнийг нь гэрийнхэн нь сонсоод, гарын үсэг зурна. 

Шүлгүүдийг нь сонсоод байхаар их хөөрхөн. Агуулга нь. Нэг тийм хүүхдэд зориулсан агуулгатай. Сонсоод би их хөөрнө өө. Зулзага минь хөөрч буй ээжийгээ хараад бас л хөөрнө. Хэ хэ. 

Ангийнхаа хананд бичиж хадсан байсан. Дуртай зүйлсээ, зорилгоо бичсэн. Хөөрхөн санагдаад, эгдүү хүрээд, хайр хүрээд...

1 дүгээр ангийнхандаа лидер байна гэнэ ээ. Анги дэвшсэнээ мэдэрчихсэн байна лээ. Хо хо. 

Төгөлдөр хуурандаа сайн гэчихэж ээ, өөрийгөө. хэ хэ. Хичээж л байна. Гэхдээ тийм ч сайн уу гэхээр, бас үгүй юм аа. Гэртээ давтахгүй юм чинь, яаж сайжрах вэ дээ. Бага зэрэг томроод, төгөлдөр хууртаа дурлаад ирэхээрээ сайжрах байх өө. 

Заримдаа ч даалгавраа хийгээд байгаа нь их юм гэж бодох...

Та нарын зулзагууд хэрхэн өөрчлөгдөж, өсч байна даа?

Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2＋1=3

Интерномын 2＋1＝3 урамшуулалт худалдаа гэж тун аятайхан худалдаа байна тийм ээ? Саяхан болж өнгөрсөн уламжлалт урамшуулалт худалдаагаар нь 12 ширхэг ном худалдаж авав. 

Удахгүй үүгээр ирэх найздаа захив. Найз минь хотод буй хүүдээ даалгав. Хүүг нь би танина. Хөөрхөн даруухан, зөөлөн хүү бий. Уриалгахан гэгч нь "гүйж" өгөв. Япон амттан өгч явуулна аа, шагнаад. Баярлалаа. 

12 ширхэгийнх нь 4 нь үнэгүй гээд бодохоор дажгүй, яахав. Гололтгүй...

Зурган дээрх номнуудыг худалдаж авав. Нэг ном байхгүй, дууссан. Оронд нь "Хөгжмийн эгшиг"-ийг авав. Үнэ нь ч яг адилхан байв. Хөгжмийн эгшиг номын хуучин хэвлэл байгаа л даа. Хуучраад, сүүлийн ганц нэг хуудас урагдаад, дутуу байсан шиг санаад, дахин авав. 

Дахин уншиж амжаагүй байсан юм, ашгүй. 

Олдохгүй буюу интерномд байхгүй байсан ганц нэг номоо "Номын баяр"-аар ороод, хайгаад өгөөч гээд бас нэгэн найздаа даалгачихлаа. Шуналтай байна уу? Шуналтайдаа биш ээ, номын клубынхан минь унших юм энэ жилд. Оны сүүлээр байсан байх аа. 

Эхээр унших номнуудаа эхэлж захиад авчихсан, зарим нэгийг нь нэлээд дээхэн худалдаад авчихсан гэх мэтээр ном их цуглуулж байна өө.  

Яваандаа номоо түрээслэж уншуулна аа, эндэх монголчууддаа. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хичээл сонирхолтой болох мөч

Саяхан ютүбээр хэний ч билээ бичвэрийг сонссон юм. Нэг номны тухай танилцуулга байсан. Солонгос хүний. Сүүлд дахин сонсох гээд, өнөөхөө олдоггүй. Номны тухай танилцуулдаг хэдэн хүнийхээ ютүбээс хайгаад ч олсонгүй ээ. 

Бүгдийг нь дуустал хайгаагүй л дээ. Тэгсгээд орхичихсон. Учир нь япон хэлээр нь унших гээд зээлчихсэн байсан юм. 4 дүгээр сард уншиж дууссан. Бичих гэсээр байтал 5 сар гараад талийж...

Маш олон сар цүнхэлж явсан. Үргэлжлүүлээд л зээлээд байсан. Уншиж дуусгаад санаа амрав. Уншихад амархан бичлэгтэй, агуулгатай, ханз энэ тэр нь ч хүнд биш байлаа. 

Агуулга нь ч хөөрхөн. Хаа нэгтээ агуулгыг нь зургийг нь дарж охиндоо явуулсан. Миний үглээд, хэлж ад болоод байдаг зүйлийг биччихсэн байсан тул. Хэ хэ. Ашгүй гэж ихэд олзуурхав. 

Пак Сонхёк гэдэг хүний бичсэн "Хичээл сонирхолтой болох мөч" гэдэг ном. Зохиолчийн нэрийг нь би япон хэлнээс монголчилсон шүү. Өөрөөр хэлж, бичдэг байж магад. 

Солонгостоо 450 мянган ширхэг борлуулагдсан, бестселлэр ном гэнэ. Зохиолч нь 4 уулын дунд байх нэгэн тосгонд төрж өссөн. 

Хичээлээс хол хөндий, залхуу нэгэн байсан гэнэ. Гэнэт л цоорсон юм байна. 15 наснаасаа юм дагуудаа.  

Тэр тухайгаа өөрийн туршлага дээрээ үндэслэн номоо бичсэн. Энэхүү номоо бичиж дуусгахад 8 жил зарцуулсан гэнэ. 

"Яагаад хичээл хийх ёстойгоо мэдчихвэл хэрхэн хичээл хийх тухай хариулт аяндаа л тодорно." гэжээ. 

Үнэн тийм ээ? Хүн ер нь яагаад хичээл хийх ёстой юм бэ? Энэ тухайгаа толгойндоо ёнк хийтэл нь хийгээд, ойлгоод авчихбал аяндаа л хичээл хийгээд эхлэнэ тийм ээ? 

"Чиний хамгийн том өрсөлдөгч бол чи өөрөө. Өчигдрийнхөө, өнгөрснийхөө өөртэйгээ өнөөдрийн өөрийгөө харьцуулах хэрэгтэй" гэсэн шүү. 

Би өчигдөр энэ номыг уншаагүй байсан бол өнөөдөр энэ номыг уншчихсан, номноосоо олон зүйл мэдээд авчихсан байх нь байна шүү дээ. Тийм үү? 

Нэг л амьдрах амьдралдаа сайхан амьдармаар байна шүү дээ. Үүний тулд хичээл хийх. Хичээл хийх нь ямар ашигтай вэ? Мэдээж нэг л амьдрах амьдралыг тань сэтгэл ханамжтай, таатай, аз жаргалтай болгоно. Тийм үү? 

Гэх мэтээр мэдээжийн зүйл бичсэн байсан. Мэдээжийн зүйл болов чиг бид налайгаад л, залхуураад л, утсаа маажаад л суудаг даа. 

Багадаа энэ мэт агуулгатай ном олж уншсан бол гэж бодогдох. Ижий минь л хичээлээ хий гэж үглэдэг байлаа. Өөрөөр ингэж "үглээд өгөх" хүнгүй, "үглээд өгчих ном"-гүй цаг үед өсчээ. 

Өнөөдөр бол эсрэгээрээ, ном, подкаст, ютүб, блог гээд л есөн жороороо л "хичээлээ хий, хэл ус сур" гээд л загнах нь холгүй, зарим нь ч шуудхан л загнаж байна шүү дээ. Тийм байхад л хичээл хийхгүй, унтаад л байдаг хүн байна, миний эргэн тойронд. Хэ хэ. 

Блогийг минь, үүнийг уншиж буй хүүхэд залуус байвал "өөрөөсөө яагаад би хичээл хийх хэрэгтэй вэ?" гэж нэг асуугаад үзээрэй. Нухацтайгаар асууна шүү. Мөн би хэдийд хичээл хийх ёстой вэ? Би ингээд л утсаа маажиж байх хооронд бусад хүүхдүүд аль хэдийн хичээлээ хийгээд эхэлчихсэн, ирээдүйд юу сурахаа, ямар мэргэжилтэй болохоо тодорхойлчихсон, надаас нэг биш нэлээд алхам урагшилчихсан байна гэж бодоод нэг үзээрэй. 

Хор шар чинь буцалж байна уу? Хэ хэ. Үргэлжлэлийг дараагийн "дугаар"-т...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цэцэгс

Энд тэнд явахдаа мэлмийг минь баясгасан цэцэг таарвал зураг дардаг.  Өөрөө тарьж ургуулах завгүй, арчлах мэдлэггүй, залхуу хүн чинь хүний тарьж ургуулсныг л харж биширч, гайхширч, бахархдаг даа. 

Хорооны нэг хуралд суух үед, хорооны байрны үүдэнд байсан цэцэг. Их том ургасан байсан. Цэцгийн нэрсийг мэддэг бол бүр л гараад өгнө, тийм ээ? Тэр бүр асуугаад байх нь хаашаа ч юм гэж бодоод, нэрэлхээд өнгөрнө. Угтаа асуугаад, нэг ч гэсэн цэцэгний нэр мэдэж байвал хааяа нэг хийдэг орчуулгын ажилд минь хэрэгтэй л байх...

Цахирмаа цэцэг. Суугуул нутгийнхаа цэцгийн хүрээлэнд монголчуудаа дагуулаад явж байхдаа дарсан. Өнгө нь их чамин, гоёмсог байсан. Баяр ёслол, аливаа зүйлийн шинэ нээлт гэх мэт бэлгэдэлт үед бэлэглэдэг юм билээ. 

Энд тэнд шинээр дэлгүүр хоршоо нээгдсэн үед их харагддаг. Цагаан өнгө голцуу, мөн бүдэг ягаан өнгө их. Энэ нил ягаан өнгө ховор харагддаг. 

Нарцисс буюу сэрүү цэцэг болов уу? гэж бодож байна. Голых нь цагаан бас байдаг юм билээ. Тэр нь жинхэнэ сэрүү цэцэг байх. Дээхэн зургийг нь оруулсан даа. Хавар цагийн бас нэгэн гоёо юм билээ. 

Удахгүй борооны улирал эхлэнэ, мөн саун мэт халаад эхлэнэ гэж бодохоор ажлаа, хамаг юмаа хаяад сэрүүхэн сайхан эх орон, ижий аав луугаа нисчихмээр л байна шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Дайлав, цайлав

Орсон гарсныг дайлж цайлдаг хүн нь байна өө. Өөрөө ч дайлуулж, цайлуулах дуртай хүн нь байна өө. 

Үе үе япон монголгүй хүмүүсийг урьж залан дайлна. Хүмүүстээ тааруулж хоолоо хийнэ. Бууз, хуушууранд оруулчихсан япон хүмүүс нэлээд байна. Улс эх орныхоо нэрийг, монгол хүнийхээ нэрийг нэг их мандуулаад байдаггүй юм аа гэхэд дорд оруулчихгүй гэж үзэж тарж байхад. 

Хаа нэгтээ энд тэнд хэрэг төвөг тариад байгаа хүн мэдээгээр цацагдаад уур хүргэх л юм...

Хань ижил ингэж чимхэнэ. Олон янзаар чимхэж чадна л даа. Би зузаан гуриланд дургүй тул ингэж "цэцгэн" чимхэлтээр ихэвчлэн чимхэнэ. Мөн зулзагууддаа чимхэхийг заахдаа энэ чимхэлтээр эхлэнэ. Яваандаа уламжлалт чимхэлт, хуушуур зэргийг дажгүй хөөрхөн чимхдэг болдог. 

Ээж элдэх ажлыг л хар багаасаа нугалж ирсэн тул чимхэхдээ тун тааруу гэж байгаа. Бүгдийг чаддаг байх албагүй...

Зочид минь мэдээж гар хоосон ирэхгүй. Янз бүрийн амттан барьж ирнэ. Зайрмаг. Олуулаа амтархан идэв. Тэр цэнхэр өнгөтэй нь шинээр гарсан. Бага зулзага идсэн. Ам нь цэв цэнхэр болсон л харагдана лээ. 

Би ч ганцыг идсэн. Учир нь жилдээ л ганц иддэг газрын зайрмаг. Тийм болохоор боломжийг алдахыг хүсээгүй. Ха ха. 

Идэж уухынхаа хажуугаар амжуулдаг ажлын минь нэг. Зулзагуудыг төгөлдөр хуурынх нь хичээлд зөөх. Олон жил зөөж байна дөө. Мэргэжлийн төгөлдөр хуурч болох албагүй. Хамгийн чухал нь хөгжмийн боловсролтой болох, энд тэнд явахдаа сонгодгуудыг бага зэрэг мэддэг байх гэдэг утгаар нь багаас нь сургаад, зөөж байна өө. 

Төлбөр нь ч хөөрхөн өндөр талдаа. Гурван зулзагын, овоо хэдэн жилийн төлбөрийг тооцвол хэд болох бол? Гадаадад байгаа нэгнийгээ энэ мэтчилэн цалин цавуугаа зарцуулдаг гэж боддоггүй, цааш нь хадгалаад л суудаг гэдэг ойлголттой хүмүүст тооцоог нь гаргаад хэлчихмээр үе ч гардаг шүү. Хэ хэ. 

Тоог нь хэлчихвэл төгөлдөр хуурт ийм их мөнгө зарж байгаа юм чинь их л олдог байх гээд, улам ихийг хараад, билүү долоогоод унах юм болов уу? Ха ха. 

За түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Амттан

Яаж ийгээд л амттан идчих гээд байдаг юм. Идчих гээд биш ээ, энэ амттангууд намайг дагаад л явах юм, хаа ч явсан. Би их зугтаана өө. Яаж ийгээд л гүйцнэ, амттан нь, их хурдан гүйдэг. Эсвэл алхдаг ч юм уу? Ха ха. 

Яахав, дурсамж болгоод эндээ зураг оруулав. Олон жилийн дараа уншихад, харахад дурсгал болог. 

Энэ 3 дугаар сард ажлынхаа нэг залуутай хамт явахдаа идсэн. Даалгасан гэх нь онох байх. Дажгүй ах залуу байсан чинь, шилжилт хөдөлгөөнөөр шилжээд явчихсан. Хамт ажиллахад урамтай, хичээмтгий хүн байсан юмсан. 

Саяхан уулзаж, хамт шар айраг уусан. Монгол хариуцаж ажиллахад урамтай, хөгжилтэй байсан гэнэ. Удахгүй хувиараа монгол явна аа л гэсэн. 

Монголоос ирсэн хүмүүстэй хамт хооллохдоо идсэн. Таваг нь төмөр таваг байсан болохоор төмпөн шиг гарчихаж. Хэ хэ. 

Аминдаа монголоос ирсэн хүмүүст японы амттанг амсуулах зорилготой захиална. Хүүхнүүдтай хамт явбал бүр чиг. Хань ижил "далимдууд л" гэдэг юм. Үнэний ортой л доо. Хо хо. 

За үүнийг хэн өглөө дөө. Мартчихаж. Бодвол "Шармааний өдөр"-өөр хэн нэгэн хань ижилд бэлэглэсэн болов уу? 

Өөр зөндөө л зураг байна. Тэр бүгдийг нүүрном, инстадаа оруулж хүмүүст "гайхуулж" байна. Ха ха. Зарим нь дуртай, зарим нь дургүй байдаг байх өө. 

Харах өнцөг юм даа. Аан ийм савлагаатай, ууттай хийж болох нь ч юм уу? Аан дараа япон явахдаа ийм амттан идэж үзэх юм байна шүү, худалдаж авах юм байна шүү гэж санаа авдаг хүмүүс бий гэдэгт итгэж, найдан зураг оруулдаг даа. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Амралт

Алтан 7 хоног дуусав. Эхний гурван өдөр нь бороотой, жаахан онцгүй байлаа. Ойрд уулзалдаагүй хүмүүстэйгээ уулзалдаж, буу халж, хов базаж, ууж идэж өнгөрөөв. 

Сүүлийн хоёр хоногт нь "фракц"-аараа салхинд гарч, хорхог хийж идэв. Халуун чулуу атгав. 

Точиги мужаас илгээсэн мөөг. Шийтакэ мөөг. Англиар нь ч шийтакэ гэдэг юм байна тийм ээ. 

Гэрийнхэн минь мөөгний бүхий л төрөлд дуртай. Өдөр тутамдаа мөөг их иддэг. Сүүлийн үед шимэжи мөөг их идэж байна. Заримдаа эринги, эноки гээд л мөөгнүүд иднэ. 

Орчуулгуудыг нь сайн хэлж мэдэхгүй байна өө, мөөг л бол мөөг. Хэ хэ. 

Уулынхан маань ингээд бүрж шараад иддэг. Би бол гэртээ ингэж шардаггүй л дээ. Дараах тосоо яах билээ? гэж мэгээд л залхуурчихдаг. 

Дуртай юм болохоороо зөндөө л идлээ. Гэснээс юмны үнэ өсөөд энэ шийтакэ мөөг ч бас нэлээд үнэтэй болсон. Өдөрт тутамдаа өөр төрлийн мөөг идээд, үүнийг хааяа нэг, цалин буухаар, хямдарсан таарвал л худалдаж авч иддэг болсон. Жавхлан юм аа, нээрээ...

Тахианы махаа бас ингээд шарж их иднэ ээ. Би нь залхуу юм болохоороо бас л ингэж шардаггүй. Хааяа гарч раамэн идэхдээ хамт захиалж иддэг. 

Ногоотой хамт хуураад л, энгийн хоол л хийхдээ сайн шүү би. Хайрч хуурах ч үгүй, бага зэрэг жигнэсгээд л болдог. Аминдаа өдөр тутамдаа идэх ханасан тосоо багасгаж буй нь тэр. 

Тэртэй тэргүй олон янзын амтлагч байхад тийм ээ? Япон айлуудыг бодвол кетчуп иддэггүй, майонез идэхээ больсон гээд л хичээж л байна. 

Хааяадаа айлд, гадуур бол нэг их маяглаад байлгүй, амтархан идчихдэг. Дайлж цайлж буй айлынхаа хүмүүсийн хөдөлмөрийг хүндлээд л...

За нэг л их уусан, идсэн зүйл л бичдэг болчихсон ч гандан буурахгүй л бичих юм шүү. Өөр сэдэв ч алга л даа. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Саарал зөгийнүүд

4 дүгээр сарын төлөвлөгөөт ном минь. Иймэрхүү хөөрхөн агуулгатай ном уншвал болж байна шүү. Уншаад л байна. Нэг сарын хугацаанд нэжгээд ном унших байх шүү. Хэ хэ. 

Бид энэ оны 1 дүгээр сард билүү дээ энэ жил унших номнуудаа сонгоход энэхүү ном надад байгаагүй юм. Би ч түргэн шуурхай арга хэмжээ аван, 2 сард гартаа оруулсан байдаг юм. Үнэхээрийн сэргэлэн бүсгүй байна уу? Ха ха. 

Би сэргэлэндээ биш ээ, манай үүгээр ирж, буцаж буй буянтай сайхан хүмүүсийн ач гавъяа юм аа. Хүний дайвар авахад хэцүү болсон цаг дор ном дайхад хүмүүс харьцангуй цааргалаад байдаггүй аваад ирдэг юм. 

Түүнээс одоо ч хүнд юм дайх, өөрөө дайвар авах нь асар их эрсдэл дагуулдаг болжээ, тийм ээ? 

"Саарал зөгийнүүд" гэдэг ном. Нэг их онцгой үйл явдал ар араасаа хөврөөд байхгүй мөртлөө цаанаасаа нэг тийм хөөрхөн баатартай. Зохиолын баатрууд нь их гэнэн, цайлган хүмүүс санагдсан. 

Энгийн иргэд нь ч, хянан шалгаад байгаа байцаагч нар нь ч, дайтаад байгаа цэрэг эрс нь хүртэл цаанаа л нэг тийм "хүнээрээ" байгаад байх шиг. 

Ер нь энэ дайныг хэн эхлүүлчихэв ээ? Аль улс нь эхлүүлчихэв ээ? 

Мэдээж дайтаад байгаа учраас хүн үхнэ үрэгдэнэ. Гэхдээ энэ номонд тэр үхлийн тухай нэг их дэлгэрэнгүй гарахгүй. 

Ганц нэг хүн амь үрэгдэнэ л дээ. Эвий минь, эвий минь. 

Зохиолч нь Андрей Курков. Би анх удаагаа зохиолоос нь уншиж байгаа болов уу? Монгол хэлнээ орчуулагдсан, дээхэн үеийн ном байвал уншсан байж ч магад. Сайн санахгүй байна өө. Уншаагүй л болов уу?

Укриан гэж дэлхийн хамгийн үржил шимтэй хөрстэй гэнэ. 

Мөн "Байгалийн баялаг, газрын тос олборлодог гээд ирээдүйтэй орон болов чиг эдгээр нь олигархуудын мэдэлд болохоор шимийг нь улс орон нь хүртэж чаддаггүй" гэдэг өгүүлбэртай таарав.  

Эх оронтой минь агаар нэгэн юм даа гэж харамсав.

Зохиолч нь 1995 онд анхны романаа хэвлүүлсэн, өдгөө нийтдээ уран зохиолын чиглэлээр 19 роман, 9 хүүхдэд зориулсан ном, уран сайхны нийт 20 орчим кино зохиол бичсэн гэнэ. 65 орны 37 хэлээр орчуулагдсан байдаг гэнэ, бүтээлүүдээс нь. хамгийн алдартай нь "Үхэл ба оцон шувуу" хэмээх роман гэнэ. Бүтээл бүрдээ ямар нэгэн амьтан дүрсэлж, ёгт өнгө аяс оруулж, түүгээр дамжуулан утга санаагаа илэрхийлдэг онцлогтой юм байна.  

Энэхүү "Үхэл ба оцон шувуу"-г нь олж уншина аа. Бодвол монгол хэлээр орчуулагдсан байдаг байх тийм ээ?

Романы гол агуулга нь дайны үеэрх эгэл жирийн иргэд юу бодож, юуг мэдэрч, өдөр тутамдаа ямаршуухан амьдрал туулж буйг тод томруун өгүүлжээ. Укрианы Донбассын саарал бүсэд болж буй үйл явдал. 

Гол дүр болох Сергей Сергеич нь тосгондоо үлдсэн цөөхөн хэдэн оршин суугчдын нэг. Цөөхөн ч гэж дээ, хоёрхон л "оршин суугч" үлдсэн мэт. Нэг нь гол дүр, нөгөөх нь гол дүрийн "найсан" болох Пашка. 

"Найсан" гэдэг үг хөөрхөн. Дайсан, найз гэсэн хоёр үгийг нийлүүлчихсэн юм угтаа. Сергэй Сергеичийн өөрийнх нь бодож олсон үг. 

Пашкатайгаа үргэлжийн мөнхөд дайсагналцсан, жөтөөрхөлцөцгөөсөн хоёр байж. Тэгсэн дайн болоод, тосгондоо хоюулхнаа шахуу үлдчихсэн улс чинь мянга дайсагнаад хол явахгүй шүү дээ. Хэ хэ. 

Тийм болохоор одоохондоо хааяадаа ганц нэг үг солилцдог, хамтдаа сто грамм татчихдаг найз нь болчихсон тул "найсан" нь гэсэн үг. Хо хо. 

Гол амьжиргаагаа залгуудаг нь зөгийн аж ахуй. Зөгийнүүдээ бэлчээрлүүлэх, тайван аюулгүй газарт аваачихаар шийдэн, замд гарна. Замдаа олон л ааш араншинтэй хүнтай таарна. Хаа очиж бүр нэг айхтар зэрлэг, балмад хүмүүстэй таардаггүй.  

Ар араасаа хөвөрсөн элдэв үйл явдал тохиохгүй ч зохиолын гол дүрийн дотоод сэтгэл рүү их өнгийсэн, айдас, сэтгэл дэх тэмцэл, итгэл найдварын тухай өгүүлнэ. 

Зөгий гээд л уншсан чинь манайд хоёр од хүүхэн санаанд ороод болдоггүй. Томоко, Наараа хоёр. Ха ха. 

Зөгий  арчилгааны талаар нэг их гарахгүй болохоор, их л амархан юм шиг санагдаад, тэгээд л "хэл амтай, гавшгай"  эл хоёр бүсгүй зөгийгөө занималдаад, мөнгөжөөд байгаа юм бол болов уу? Би ч бас зөгийн үржүүлдэг юм билүү? ч гэж бодоод амжсан. Хо хо. 

За энэ наргиа ч яахав, ер нь энэ дайн хэнд хэрэгтэй вэ? Хамгийн их хохирол амсдаг нь мэдээж улиг болохоо шахаад, хүмүүс нэг их тоохоо байсан эгэл жирийн иргэд, байгаль дэлхий, ан амьтан...

Ингэж ярьж бичсээр байгаад дайтаж буй улс, дайн эхлүүлж буй шийдвэр гаргагчид "биднийг" тоохоо байчихсан мэт зэвүүн...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал-4

Шинэхэн сарын мэнд ээ. Алтан 7 хоног эхлээд, би нь уулын мухарт пс-гээ дэлгээд сууж байна. Бороотой, уйтай өдөр...

За юун дээр зогслоо? Нэг иймэрхүү агуулга нь хүнд ном унших бас л төвөгтэй юм тийм үү? Бичих гэхээр бас хүндрүүлж бичихгүй бол болохгүй. Ха ха. Тархи толгой доторх ч хүнд оргиод явчих юм. 

"Морь унасан толгойгүй хүн" шиг хөөрхөн ном олоод уншчихмаар байна шүү. 

За тэр ч яахав, бичихээс өөр замгүй... Бичих дадал чухал. 

4. Хамтдаа хож. 

Хожил-хожил бол хүний бүхий л харилцаанд харилцан ашигтай байдлыг эрхэмлэх мөн чанар юм. 

Хожил-хожил нь амьдралыг өрсөлдөөний дэвжээ бус харин хамтын ажиллагааны талбар гэж үздэг. 

Хамтдаа хожих дадал бол харилцан хамаарал бүхий манлайллын нэг хэсэг юм. Үүнийг хэрэгжүүлэхэд ухамсар, төсөөлөл, хүний мөс, хараат бус хүсэл эрмэлзэл гэсэн хүний төрөлхийн чадварууд шаардлагатай. 

Энэхүү win-win буюу хожил-хожил гэдэг дадал нь "Нийтийн ялалт" гэдэг бүлэгт гардаг. Бодоод байсан, би л ганцаараа ялах гээд үзээд байдаг шиг санагдаад өө. Гэр бүлийн харилцаанд би л ялах гэж үзэж тараад байдаг юм байна. Хосын харилцаанд ч тэр. Бүгд ээжийн зөв, бүгд эхнэрийн зөв. 

Зулзагууддаа харин сүүлийн үед буулт хийж сурч л байна. Хүүхэд хүмүүжлийн тухай ном овоо хэдийг уншаад сурсан мэдсэн зүйл минь "хүүхдийн ааш занг ойлгож, томчууд хүүхэд байж үзсэнээрээ бага зэрэг буулт хийгээд, зөөлөн дулаан харцаар ажиглах, харах..." гэдэг ерөнхий нэгэн ойлголтыг өөрийн тархиндаа суулгаж л явна. 

Харин хань ижилтэйгээ харьцахдаа ерөнхийдөө бол нэлээд захирангуй, дээрээс харьцаад байдаг шиг санагдав. Санагдав ч гэж дээ, өөрийн мэдэлгүй гаргадаг үйлдэл... 

Яагаав дээ өнөөх "баздаг" гэдэг нь. Хэ хэ. Мэдээж хааяадаа би өөрөө базагдана л даа. Хи хи. 

Алдаагаа засаад л явчихмаар байдаг, нэг л болж өгдөггүй ээ...

"Илтгэлцлийн данс" гээчийг хэрэгжүүлчихмээр... 

...Хамгийн үр дүн бүхий орлого бол шүүмжлэлгүйгээр, яриаг нь таслалгүйгээр, өөрийнхөө санааг хэлэлгүй зүгээр л түүнийг сонсох байж болно. Түүнийг ойлгох гэж хичээж сонсоорой. Түүнд хайр халамжаа мэдрүүлж, байгаагаар нь хүлээн зөвшөөрдөг гэдгээ ойлгуулаарай.

"Өөртөө тохиолдохыг хүсэхгүй зүйлээ бусдад бүү хий."

"Бүгдтэй нь өөр өөрөөр харьцах замаар бүгдэд нь адилхан ханд."

"Жижиг ч хамаагүй халамж, сайхан сэтгэл маш чухал."

"Хэрвээ нэгэнт бөхийх аваас дор бөхий."

"Эцсийн сохор зоосоороо ч хамаагүй төлөөсөө төл."

5. Эхлээд ойлго, дараа нь ойлгуул.

Үнэн сэтгэлээсээ сонсож сурах. Энэ нь ярилцаж буй хүнийхээ байр сууринд өөрийгөө тавьж, үзэл бодол хийгээд дотоод ертөнцийг нь өөрийн нүдээр харж, парадигмийг нь ойлгох явдал билээ. Гэдхээ үнэн сэтгэлээ гарганад гэдэг өрөвдөх гэсэн үг биш. Учир нь бусдыг өрөвдөнө гэдэг тэднийг шүүж, дүгнэж буй хэрэг.

...Та бусдыг үнэн сэтгэлээсээ сонссоноор тэдэнд "сэтгэлзүйн агаар" бэлэглэж байгаа хэрэг. 

Гэрийнхнийгээ, ойр дотныхныгоо үнэн сэтгэлээсээ ойлгох нь чухал юм байна өө, тийм үү? Сүүлийн үед чи ч ойлгохгүй л дээ гэж хэд хэдэн удаа хэлүүлчихсэн хүн нь байна өө. Тэгээд ч өөрт тохиолдоогүй уй гашууг тэр болгон сайн ойлгохгүй байх нь аргагүй шүү дээ гэж би өөрийгөө өмөөрөх. Би заавал ойр дотныхоо хэн нэгнийгээ алдаж байж бусдын уй гашууг ойлгох болж байна уу? гэж уур ч хүрэх...

Хувийн голцуу л асуудал дээрээ тусган уншлаа, энэ номыг. Учир нь ажил дээр япончуудтай ажиллахад нэг их бэрхшээл алга дөө, миний хувьд. Олон жил болж буй болоод ч тэр юм уу? Төрийн байгууллага болохоор ч тэр юмуу? Бүү мэд... Тийм болохоор хувийн асуудалдаа л тусгаж авч байна...

"...өндөр бүтээмжтэйгээр өөрийгөө ойлгуул. Гэхдээ эхлээд түүнийг ойлго, харах өнцгийг нь мэд. Харин дараа нь өөрийн үзэл бодлоо ойлгуулж улмаар хэн хэндээ хожил болох шийдэлд хүрэх нь чухал. "

6. Хүчээ нэгтгэ.

Хэрвээ зөв ойлгож чадвал хүчээ нэгтгэх үйл явц бол амьдралын хамгийн дээд үйл хэрэг болдог. 

Ялгаатай байдлаа үнэлэх нь хүчээ нэгтгэх үйл явцын амин сүнс юм. Энэ нь үзэл бодол, сэтгэл зүй болоод бие бялдрын ялгаатай байдлаа үнэлнэ гэсэн үг.

Хүчээ нэгтгэнэ гэдэг нь товчхондоо нийлбэр нь нэмэгдэхүүнүүдээсээ илүү гэсэн үг. 

Үнэндээ олон хүмүүс гэр бүлийн болон бусад нийгмийн харилцаандаа хүчээ нэгтгэх үйл явцыг ямар нэгэн хэмжээгээр мэдэрсэн байх нь ховор байдаг. Учир нь тэд өөрийгөө хамгаалсан, өмөөрсөн эсвэл бусдад итгэж болохгүй гэсэн үзэл бодолтой болж төлөвшсөн байдаг.

...Та бусдын оролцоог бий болгосноор тэд бэрхшээлийн мөн чанарыг ойлгож, зөв шийдлийг олоход тань туслах болно. Үр дүнд нь та шинэ бас нэгдмэл үорилго бий болгож, өмнө нь хэний ч төсөөлж байгаагүй тийм хүчтэй эерэг  өөрчлөлтийг бий болгох үйл явцыг эхлүүлнэ. Мөн хүн бүрийн оролцоотойгоор шинэ соёл ч бий болгох боломжтой. 

... Оролцоо хэдий чинээ чин сэтгэлийн байна төдий чинээ хүн хоорондын харилцаа бэхжиж, бүтээлч сэтгэлгээний шавхагдашгүй ундарга оргилох болно.

Өмнөх дадлууд ч энэ дадалд туслах нь мэдээж. Тэгэхээр өмнөх 5 дадлыг туршиж, өөрийн болгох, хэрэгжүүлэх чухал юм даа тийм ээ? Хэзээ нэг нартай өдөр хорвоогийн бүхий л эерэг дадлыг өөртөө хэрэгжүүлээд эхлэх юм шүү. Хэ хэ. 

За тэгээд ганц гэр бүл ч биш, хамт олон, үндэстэн гээд бүхий л хүмүүс хүчээ нэгтгээд эвтэй байвал тийм ээ, өвөг дээдсийн сургааль, домог ч үүнийг гэрчилнэ дөө, энд нуршаад яахав. 

7. Өөрийгөө хурцал.

Хүмүүн биднийг сэргээж өгдөг 4 хэмжээс байдаг. Бие бялдар,итгэл үнэмшил, оюун ухаан, нийгэм буюу сэтгэл хөдлөл гэсэн хэмжээсүүд байдаг. 

1. Бие бялдрын хэмжээст эрүүл хооллолт, амралт, тоготол дасгал хөдөлгөөн гэх мэт бие махбодын өндөр бүтээмж бүхий асаргаа ордог. 

Дасгал хөдөлгөөн хийх цаг зав байхгүй гэж ихэнх хүмүүс хэлдэг, тэр бол зүгээр л шалтаг гэжээ. Үнээн үнэн. Би ч тэдгээр хүмүүсийн нэг. Үүнд л өөртөө цаг гаргадаг болмоор байна өө. 

2. Итгэл үнэмшил бол таны цөм, таны мөн чанар, үнэт зүйлс тань билээ. Мөн хувь хүний хамгийн хувийн бөгөөд амин сүнс билээ. Чухамдаа итгэл үнэмшил таны урам зоригийг сэргээж, хүн төрөлхтний мөнхийн үнэнтэй холбож өгдөг гэж хэлж болно. 

Ингэхэд миний итгэл үнэмжшил юу юм бол? 

3. Оюун ухааны хэмжээс буюу төлөвшил нь бараг бүхэлдээ боловсролын тогтолцоогоор дамжиж бий болдог. 

Оюун ухааныхаа тусламжтайгаар үзэл бодлоо хөндлөнгөөс ажиглах нь хамгийн үнэ цэнэтэй бөгөөд эзэмших ёстой ур чадваруудын нэг билээ. 

Сард нэг ном унших зорилго тавьж, улмаар хоёр долоо хоногт нэг, эцэст нь нэг долоо хоногт нэгийг уншиж байхыг зөвлөх байна. "Ном уншдаггүй нэгэн уншиж чаддаггүй хүнээс ялгаагүй."

4. Нийгэм/зүрх сэтгэлийн хэмжээс. Бидний нийгэм болоод зүрх сэтгэлийн хэмжээсүүд харилцан хамааралтай байдаг. Учир нь бидний сэтгэл зүй бусадтай хийх бидний харилцаанаас урган гарч байдаг. 

"Хүнтэй байгаагаар нь харьцвал тэр тийм хэвээрээ л үлдэнэ. Харин түүнийг байгаагаасаа илүү нэгэн мэтээр харьцах аваас илүү нэгэн болдог." Гёте. 

Дээрх 4 хэмжээсээ тэнцвэртэйгээр дэмжиж байх ёстой. Аль нэгийг нь орхигдуулваас үлдсэн гуравтаа сөргөөр нөлөөлж байдаг. Тэнцвэртэйгээр сэргээж хөгжүүлж байх хэрэгтэй. 

Тэнцвэртэй сэргээлт гэдэг нь өөрөө хүчээ нэгтгэлт юм. 

Та хэдий чинээ бусдыг сайн ойлгоно тэр хэрээр хожил хожил гэсэн шийдэлд хүрч хүчээ нэгтгэнэ. Энэ нь дадал 4 болон 6. 

Зөвхөн дурсамжаараа бус харин төсөөллөөрөө амьдрах. 

Улам бүр өсөн дэвжихийн тулд суралцаж, тууштай байж, хийх энэ бүхнээ дахин дахин давтах хэрэгтэй. 

Ингээд номоо өндөрлөе дөө. Ингээд бичээд, ухаад үзсэн чинь ойлгохгүй ч юм шиг санагдаад байсан агуулгаа бага зэрэг ойлгох ч шиг...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.