2026年11月18日水曜日

Өндөр гэгээн Занабазар

Номныхоо үргэлжлэл гэх үү, өмнөх бичвэрийнхээ үргэлжлэл гэх үү? Бичмээр санагдаад өө. 

Түүхийн сэдэвтэй ном уншихаар их хэцүү санагддаг уу? Өмнөөс нь харамсах, өмнөөс нь уурлах, өмнөөс нь хорсох, өмнөөс нь бухимдах гэсэн мэдрэмжүүд тодроод...

Роман тул уянгын халил буй эсэхийг үгүйсгэхгүй. Өнө эртний түүх хэдий ч мэдээж хүмүүс хоорондын харилцаа тул энэ мэт уянга, уярал байсан нь тодорхой. 

Энэ романаас сэтгэлд тод үлдсэн нь Амина хэмээх үзэсгэлэн төгөлдөр бүсгүйн хувь заяа. Сүүлд Ногоон дарийн загвар болсон. Сүнгэрэл тайжийн охин. Ээж Бүднээ нь дүү Бумшүр нь, аав Сүнгэрэл нар нь маш хэрцгийгээр, маш харамсалтайгаар амь үрэгдэнэ. Амина бүсгүй дүүгийнхээ эр зоригийн хүчээр амь гарсан хэдий ч сүүлд өөрийн нэг тийм гутранги үзэл, сул доройгоосоо болоод хор уугаад амь тавьчихна. 

Дээхэн үед монголчууд бид өөр хоорондоо их л дайсагнадаг байжээ. Эрх мэдэл, хаан суудал, хатан суудал булаацалдаад л...

Ямар хэрэг байна аа? Тийм ээ? Гэхдээ хэрэв ийм гунигт үүх түүх байгаагүй бол бид ч өдийд орших байсан болов уу ч гэж бодогдох...

"Ай хүмүүний хувь заяа гэгч юутай дэнсгүй, хорвоогийн явдал гэгч юутай хольборхой ажаам."

"Арслан үнэг мэт явбаас үтэр түргэн гутах, үнэг арслан мэт явбаас үтэр түргэн үхэх."

"Хүмүүн бол орчлонгийн гянданд сууж шулмасаар мануулсан зовлонт амьтан." Богд Зонхов багш. 

"Монголын жаргал бол өнтэй амгалан цагийн нүүдэл амой. Нүүдэлдээ л төрж нүүдэлдээ л үхнэ. Үлгэр дуугаа нүүдлийин замдаа л зохионо."

"Монголын шунал бол давхиа сан. Давхиж л явбал жаргал. Сууж л байвал гутамшиг."

"Суудлын ухаанаас явуулын ухаан дээр."

"Шашин хүчтэй гэвч хүний дотор шингэсэн хар хор гэдэг яасан хязгааргүй юм. Нэг хүний дотор бурхан буг хоёр цуг байж таарна."

"Чи монголын сэтгэлээс гарсангүй, Монгол чиний сэтгэлээс гарсангүй."

"Биднийг бүрэн залгихад ч манжийн хоолой нарийдах болов уу."

Хадам ээжийн байнга хэлдэг нь "Ногоон дарь эх"-ийн зүрхэн тарнийг маш сайн уншиж байгаарай. Ойрд уншаагүй юм. Одооноос уншиж байя даа, марталгүй. 

  • Тарни. "Ум дарэ дүдарэ дүрэ суха".
  • Ач тус. Энэхүү тарнийг уншсанаар айдас хүйдэс, гай барцад, саад тотгороос ангижирч, хүссэн үйлс түргэн бүтдэг хэмээн сүсэглэдэг.
Олон олон түүхэн хүний нэр гарна. Тэр бүгдийг тогтоож амжсангүй ээ. Хэ хэ. 

Түмэдийн Алтан хаан, Абтай сайн хан (Эрдэнэ зуу хийдийг байгуулсан), Сэцэн хан Шолой, Лигдэн хаан, Цогтхунтайж, Арслан тайж, Ойрадын Зүүнгарын хан Галтан бошигт, төрсөн ах Чахундорж...
Бидний хамгийн том алдаа нь нэгдэж чаддаггүй, нэгдмэл байж чаддаггүй явдал. Бид хоорондоо дайтвал, зөрчилдвөл хэн хожих вэ? Хөрш улсууд чинь л хожно... 

Өндөр гэгээний тухай зөндөө ихийг уншиж, зөндөө ихийг сонсохыг хичээнэ ээ. 

Дараа төрөлх хотдоо очихдоо Г.Занабазарын нэрэмжит дүрслэх урлагийн музейг ч бас үзнэ ээ. Үзэлгүй хаагуур явж байсан юм бол доо? 

Төрөх үед нь өгсөн нэр нь Ишдорж гэсэн шүү. Гэгээн гэдэг нь цол нь гэнэ. Зана гэдэг нь аянга цахилгаан. Мөн очир гэдэг утгатай. Базар гэдэг нь цэцэн цэлмэг, цэцэн билэг гэсэн утгатай. 

Гэхмэтчилэн хайгаад, судлаад явбал зөндөө л зүйл байна. Бүхэл бүтэн судлал байна өө. 

Эх орныхоо суут хүмүүсийн тухай уншиж, бага сага зүйл мэдэж авсандаа туйлаас сэтгэл хангалуун байна өө. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

2026年11月16日月曜日

Занабазар

Блогийг минь унших өдрийн мэндийг хүргэе. 

10 сард уншаад, 11 сарын эхэнд уншиж дуусгасан 10 дугаар сарын төлөвлөгөөт ном минь энэхүү ном байлаа. 

Их зохиолч С.Эрдэнэ "Занабазар" хэмээх ном. Шинэ хэвлэлийг нь олж авч чадахгүй, найзууддаа захиж хэлсэн байсан ч олдохгүй. Тэгсэн найз минь өөрийнхөө номыг бэлэглэсэн. 

Хуучны буюу хамгийн анхных нь хэвлэл. Чадвал шинэ хэвлэлийг нь олж авна, номын сангаа чимнэ гэж бодож байгаа. Учир нь дээхэн үеийн зохиолчдын ном, эх орныхоо үүх түүхээс үе үе ингэж унших чинь их зүгээр. 

Омогшоод явчихдаг юм билээ. Мөн тухайн цаг үед өөр шийдвэр гаргасан бол, тэгсэн бол, ингэсэн бол гэж өөрийн эрхгүй бодогдоно. 

"Халхын заяа их ээ" гэдэг үгийг ой толгойд чинь суулгаж өгнө. Өнөөгийн төрд буй дарга нарыг, хүмүүсийг өөрийн эрхгүй голно, чамлана...

6 сард монгол явахдаа найзуудаасаа бэлгэнд хоёр гардан аваад, буцах онгоцондоо дэлгээд, уншиж эхэлсэн. Уншиж дуусгалгүй явсаар 10 сартайгаа золгосон. Идэвхийлэн уншсан. Түүхийн номноос цаанаашаа нэг халшраад байдаг хүнд сонирхолтой байсан. Яг түүх талаасаа биш л дээ. Хайр дурлал талаасаа. Хэ хэ. 

Гэхдээ байна аа, одооноос хайр дурлал биш түүхээ сонирхож уншдаг болно гэж өөртөө зорилт тавьсан. Номын клубын минь охидын нөлөө. Тэд маань маш чадварлаг уншигчид. Түүхээ ч сайн мэднэ...

Агуулгыг нь хэлүүлэлтгүй мэдэх хүн олох байх. 

Олон сонсож байснаас яг ямар хүн байгаад, түүхэнд хэрхэн нэр нь үлдсэн зэргийг тэр бүр дэлгэрэнгүй мэдэхгүй явсан өөрөөсөө ичнэм...

Үнэндээ лам гэдэг үгэнд нэг хэсэгтээ харшилтай, жаахан хойрго ханддаг байсан минь ч нөлөөлсөн л дөө. Номын клубт элссэнээр уншдаг төрөл сэдэв тэлсэн тул шашны ч, түүхийн ч ном уншдаг болоод л байна. Чамлалтгүй. 

Одоо харин уншсан түүхээ мартчихалгүй байх, он сарыг нь хальт цээжилсэн байх хэрэгтэй юм байна өө. 

Өндөр гэгээн Занабазар гээд хайхаар зөндөө л материал гарч ирнэ өө. Сонирхвол та бүхэн өөрсдөө олж уншиж, сонсож судална биз ээ? 

Өөрт зориулаад, мартахгүй байхын тулд бага сага мэдээлэл бичье өө. 
1635 оны 9 сарын 25-нд төрсөн. Боржигнон овогт Халхын Түшээт хан Гомбодоржийн хоёр дахь хүү болон мэндэлсэн. Ээж нь Ханджамц хатан. Төрсөн газар нь одоогийн Өвөрхангай аймгийн Зүйл сумын Есөн зүйл гэдэг газар. Өөрийн нь буюу багын нэр нь Ишдорж гэдэг байжээ. Энэтхэгийн Занаважара гэдэгтэй утга дуйцсэнээр Занабазар болсон гэнэ. 

1640 онд 5 настайд нь анхдугаар Богд Жавзандамба хутагтын ширээнд залж, Халх Монголын шарын шашны тэргүүнд өргөмжилсөн. 

Соёмбо үсэг зохиосон. Томоохон бүтээл нь "Цагаан дарь эх", "Ногоон дарь эх", Очирдарь бурхны хөрөг гэх мэт язгуурын 5, бурханы 4 бүтээлийг хүрлээр цутгаж хийсэн бүтээлүүд байдаг. 

Амарбаясгалант хийдийг Өндөр гэгээн Занабазарт зориулж барьсан. Уран бүтээлээ туурвидаг байсан газар нь Төвхөн хийд. Энэ нь Хархорин хотын туурь гэнэ. 

Гэх мэтчилэн мэдэхгүй, бүдэг л мэддэг зүйлс ихийг мэдэж авлаа. 

Ивий минь, миний хүүгээс бага байхдаа Богдод өргөмжлөгдчихөөр тэгээд бүхий л зүйлд хүүхэд байх эрхгүй, хүүхэд нас нь хараат болчихсон байх даа гэж бодох...

10 дугаар Богд тодроход нэг их сэтгэл хөдлөөгүй. Миний сүсэг бишрэлгүй нь тэр юм даа. Одооноос бага ч болов сүсэглэдэг болно оо. 

Халхын заяа их ээ...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье ээ.

2026年11月15日日曜日

Дуртай

Японд намар цаг сайхан болж байна өө. Мэдээж нийт нутгаараа налгар сайхан намар болж байна уу? гэвэл тийм бус. 

Хойд нутгаараа нэлээд хүйтэрсэн, мэр сэр цас орж буй сурагтай. Арга ч үгүй биз? Эх оронтой минь нэг өргөрөгт байрладаг тул.

Тэгээд ч эх оронд минь цас малгайлж ороод зарим нэг хүмүүст романтик, зарим нэг хүмүүст сэтгэл санааг нь чилээсэн зүйл л байх шиг...

Сэрүү орохоор цаанаасаа нэг эрч хүчтэй, бүтээлч болдог шиг. Ойрд аяга угаагчаа асар хурдтайгаар нэхэж байна. Учир нь шинэ өнгийн утас худалдаанд гарч. Түүнээс нь нэлээд хэдийг худалдаж авчихаад, зүгээр сууж болдоггүй нэхээд л нэхээд л...

Хөршүүдийн минь ургац ч арвин байна. Хааяадаа наддаа илүүчлээд л. Би хоёр гараа тосоод л. Хариу талархлаа илэрхийлж нэхмэл аяга угаагчаасаа бэлэглээд л. 

Найзындаа дайлуулж цайлуулсан нь. Ёстой ч нэг дуртай зүйлийн минь нэг. 

Энд тэнд элдэв янзын арга хэмжээ зохиогдоод л. Бүгдэд нь очоод, үзэж хараад явахыг бодох ч ганц биеэ хэд хуваалтай билээ? Зулзагаа дагуулаад явж болохоор ганц нэгийг нь очиж шагайсан шиг ээ...

Номны хувьд уншсаар л. Овоо эрчимтэй уншиж байснаа цагийн үйл явдлаас хамаараад заримдаа хурд нь саарна. Оны сүүлч болж хэдэн ном уншсан тайлангаа тавих дөхөөд байдаг. Тоо биш чанартаа гэж мэдээд байгаа хэрнээ л... 

Тэгээд ч клбуын гишүүдийн сонгосон номнууд чанартай, галзуу солиотой, хөөрхөн номнууд байдаг тул сонголтод нэг их санаа зовохгүй ээ. Ингэж өөрийгөө тайтгаруулсан ч цаана нь зөндөө чанартай, галзуу солиотой, хөөрхөн ном уншигдаагүй байна. 

Бичихийн хувьд ч бичсээр л. Тэмдэглэлийн дэвтэртээ ч, блогтоо ч. Ажлын шугамаар ч нааш цааш нь цахим захидал шидэлцээд л. Агуулгын хувьд чанаржаад, сайжраад, хөгжөөд байна уу? гэхээр л асуултын тэмдэг болчих юм даа. 

Санхүүгийн хувьд мэдлэгээ дээшлүүлэх санаатай уншаад л. Яг таг ашиглаад, хэрэгжүүлээд явсан зүйл одоогоор алга. "Санхүүгийн сахилга бат" гэдэг үгтэй л их таарч байна даа. 

Ганц "санхүүгийн сахилга бат" ч биш бүхий л зүйлд сахилга бат чухал гэнэ шүү. Их л хожуу ухаарлаа. Ха ха. Идэж уух, дасгал хөдөлгөөн гээд л бүхий л зүйлд сахилга батгүй явжээ би ч гэж хэлбэл эргэн тойрныхон минь ухаажихыг чинь "мөн ч их хүлээлээ дээ" гэх байх өө. Хи хи. 

Гэх мэт заримдаа бодолд умбах юм өө. Уншсан номнуудтай минь ч холбоотой байх. Бүсгүй хүн хааяадаа ингэж гиюүрч, эморч, бодолд автан суух зүгээр тийм үү? Бүсгүйчүүд бидний гэм биш зан юм өө. 

Жавхлангийн хэлсэн Баясгалан минь байна, Эрдэнэчимэг минь байна гэдэг шиг л блог минь байна, дэвтэр минь байна хөнгөн бодолд автангаа ийнхүү бичиж сууна...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年11月14日土曜日

Гүн хөх судалт эрвээхэй

Шинэ сарын мэнд хүргэе ээ. Сар талдаа орчихсон явахад санд мэнд орж ирлээ гэж. Хэ хэ. 

Угтаа бичих хүсэл маш их байна өө. Тэмдэглэлийн дэвтрээсээ хэтрэхээ байх гээд байна өө. Дэвтрээ өдөр бүр л тэмдэглэж байна. Тухайн өдрийн болсон үйл явдал, мөнгөний урсгал гээд л. 

10 сард уншсан нэгэн хөнгөхөн номоо танилцуулах гээд л. Кансай бүс нутгийн намрын баяраар очихдоо зорьж очин, худалдаж авсан. Учир нь зохиогчийг нь таньдаг юм. 

Асраар нь зочлоод, номоо худалдаж аваад, гарын үсгийг нь зуруулаад, монгол арцаар хийсэн хүж бэлгэнд аваад, ойр зуур таван үг солиод амжсан. 

Мэдээж дандаа авна гэж байхгүй л дээ. Өөрийн нэхсэн аяга угаагчаасаа бэлэглэсэн. Нэлээд хэдэн хүнд бэлэглээд амжсан гэж байгаа, тэр өдөр. Хо хо. 

Энэ намрын баярын тухай жичдээ бичихийг хичээнэ ээ. Зорьж очсондоо, найз нөхөдтэйгөө уулзсандаа сэтгэл ханамж 1000 хувь шүү. Шинэ он гартал сэтгэл санаа цаанаа л өөдрөг, итгэл дүүрэн байна гэдэгт найднам...

За оршил нэг иймэрхүү. Үндсэн сэдэвтээ оръё. 

Бүсгүй хүн, хээр талын хээнцэр эрвээхэй хоёрыг яагаад адилтган, ижилсүүлэн  үздэг юм бол? Магад эмзэг, турьхан талаас нь байх тийм үү? Надад бол эрвээхэй нь монголын минь нүд алдам хээр тал, байгалийн тансаг мөртлөө тарчиг ургасан цэцэгсийн дээгүүр эргэлдэн нисэх нь илүү зохицдог юм шиг санагддаг...

Японы бөгчим халуунд цээж дүүрэн амьсгалж чадахгүй, олж суух цэцэгсээ хайгаад олохгүй төөрөлдөөд байгаа мэт санагддаг...

Харьж ирэнгүүтээ нэг нэг өгүүллэгээр нь уншсаар, дуусгасан. 10 сарынхаа төлөвлөгөөт номныхоо хажуугаар дугаар дайруулж байгаад л уншчихлаа. 

Зохиогчийг нь таньдаг болохоороо арын хаалгадаад. Ха ха. 

Зохиогч Х.Эрдэнэцэцэг "Гүн хөх судалт цэнхэр эрвээхэй" гэдэг жижигхэн, гоёмсог ном. 
Эрвээхэй гэхээр нэг тийм ганган хээнцэр, чөлөөтэй эргэлдэнхэн нисдэг гэдэг төсөөлөл явдаг тийм үү? Эрвээхий гоё сайханд, тод өнгөнд дурладаг даа. Бүсгүйчүүд бид ч мөн адил тийм ээ? 

Нийт 15 богино өгүүллэг бий. Бүгдэд нь эмзэгхэн, туяхан, уян, бодолд автсан, ганцаардсан, гуньсан, тунирхсан, гомдсон тэгээд ухаарсан, ухаажсан, хат суусан, уучилсан бүсгүйчүүд гарна. 

Бүгд өөрсдийн гэсэн амьдралыг туулж яваа замналтай, түүндээ сэтгэл хангалуун нэгэн байх, сэтгэл дундуур нэгэн байх. Эмэгтэй хүнийхээ хувьд бүгдтэй нь санал нийлэн нийлэн уншлаа. Мөн санал зөрөлдөнхөн ч уншлаа. 

Зохиогч эгч бидэн хоёр адилхан энэ улсад удаж байгаа. Эмэгтэй хүнийхээ хувьд харь орны соёлд дасчих гэж хичээн, зулзагуудаа аятайхан өсгөчих гэж хичээн, заримдаа энэ нийгэмтэй чимээгүйхэн тэрсэлдэнхэн шиг л яваа гэдгээрээ ижил төстэй талтай. 

Эгч харин намайгаа дагуулахааргүй нийгмийн идэвх сайтай, эх орноо гэсэн сэтгэл зүрх нь "хүчтэй" гэдгээрээ олны танил. Бүтээлч гэдгээрээ ч олны хүндэтгэлийг хүлээсэн хүн бий. 

Өгүүллэгүүд нь ч цаанаасаа л эх орон луугаа тэмүүлсэн бүсгүй хүмүүсийн зүрх сэтгэлийг тод өгүүлсэн мэт.  

"Фүүрин" (салхин хонх) өгүүллэгт гардаг энэхүү фүүринд би бол дуртай. Магадгүй үе үе эх орныхоо сэнгэнэсэн сайхан салхиа, монголын үнэртэй салхиа цээж дүүрэн амьсгалмаар болоход "фүүрин"-гийн хонхны цангинасан дуу дотно санагддаг. 

Японы дүн өвлөөр цэцэглэгэдг "Цүбаки" цэцэг.  "Сарнай ба цүбаки" өгүүллэгт гардаг цүбаки цэцэг. Эрчүүд та нар заримдаа их төмс байх юм аа гээд хэлчихмээр. Хажуудаа байгаа амьд сарнайг алдчихдаг...

Гэхдээ яагаад ч юм нөгөө талын, эсрэг, муу дүрүүдийг үзэн ядах сэтгэл төрөхгүй байна билээ. Бодвол зохиогч өөрөө үргэлж инээмсэглэсэн, хүнд муу санадаг болов уу? гэж бодогдмоор, баярлалаа талархлаа гэдэг үгсийг хайр гамгүй, харамгүй хэлдэг хүн байдаг болоод ч тэр байх...

Дулаахан, зөөлөн бодолд умбуулсан Эрка эгчдээ баярлалаа. Цаашдынх нь уран бүтээлд улам их амжилтыг хүсье. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月31日土曜日

Киви жимсний өвөг эцэг?

Хань ижил өнгөрдөг 7 хоногт уулынхаа өвөө эмээ дээр очоод өө. Хамт явах гэсэн чинь зулзагуудын ажил алба, айлчин гийчин, хорооныхны хурал цуглаан гээд төрд хэрэгтэй зайран гэгч байсан тул явж чадсангүй ээ. 

Хамт явмаар л байсан гэж хошуугаа унжуулж үлдсэн. Наанаа тэгж эрхэлсэн ч цаанаа бол нөхрийн хоол унд гэхгүй, зулзагуудыг хөнгөн хооллоод номоо унших минь гээд бас төлөвлөөстэй. Ха ха. 

Нэг л хоноод арагшаа яараад ирэхдээ тэвэр дүүрэн хүнсний ногоотой ирсэн. Хо хо. Хүнсний ногооноос эхлээд бүхий л зүйл үнэ нь нэмэгдэж буй болохоор би ч баяртай байлаа. 
Үүнийг өгч явуулсан байсан. Японоороо "сарүнаши". Англиар "hardy kiwi" гэдэг гэнэ. Монголоор хэлж мэдэхгүй ээ. Хайх гэснээ залхуу хүрэв. 

Та нар минь өөрсдөө чаатжипитигээсээ асуучихна биз дээ? Гэснээс би энэхүү чаатжипити гэгчийг сайн ашиглаж мэдэхгүй л байна.

Ажил дээр ашиглаж болно гээд тусгай нууц үгтэй линк өгсөн. Одоогоор яг юунд ашиглахаа сайн мэдэхгүй. Ганц нэг зүйлийг ойлгохгүй үедээ асууж үзсэн. Технологийн дэвшлээс нэг их хоцролгүй мөрийг нь хөөгөөд явах юм сан даа. 

Нээрээ энэ жимс маань киви жимсний өвөг эцэг байх. Амт бол яг л киви жимс байсан. 

Энэ олон тарьмал жимснүүд чинь анхандаа дэлхийн хаа нэгтээ дандаа л зэрлэгээрээ ургаж байдаг жимснүүд юм билээ. Саяхан л мэдэж авлаа. Хэ хэ. 

Хүйтрээд, бороотой өдрүүд үргэлжлээд, банштай цай уумаар л санагдаад өө. 

Түр баяртай. БҮгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月30日金曜日

Өвгөн тэнгис хоёр 2

Хөөрхөн жижигхэн номоо хураах гэсэн чинь яагаад ч юм, хураамааргүй санагдаад. Сантьяго өвөөтөйгөө хэд хоног хамт баймаар санагдаад болдоггүй ээ. 

Хязгааргүй гүн хөх далайд асар том марлин загастай "өрсөлдөж" явах үеийнх нь яриа, эргэцүүлэл нь сэтгэлд нэгийг бодогдуулаад өө. 

Үхэж ч магадгүй гэдгээ мэдсээр байж, ажилдаа үнэнч байгаа нь, зорилгоосоо ухрахгүй, шантрахгүй байгаа нь сэтгэл хөдөлгөсөн юм болов уу? 

Эсвэл яагаад ч юм хөгшин буурал аавыгаа санаад ч тэр юм болов уу? Энэ зун ижий аавтайгаа төрсөн нутгаар нь зугаалсан дурсамж минь нүдний өмнүүр жирэлзээд л...

Ер нь насны намар хаяанд ирээд ихэд уяхан болж буй мэт. Буурлуудыгаа харахаар, бодохоор л хамрын самсаа шархирах гэдэг болжээ. 

Өвгөний далай тэнгист загастай тэмцэлдсэн өдрүүд 3 хоног. Гуравхан хоног гэж бодож магад ч. 3 сар, бүр 3 жил тэмцэлдсэн ч юм шиг санагдана. Уудам нэгэн орон зайд орчихоор тэгж санагддаг байх. 

Монголдоо очоод нүд алдам тал нутгаа хараад, сэтгэл баясаад ирэхээр цаг хугацаа цаанаасаа нэг амар амгалан, юунд ч юм үл мэдэгдэх нэгэн зүйл рүү яарах минь алгуурладаг юм билээ. Одоо эргээд бодоход. 

Японы энэ жижигхэн арал, хаашаа л харна байшин сав, унаа тэрэг, хүн зонд хүн тэр дундаа монгол хүн бүр нэг сэтгэлийн гүнээс идээшиж өгдөггүйтэй холбоотой ч байж магад. 

Сантьяго өвгөний тууштай байдал нь өнөөгийн нийгэмд мөн ч их үгүйлэгдэж буй чанар. 84 хоног нэг ч загас бариагүй. 85 дахь өдрөө загасчилна гээд урам зоригтой далайд гарч буй зураглал. "Итгэл найдвар"-ын чухлыг олж харна. 

Өвгөний арвин их туршлага нь түүнийг мөн зоригжуулах мэт. Итгэлээр тэжээгдээд буй найдвар. Найдвараар тэжээгдээд буй итгэл. 

"Хүн ялагдахын төлөө төрдөггүй. Биеийг хөнөөж болно,харин хүсэл зоригийг ялж чадахгүй гэж өвгөн хэлэв. "

"...Гэхдээ би уг нь за гэхээсээ өмнө ажлаа ягштал хийхийг илүүд үздэг. Энэ чинь л аз ирэхэд би бэлэн гэсэн үг шүү дээ" гэж өвгөн бодно. 

Юутай үнэн. Одоо ч зүгээр л аз тохиогоосой гээд л суудаг цаг болж дээ. 

"Тэнгэрийн саран бүсгүй хүний догдлуулдаг шигээ тэнгисийг ч бас долгилуулдаг."

Саран авхайг ганц монолд ч бус дэлхийд ч зохиол бүтээлдээ дурдах нь их юм даа. Үнэхээр л увидастай шүү. Хи хи. 

Он гарах тун чиг дөхлөө дөө. 11 сарынхаа номыг уншъя даа. Гэхдээ наана нь 10 сарын нэг номын дуусгах хэрэгтэй. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月29日木曜日

Өвгөн тэнгис хоёр

Хачин сонирхолтой, ойлгомжтой, хөөрхөн ном уншсан. 10 жилийн сурагч байхдаа уран зохиолын хичээлд уншиж байсан шиг санаад байх юм. Төгсгөлийг нь мартчихсан байсан. Яах бол? гэж догдолсоор л уншиж дуусгав. 

Өвгөн амьд үлдсэн нь юу юунаас сэтгэлд таатай байлаа. Учир нь саяхан нэг хөөрхөн өвөөг алдчихсан бид. Байнгын уншигчид минь санаж байгаа байх. Сүхбаатар гэдэг өвөө. Япон хүн л дээ. Энэ тухай дараа дурсаж бичнэ ээ. 

Эрнест Хемингуэй зохиолчийн "Өвгөн тэнгис хоёр". Агуулга нь ч, өрнөл нь ч, хэлэх гээд буй санаа оноо нь ч ёстой "хөөрхөн" байлаа миний хувьд. Үүнээс өмнө баахан "галзуу солиотой" ном уншсан болохоор тэр ч байж магад. Хэ хэ. 

"Хемингуэйн сор туувил. Манай үеийн зохиолчдын бүтээлүүд дунд үүнтэй дүйцэх зохиол нэгээхэн ч үгүй гэдгийг цаг хугацаа харуулна." Уильям Фолкнер.

Хэмээн үнэлэгдсэн байдаг юм байна. Нээрээ ч сор туурвил тийм ээ? Эцэс төгсгөлгүй мэт, гүн гүнзгий далай тэнгис. Түүн дунд хөвөх жижигхэн хуучин завь. Завийг залан загасчлах жаахан буурал, дээрээс нь өөрийнхөөрөө зөрүүд өвгөн. 

Мөн өвгөнийг даган загасчлах жаал хүү. Өвгөн хүү хоёрын хоорондын харилцаа бас л хайр хүрэм. Өвгөнийг ихэд хүндэтгэнэ. Түүнээс мэддэг, чаддаг бүхнийг нь заалгаж авахыг хүснэ. 

Унших явцад цаанаасаа л нэг амьдралын утга учир, юун төлөө загасчлаад яваа билээ? Амиа алдах эрсдэл үүрэн байж, мэдсээр байж хөлгүй их далайд ингэж зүдэрч байхаар... гэж ирээд л эргэцүүлнэ ээ. 

Мөн тэр акулууд их зэвүүн ээ. Өвгөний агнасан марлин загасыг нь хажуунаас нь "зулгаана". Бүр сүргээрээ шүү. 

Өвгөний асарих тэвчээр шаардаж, ухаан зарж агнасан анг нь араг яс л үлдээнэ. Хөөрхий минь гэж өмнөөс нь харамсаад, зэвүүцээд, энэ загаснууд чинь бас л айхтар ухаантай юм байна шүү. 

Багадаа уншихад эх орондоо, далай гэж мэдэхгүй, үзэж хараагүй байсан болохоор энэ загаснууд нь тархинд минь үлдээгүй, нэг л төсөөлөгдөж өгөөгүй байх. 

Эдүгээ далай тэнгисийн эрэг дээр амьдардаг надад загасны нэрс нь ойр дотно санагдсан гэж юүхэв. Заримыг нь бүр амтархан зооглодог ч байх шиг. Ха ха. Тухайн үедээ далай эрэгтэй ойрхон амьдрана гэж төсөөлөө ч үгүй биз?

За энэ наргиа ч яахав. Өвгөний дүр, үйлдэл, өгүүлэл, эргэцүүлэл, загастай ярьж буй яриа, өөрөө өөртэйгөө ярьж буй нь, жаал хүүтэй харьцаж буй байдал гээд ухаж төнхвөл манай "Тунгалаг Тамир" романы Итгэлт баян шиг л дүр юм шиг билээ. 

Хөөрхөн өвөө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月27日火曜日

Педро Парамо

Өглөө оройдоо сайхан сэрүүсээд эхэлсэн шүү. Эсрэгээрээ даарах янзтай. 

Номоо идэж байгаа гэх үү? Ууж байгаа гэх үү? Гэхдээ тоо чухал биш л дээ тийм ээ? Гэхдээ л тоо чухал тийм ээ? Ха ха. 

Заримдаа ч энэ одоо ямар сонин ном бэ? Яг юу хэлэх гээд  байгаа юм бол? гэж бодох ном таарах юм аа. Таарах юм аа ч гэж дээ, миний сонголт тэр юм. Миний сонголт ч гэж дээ бидний сонголт. Бидний сонголт гэж дээ, архаг бөгөөд аварга уншигчдын сонголт. 

Сүүлийн үед сонин хачин, галзуу солиотой гэмээр номнууд их уншиж байна. Дагаад би өөрөө сонин хачин болчих гээд л байна. Хи хи. 

20-р зууны Латин Америкийн шилдэг зохиолчдын нэг Хуан Рульфо хэмээх хүний "Педро Парамо" гэдэг номыг уншив. Монсударын өнгөт цувралын 44 дэх нь. Өнгөт цуврал гэж нэрлэчихээд байгаа болохоос "Монсудар Утга зохиол" цуврал шүү дээ. 

Хөөрхөн жижиг, цүнхлээд явахад, нэг гартаа бариад л алхаад явахад, мөн шар өнгийн тодруулагчаар хэрэгтэй гэсэн зүйлсээ тодруулахад цаасны төрөл таарсан гээд л миний таалдаг цувралууд. 

Овоо ч хэдийг нь уншсан байх. Уншаагүй нь зөндөө байна билээ. 

За тэгээд номын агуулга их сонин. Яг тийм зүйл гардаг гээд үйл явдал хөөгөөд бичих гэхээр боломгүй. Ямартай ч Хуан Пресиадо төрсөн эцэг болох Педро Парамог хайж нэгэн тосгонд ирнэ. 

Осолдохгүй энэ хүртэл учиргүй ойлгож уншив. Түүнээс цаашаа, төгстөл нь юу ч болчихов доо? Бараг л ойлгосонгүй. Ха ха. 

Үхэл, дурлал, сүнс, зүүд, бодит ахуй... Явж явж ээжийнхээ хүслийн дагуу зорьж ирсэн Комала тосгон нь ч яг оршдог эсэх нь эргэлзээтэй болоод явчихсан. Газрын хөрс нь хуурайшаад, халуу шатсан, дусал бороо ч оролгүй удсан, нэг тийм үхмэл тосгон...

Сүнснүүд амьдардаг тосгон...

Олон л дүр гараад байна. Тэдгээр нь үхчихсэн атлаа ярилцаад байна. Хэдийгээр үхдэлүүд, сүнснүүд яриад буй хэдий ч хүний сэтгэлийн зовлон, шаналал, итгэлт найдвар, хайр дурлал, үзэн ядалт, уур цухлыг яруу тодоор өгүүлнэ. 

Үхэл, үхлийн тухай л уг туужид гол байр суурь эзлэнэ. Арга ч үгүй биз? Бүх дүрүүд нь үхчихсэн юм чинь. Үхдэлүүдийн хэлж ярьж буйг уншаад явахаар чинь миний өөрийн сэтгэл санаа бас жигтэй болж, үхлийн тухай бодно оо доо. 

Үхэл нь амьдралын төгсгөл? Эсвэл амьдралын эхлэл? 

Уншиж дуусгаад номоо хаасан чинь ганц л нэртэй үлдэв. Педро Парамо. Уг нь энэ хүний тухай нэг их гардаггүй юм. Эргэн тойрных нь л хүмүүс биш ээ сүнснүүд ярилцаад байдаг юм. 

Мөн "үхэл, сүнс" гэдэг хоёрхон үг толгойд хэсэгтээ эргэлдэв. 

"Дурсамжийн дуу хоолой минь үхлийнхээс хавьгүй ойрхон байгааг чи мэдэх болно. Мэдээж үхэл хэзээ нэгэн цагт дуу хоолойтой байсан бол шүү дээ."

За тэгээд ийм "галзуу солиотой" төрлийн ном унших дуртай хүмүүс өөрсдөө уншаарай. Ойлгосон бол ярьж өгөөрэй. Хэ хэ. 

Гэснээс гайхал "Зуун жилийн ганцаардал" номын зохиолч Габриель Гарсиа Маркес нь энэхүү номыг уншаад өөрийн "галзуу" зохиолынхоо санааг олсон гэнэ шүү. Тэгээд л зоригтойгоор бичиж эхэлсэн гэнэ шүү. 

Таарсан таар шуудайнууд чинь. Хаа байсан олон жилийн дараа тэрийг нь би уншиж ойлгох гэж хамаг энергиэ зараад сууж байх. Ха ха. 

"Дэлхийн шилдэг зохиол, зохиолчийн цар хүрээг харуулах бүтээлийг хөрвүүлэх гэдэг бидний чансааг шалгадаг төдийгүй уншигчдыг маань ч сорих, бас хөгжүүлэх олон талт нөр их хөдөлмөр гэдэг нь хэн бүхэнд ойлгомжтой биз ээ."

Уншигч намайг хөгжүүлж буй Монсударын хамт олонд гялайлаа.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月26日月曜日

Ходоодныхоо 80 хувьд ид

"Япончууд ходоодныхоо 80 хувьд нь ид" гэдэг. 

Мэдээд байгаа хэрнээ би чинь 100 хувьд нь л идчихээд байх юм. Хэ хэ. 

Ганц япон хоолыг ч биш л дээ, бүхий төрдийн хоол. Ялангуяа амттаныг 100 хувиа хэтрүүлээд идчихээд байна. Хо хо. Ингэж бичээд хэдэн жил ч болж байна даа. Уучилна биз ээ. 

Сүши. Бид цадаагүй ээ, нэмж захиалсан. Нэг монгол залуу, нэг япон залуутай гурвуулаа явсан юм. Тэгсэн цадаагүй тул дараагийн тавагтай "чяван мүши" гээч хоолыг захиалав. 

Мисо шөл. Монгол залууд маань хаа очиж таалагдсан. 

гэснээс гэр бүлээрээ сүши идэхээр бол эргэдэг лангуутай? сүшиний газар орно. Зулзагуудад сонирхолтой байдаг. Сүшинүүд нь эргээд л, урсаад л тусгай замаар. Түүнээс нь идмээр байгаагааг сонгож авна. 

Корона гуайгаас болоод ингэж урсахнь ховор болчихсон. Таблетаар шууд захиалаад явчихдаг болсон.  

Аяганд жигнэж болгосон өндөгний царцаамаг гэх үү? Дотор нь мөөг, хавч, сам хорхой, гинзо самар гэх мэт зүйлсийг хийнэ. Би дуртай. Үүнийг гэртээ хийж сурах юмсан гэж гадуур захиалж идэхдээ л санана. Тэгээд л мартчихна. Хи хи. 

Халбагаар иддэг цөөхөн хэдэн япон хоолны нэг. Японы үндэсний хоолны газарт ихэвчлэн байна. Японд аялахдаа сонирхож идэж үзээрэй. Юмыг яаж мэдэхэв таалагдаад, дуртай хоол чинь нэгээр нэмэгдэж магад...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

2026年10月25日日曜日

Шөнө дундын номын сан 2

Өдөр бүр шахуу номын сан ордог гэсэн дээ. Амралтын хагас, бүтэн сайнуудыг эс тооцвол ажлын 5 өдөрт өдөр бүр номын сан орж, 5-хан минут ч байсан хамаагүй номоо дэлгэдэг. 

Тэдгээр олон ном, номын тавиур эргэлдээд л одоогийн минь амьдралаас өөр байж болох амьдралын хэв маягт аваачвал яах бол? гэж бодсон шиг ээ л уншиж дуусгасан. 

Ихэнх хэсгийг нь оюутны дотуур байранд 4 хонохдоо уншсан л даа. Эзэгтэй, ээж, гэргийн үүргээс түр чөлөөлөгдөөд, томилолтоор явж байхдаа гэсэн үг. 

Хамт явсан буюу монголоос ирсэн залуу утсаа маажиж, монгол руу утсаар л ярьж оройн ихэнх цагийг өнгөрөөж харагдсан. Утсаар ярьж байгаа дуу нь сонсогдоод л, би мэдээд байгаа хэрэг. 

Би тэгэхэд гэрийнхэнтэйгээ огт яриагүй 1 хоног болчихсон байсан. Сүүлдээ жаахан гэмийн мэдрэмжтэй, залгаж зулзагуудынхаа мэнд усыг мэдэв шүү дээ. 

Гэх мэтээр ном ном гэсэн аниа л байлаа. Монгол залуу маань залхсан байх өө. Ха ха. 

"...хязгааргүй олон сонголт үргэлж байдаг." 

Тэгэхээр ном унших сонголт ч, уншихгүй байх сонголт ч бий. Хэ хэ. 

"Гэхдээ алдар хүндийн нөгөө тал их эмзэг, аюултай ч гэж болно. Маш амархан доош унаж, чөтгөр шиг, хамгийн муу санаатан ч юм шиг, эсвэл зүгээр адгийн тэнэг шиг харагдах мэтээр нэг мөсөн балрах ч энүүхэнд."

Тэгээд л би нь алдартай, олны танил болохыг хүсдэггүй юм өө. Нүүрномдоо зургаа бүр ч оруулахгүй ээ. Гэрэл цохьчих гээд байдаг юм л даа. Ха ха. 

"Сайхан бүх зүйл хүлээсгүй, эрх чөлөөтэй байдаг." Хенри Дэвид Торо. 

"Хамгийн энгийн мэт харагддаг зүйл эцэстээ чамайг ялалтад хүргэж болно. Чи л зогосхгүй үргэлжлүүлэх хэрэгтэй."

"...ах дүүс өрсөлдөөд байдгийн учир үнэндээ тэдэн биш, эцэг эхтэй нь холбоотой гэлцдэг."

"Өөрөөрөө байхдаа чи хэн нэгнээс зөвшөөрөл авах ямар ч шаардлагагүй." 

"Төгс төгөлдөр байдал санамсаргүйгээр хэзээ ч бий болдоггүй, харин олон хувилбараас ухаалгаар сонгосны үр дүн." Аристотель.

"Бага цалинтай үйлчилгээний ажилтныг басамжилж харьцдаг хүнд хэзээ ч бүү итгэ гэсэн амьдралын бичигдээгүй хууль байдаг."

"Юу руу харж байгаа нь биш, чухам юуг олж харж байна вэ гэдэг л үнэн." Торо. 

"Жижиг зүйлсийн том ач холбогдлыг хэзээ ч бүү дутуу үнэл."

"Цөхрөлийн дараагаас амьдрал эхэлдэг." Сартр. 

"Туулаагүй амьдралын араас гашуудах амархан. Өөр зам мөр хөөх, өөр авъяасаа хөгжүүлсэн бол гэж харамсах амархан..."

"Харамсах амархан." 

Нээрээ л тийм дээ. Тэгсэн бол, ингэсэн бол гэж харамсах зүйл их өө. Тоочвол барагдахгүй. Уншигч та бүхэнд ч их л биз дээ. Уг номыг уншаад одоодоо л сэтгэл хангалуун байх минь гэж ойлгоод буй хэдий ч нэг мэдэхэд л харамсчихсан, халаглачихсан суух минь үе үехэн тохионо өө. 

"Гэхдээ асуудал нь бидний амьдраагүй амьдралуудад биш, харин тэр харамслуудад өөрсдөд нь байгаа. Харамсал нь биднийг хэмлэж, зовоож, агшааж, доройтуулж, өөрхийнхөө ч, бусдын ч хамгийн адгийн дайсан мэт мэдрүүлдэг."

"Анхаарлаа хандуулах зүйл бол энэ л амьдрал чинь." 

Юутай үнэн. Энэ л амьдралаа аз жаргалтайгаар өнгөрүүлэх минь. Үүний тулд бага харамсах, бага бухимдах, бага идэх, бага уух. Хэ хэ. 

Гээд л олон сайхан толгой руу орсон үгс, өгүүлбэртэй таарна. Тэр бүгдийг толгойдоо, сэтгэлдээ тогтоон, уужуухан тунгаах. Бага багаар хэрэгжүүлэх...

"...Гэхдээ ямар ч тохиолдолд хүн хэзээ ч зогсох хэрэггүй. Өөрийгөө хөгжүүлэх, суралцах, хөдөлмөрлөх нь агшин зуурын амжилт биш ч гэлээ амьдралыг аажмаар өөрчилдөг хамгийн бат бөх, найдвартай зам..."

"...найз нөхөд, хамт олон, ах дүү гээд ойр дотныхондоо өчүүхэн ч атугай гэрэл түгээх боломж болгох олон уншигч байгаад эргэлзэхгүй байна. Өөрийгөө өөрчлөх жижигхэн алхмаар цаашдынхаа амьдралын том өөрчлөлтийг эхлүүлэх боломж хүн бүрд байдаг. Өчүүхэн жижиг зүйлсийнхээ агуу том ач холбогдлыг хэзээ ч бүү дутуу үнэл."

Монсудрын хамт олноос уншигч олондоо хүргэсэн дээрх хоёр хар өнгөөр тодруулсан эшлэлээр энэ бичвэрээ өндөрлөе. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

2026年10月23日金曜日

Шөнө дундын номын сан

Зун очихдоо нэгэн намбалаг сайхан найзаасаа бэлгэнд авсан. Баярлалаа найз минь. Ажлынхаа хажуугаар хальт уулзсан найзтайгаа хэдий богино хугацаатай байсан ч хорвоогийн хамаг л хов живийг базан ярьж амжсан байдаг шүү. 

Ямар бэлэг авах нь тодорхой, харин яг юу гэдэг нэртэй ном авахаа хэлээрэй гээд л бичилцэнэ. Би чинь ажлынхаа зав зайгаар бичээд л, харин манай монголчууд чинь зогсоо зайгүй утсаа маажаастай. 

Хурал цуглаан, сургалт зэрэгт ирж байж. Найз минь бол япон школтой хүн тул утсыг мааждаггүй, зөв хэрэглэнэ ээ. Үлгэр жишээ авууштай...

Нэгэн хятад зохиолчийн ном дууссан байсан тул хамгийн түрүүнд санаанд орсоноор нь Мэтт Хэйг зохиолчийн "Шөнө дундын номын сан" хэмээх номыг захиж авлаа. Баярлалаа найзуушка минь. 

Өдөр бүр шахуу номын сан ордог хүнд номын нэрний "номын сан" гэдэг үг хамгийн тод үлдэж, шууд л аманд орсон нь тэр...

Номын тухай танилцуулдаг Батцэцэгийн ютүб сувгаас анх олж мэдсэн. Сонсоод, авах номынхоо жагсаалтад нэмсэн. 

Уншсан. Таалагдсан. 

Зарим нэг нь амьдрах гэж хичээж зүтгэж байхад зарим нь үхэх гэж оролдох, амиа хорлох... 

Үхэхийг хүсч буй, амиа хорлох гэж буй хүмүүст энэ номыг уншуулбал ямар байх бол? гэж бодсон. 

Номонд хэд хэдэн удаа дурдагддаг ишлэл: 
"Суралцах цорын ганц арга зам бол амьдрах юм." 

Нээрээ л амьдрахгүй л бол суралцаж чадахгүй шүү дээ. Маш энгийн, мэдээжийн юм шиг хэрнээ гүнзгий утга агуулсан байгаа биз? 

Агуулга ярихгүй ээ. Тэртэй тэргүй агуулгыг нь өнгөтөөр ярьчихсан байгаа. Өөрсдөө сонссон нь илүү шүү дээ. 

"Харамсаж үлдсэн аль нэг үйлдлээ буцаах боломж гарвал тэр зүйлээ чи өөрөөр хийх байсан уу?"

Амьдралд зөндөө л зүйлд харамсдаг. Тэгсэн бол, ингэсэн бол гээд л хөвөрч өгнө. Гэхдээ яг тэр цаг мөчид буцаагаад аваачвал өөр сонголт хийх болов уу? Бараг л үгүй ч байж магад тийм ээ? 

"Дарамт л биднийг бүтээдэг..." гэх өгүүлбэртэй таарав. Тийм ч юм шиг. Нэг ёсондоо стресс юм даа, одооны хэллэгээр. Стресс тодорхой хэмжээнд байх хэрэгтэй гэдэг. Дарамт огтоосоо үгүй бол бид "хөгжихгүй" байх байсан биз? 

"Мөрөөдлийнхөө зүг зоригтой алх. 
Өөрийн төсөөлсөн амьдралаар амьдар." Хенри Дэвид Торо.

Зохиолын гол баатар Нора хэмээх бүсгүй америкийн философич Торогийн үзэл бодол, эшлэлд дуртай нэгэн аж. Хэлсэн эшлэлээс нь хэд хэд гарна. Зохиолын гол дүр биш зохиолч өөрөө дуртай байх л даа, тийм болохоор л зохиолдоо оруулж өгсөн байх. 

Би энэ хүнийг мэддэггүй байлаа. Энэхүү сонирхолтой номыг уншсанаар гурван ч хүн мэдэж авав. Нэг нь мэдээж зохиолч. Нөгөөх нь Торо болон Бертран Рассел. 

"Хайраас айна гэдэг амьдралаас айна гэсэн үг. Амьдралаас айдаг хүмүүс аль хэдийнээ хагас үхсэнтэй адил." Бертран Рассел.

Дуулгаваргүй байдал бол эрх чөлөөний үндэс суурь. Дуулгавартай хүн л боол болдог."

"Бидний амьдрал бол зөвхөн "сонголт" биш, ""алдсан боломжууд" гэсэн үг. 

Айхтар голыг нь олоод хэлчихсэн байгаа биз. Би ч их л олон боломжийг алдсан байх өө гэж бодогддог л юм. Бас их дуулгавартай, аймхай талдаа...

"Ганцаардлаас илүү аятайхан хамтрагчийг би хэзээ ч олж байгаагүй." 

Ганцаардахаас хэт айгаад хэрэггүй л гэж боддог би. Мэдээж ганцаардах нь ямар олиг байх вэ? Ганцаардал гэж яг яахыг хэлээд байна вэ? Яахаар ганцаардаж байна гэж үзэх вэ? Тухайн хүний л үзэмж, ойлголт юм шиг...

Үргэлжлэлийг дараагийн дугаарт. Босох хэрэг гарлаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжиллт. 

2026年10月19日月曜日

Том цөгөрцөг

Намрын налгар өдөр таарвал зулзагаа аваад орж гарах гэж хичээнэ. Дугуй унаж сургах гэж бөөн л сүр юм болж байна. 

Нэг л эвээ олж чаддаггүй ээ бидэн хоёр. Нэг л мэдэхэд сурчих байх л даа. Ээж жаахан яараад байгаа болохоос...
Тоглоомын талбайд явж байхад тааралдсан цөгөрцөг. Мэргэжлийн жинхэнэ нэр нь өөр ч хүүхдүүд "том цөгөрцөг" гэж нэрлээд хамт тоглож гүйгээд байсан. Зулзагаас бусад нь охид. Зарим нь айж орилоод л, зарим нь зориг гарган ойртоод л. Хөөрхөн гэж. 
Хамтдаа тоглоод гүйнэ гэхээр шавж нь зулзагыг дагаад гүйнэ гэж байхгүй нь ойлгомжтой. Хүүхдүүд нэг барьж аваад, нэг суллаж тавиад л "тоглосон". Хар өнгийн фонтой болохоор их тод ногоон харагдаж байгаа биз? 

Ногоон өвсөн дээр сайн ялгарч харагдахгүй, нүд нь яг хаана байгаа нь ч харагдахааргүй шахам...
Цөгөрцөгийн тухай нэг хөөрхөн шүлэг байдаг юм. Би унших дуртай. Блогтоо тэрхүү шүлгэний орчуулгыг оруулсан байгаа. Орчуулга гэсэн сэдэвт байгаа. Сонирхвол орж уншина биз ээ?

Зулзагынхаа ачаар энэ нэг шавцны нэрийг мартчихалгүй, санаад байдаг юм. Түүнээс цэцэгний нэр, шавжны нэр, загасны нэрс зэргийг тэр бүр цээжлэхгүй матрчихаад байдаг юм. 

Байгаль дэлхийтэйгээ ойр байж, хайрлан хамгаалцгаая аа. "Нөмрөгийн дархан цаазат газар" хайран гэж харамсаад баршгүй...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжит хүсье. 

2026年10月18日日曜日

Жонатан Ливингстон хэмээх цахлай

10 сард уншсан ном. Хөөрхөн ном байлаа. Өмнөх Сохор шар шувууг бодвол. Хэ хэ. Хөөрхөн ном унших ч бас л урамтай юм аа. Маш их хүсэл эрмэлзлэл. Оргилуун хүсэл, мөрөөдөл...

7 хоногт 4 удаа нисэхдээ авч гарсан ном болохоор яг сайхан цагаа олсон ном байлаа. Шувууд нисэхдээ юу боддог бол? Жонатан Ливингстон цахлай шиг нисэх оргилуун хүслээр дүүрэн байдаг байх даа? гэж бодон онгоцны цонхоор харан эморно... 

Гэснээс би онгоцонд боломж л гарвал цонхон талд суудал захиалдаг. Ялангуяа дотоодын нислэг. 1 цаг 10 минут гарангийн нислэгт 00 орох хэрэг бараг л гарахгүй. Гарахгүй ч гэж дээ, гаргахгүй. 

Онгцонд орохоосоо өмнө, буугаад л 00 орчихдог. Хаа очиж японд 00 гэж маш том соёл яригддаг тул, урамтай. 

Ричард Бах зохиолчийн "Жонатан Ливингстон хэмээх цахлай" зохиол. 

Уг зохиолын агуулга нь эдүгээ ч олон сая хүнд урам зориг өгсөөр буй тул Монсударынхан шинэчлэн орчуулж хэвлэсэн гэнэ.  

Зохиолч өөрөө нисгэгч байсан юм байна. Бүр хөнөөгч онгоцны нисгэгч гэнэ. Чухам нисгэгч байсан тул нисэхийн сайхныг, өндрөөс өндөрт дүүлэн нисэхийн сайхныг бүхнээс илүү мэдэрч, мэддэг байсан биз? 

Тиймээс уг зохиолыг бичсэн нь лавтай. 

Гэхдээ зүгээр ч нэг нисэх биш, хамгийн шилдгээр, хамгийн урнаар, хамгаас өндөрт дүүлэн дүүлэн нис, үргэлж суралц, үргэлж тэмүүл, үргэлж мөрөөд...

Цахлай шувуугаар дамжуулан хүмүүст хүргэж буй санаа нь "том". 

Хүсэл тэмүүллээ дага. Зоригло. Бусдаас ирсэн дарамт шахалтыг бүү тоо.
 
Бусадтай хуваалцаж чаддаг байх. Сурсан мэдсэнээ чадахгүй нэгэнтэй, мэдэхгүй нэгэнтэй, хүсэл тэмүүлэл бүхий нэгэнтэй хуваалцаж чаддах байх. 

Өөрийгөө олох, сүргийн сэтгэхүйгээс ангид байх гэх мэтээр олон зүйлийг энэхүү бяцхан номноос уншиж болно. 

"Бид бүхний дотор оршин буй жинхэнэ Жонатан цахлайд зориулав."

Миний дотор ч Жонатан цахлай бий. Хүсэл тэмүүллээр дүүрэн, мөрөөдөлтэй, өндрөөс өндөрт нисэх хүсэлтэй, сүргийн сэтгэхүйгээс бага зэрэг ангид цахлай бий. Хо хо. 

Мөн би нь мэдсэн дуулснаа бусадтайгаа хуваалцах дуртай...
Блог бичдэг... Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.