Тренди бүсгүй 2

Шинэхэн 3 дугаар сарын мэнд ээ. Олон олон учрал тохиол авчирсан сар байгаа юм. Бүгдэд нь гялалзсан амжилт хүсье. 

Үргэлжлэл. 

Бичих гэсээр байтал 3 дугаар сар гарчихлаа. Энэ сард ч 3-4 ном уншихыг хичээнэ ээ. Учир нь хувь хувьсгалын ажил ихтэй. Тэдгээрийнхээ цаг цавыг харж байгаад, өөртөө унших цаг гаргаж байж л хэдэн ном унших байх даа. Мөн төлөвлөгөөт номоо гартаа оруулчихсан. Сэтгэл өег байна өө. 

Зохиогчийн нэрнээс харахад казак үндэстэн шиг байна тийм ээ. Гэснээс би өнгөрдөг жил нэгэн казак бүсгүйтэй танилцсан. 

Дараа гэрт нь очвол үндэснийхээ "каз" хоолоор дайлна гэсэн. Идэж үзээгүй болохоор сонирхолтой санагдаад байгаа. Нэг нартай сайхан өдөр очиж дайлуулах юмсан. Хэ хэ. 

Ютүб дээрх нэгэн бичлэгийг нь үзсэн. Дуу хоолойны өнгө, хэл ярианых нь хэлбэр таалагдсан. Зарим нэг хүүхнүүд хэт хичээгээд ганц нэг үгээ сонин сонин хэлээд, цаанаасаа нэг маяглаад байгаа нь мэдэгдээд байдаг дээ. Тийм биш байсан гэсэн үг л дээ. 

TRENDI гэдэг үгнийх нь тайлбар их хөөрхөн. Time-цаг хугацаа, Relationship-харилцаа, Education-боловсрол, Niceness-гоо, сайхан байдал, Diligence-дайчин чанар, Yoga-бясалгал, төвлөрөл, -бясалгал, төвлөрөл, амьдралын мөн чанар гэдэг англи үгнүүдийн эхлний үсгийг нийлүүлсэн үг гэж байна шүү, зохиолч бүсгүйн бодож олсноор.

Мэддэггүй ганц нэг анли үгээ мэдэж авлаа. Тогтоох байгаа? Мартчихалгүй л байх юмсан. Хэ хэ. 

Хүний хөгжлийн тухай маш олон ном уншаад, түүнийгээ нэгтгээд, базаад, хэрэгтэй гэсэн, өөрт таалагдсан зүйлсээ өөрийнхөөрөө баяжуулаад нэг ном болгочихсон сүрхий байна уу? Нэг их олон ном уншилгүй энэ ганц номыг уншихад л бараг болчихоор байсан шүү. Гадны зохиолчдын бичсэн, зарим нэг агуулга нь орчуулгаасаа болдог юм болов уу толгойд бууж өгдөггүй ном байдаг даа. Тэдгээрээс хавьгүй илүү байж мэднэ. 

Адаглаад л монгол бүсгүй, монголынхоо хөрсөнд тааруулж л бичсэн байж таарна. Монгол бүсгүйдээ, монгол охидоо нүдэндээ төсөөлж ирээд л бичсэн байх магадлал өндөр тийм үү?  

Иймэрхүү агуулгатай ном миний залууд хэвлэгдсэн бол ч тийм ээ? Би өдийд үзүүлээд өгсөн байгаа гэхгүй юу. Ха ха. Худлаа худлаа, тоглосон юм. Би чинь их залхуу төрлийн хүн гэдгээ мэддэг, үе үе сэтгэлээр унадаг ч, одоо нэг их тоохоо болиод эвлэрч эхэлсэн байна лээ, өөрийн мэдэлгүй...

Өнгө өнгийн наадаг цаас наас тэмдэглэсэн мөртлөө яг бичих гэсэн чинь аль хэсгээс нь бичих вэ гээд эргэлзчихлээ. Бичихэд та нарт нэлээд улиг болсон агуулга, уриа лоозон мэт санагдах юм шиг санагдаад байх юм. 

Уучил, таларх, бичиж тэмдэглэ, дасгал хөдөлгөөн, цаг төлөвлөлт, бүү гомдолло, өөдрөг бай, унш, суралц гээд л хөвөрнө. Талархал бичиж эхэлдэг юм билүү гэж бодогдоод. Бичиж талархдаггүй ч санахаараа бүх зүйлд талархаж байна гэж өөртөө хэлдэг юм. 

Үүнийгээ бүр нарийвчлан, тодорхой болгох ёстой юм шиг байна. Жишээ нь блогоо тасралтгүй бичиж буй өөртөө талархаж байна. Олон жил блог бичих орчныг бүрдүүлж буй эргэн тойрныхоо хүмүүст баярлан талархаж байна. 

Ном унших боломж олгодог найз нөхөддөө, гэрийнхэндээ талархлаа. 

Гэх мэт нэг бүрчлэн өдөр тутамдаа болж буй, бүтэж буй зүйл нэгд нэгэнгүй бичим талархах нь чухал шиг байна шүү. Зохиолч бүсгүй өөрийн талархдаг 60 зүйлсээ бичиж танилцуулсан байна лээ. Түүнээс нь будаа идэж болох юм...

"Ном бол оюуны хүн. Иймд залуудаа аль болох их ном унш" гэсэн байна шүү, хүүхэд залуус минь. 

Гэр бүл, нөхөр хүүхэд, ажил төрөл гэх арагшаа санаа зовох зүйлгүй байгаа дээрээ сайн унш гэж "аниа" нь бас нэмээд хэлье дээ. Нөхөртөө цаг гаргах, үр хүүхдэдээ цаг гаргах, гэр орондоо цаг гаргах, найз нөхөддөө цаг гаргах гээд нас чинь ахих тусам ном унших цаг хомс болдог шүү. 

Хичнээн супер дупер нөхөртэй байгаад гэртээ бол "том хүү" чинь юм шиг л байна шүү. Ха ха. За тэгээд энэ "өргөж авсан том эрэгтэй хүүхэд"-с чинь гадна өөрийн чинь төрүүлсэн хүүхдүүд гээд л сатаарах зүйл их их. Ха ха. 

За за олигтой зүйл бичээгүй байтал дахиад л уртаас урт бичвэр болчихлоо. Үргэлжлэхгүй ээ. Та бүхэн уншмаар байвал өөрсдөө худалдаж аваад уншина биү дээ? Нэг бол зээлээд ч юм уу. 

Гэснээс уг номыг нэг найз минь наддаа бэлэглэсэн юм, хүнээс авсан гээд. Тэр бэлгэнд авсан хүний нэр нь бичээстэй байсан.Тэр бүсгүйд таалагдаагүй байх, би болохоор дээр нь худалч хүнд хуудас бүрт нь цаас наагаад, шар өнгөөр тодруулчихсан. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тренди бүсгүй

2 сард уншсан ном. Энэ сард би эрүүл мэндийн шаардлагаар цөөн ном унших байх гэж таамаглаж байсан чинь бусад саруудад уншдаг тооны ном уншсан байна. 3 дахь ном. Хажуугаар нь япон уншчихсан. Нийтдээ 4 ном. Маш том амжилт. 

Догь биз? Энэ маягаараа уншвал оны сүүлд 50 ном уншчихсан байж мэдэх л юм. Ямарав дээ? Энэхүү номд ч мөн адил ном уншихын ач тусыг онцолж бичсэн байна билээ. 

Өмнөх номны агуулгыг үгүйсгэсэн агуулга бүхий ч уншихад таатай байлаа. Бяцхан зөвлөгөө өгөхөд охидтой ээжүүд өсвөн насны охинтой бол уншуулахад дажгүй санагдсан шүү. Охин чинь ирээдүйд өөрийгөө хөгжүүлэх, өөрийгөө олох, амжилттай суралцах, амжилттай ажиллахад тодорхой хэмжээгээр сэдэл өгөх агуулгатай юм билээ...

Табигатын Гүлдаурен хэмээх бүсгүйн "Тренди бүсгүй" гэдэг ном. 

Цаг үетэйгээ хөл нийлүүлэн алхах эрхэмсэг бүсгүй "надад" зориулсан ном. Хи хи. 

Яг хөл нийлүүлж алхаж байна уу? гэж өөрөөсөө асуусан чинь "үгүй" гэдэг хариулт ирэв. 

Яахав, гэр бүлтэй, ажилтай, орох оронтой, цалингаас өөр орлого гэх зүйлгүй, жирийн л нэг дундаж? бүсгүй нь байна өө. 

Яахав, хааяадаа цалингаас гадуур ганц нэг орлого олдог л доо. Халтуур хийдэг. Ха ха. Ирээдүйд олох байгаа гэж мөрөөдөөстэй бас болоогүй ээ. Мөрөөдөхөд мөнгө төл гэсэн байсан шүү, энэ номд. 

За тэгээд наадаг цаасаа бараг хуудас болгонд л наав. Шар өнгөөр тодруулав. Би нь иймэрхүү агуулгатай номд бас ч гэж дургүй биш шиг байна лээ. Яг өнөө маргаашдаа хэрэгжүүлэхгүй ч, алсдаа хэрэгжүүлнэ гэж боддог шиг байгаа юм. Угтаа уншсаныхаа маргаашнаас ч юм уу хэрэгжүүлээд эхэлбэл ч ёстой нэг "тасарчих" гээд байна тийм ээ? Хо хо.

Энэ зохиогч бүсгүй их сүрхий бүсгүй байна өө. Ёстой нэг хэн нэгний "ментор" баймаар. Амьдралын көүч гэсэн шүү нээрээ. Цахим хуудсаараа олон олон бүсгүйчүүдэд үлгэр дуурайлал болдог, хичээл заадаг, зөвлөгөө өгдөг юм байна. 

Би сая л олж мэдлээ. Бахархаж байна аа. Соёлч боловсноор бусдад нөлөөлж буй чадварлаг бүсгүйд баярлалаа. Бусдад нөлөөлөгч байна гээд хэтэрхий бүдүүлэг, хэтэрхий ёс бус аашилдаг хэдэн бүсгүй бий дээ, манайд. Зоригтой, шударга хэлж буй гэж өмөөрөх хүн бий ч, зоригтой байна гээд бүдүүлэг байхыг, шударга байна гээд ёс зүйгүй байхыг хэлэхгүй байх өө. 

За дараагийн бичлэгт өөрт таалагдсан болон, бусдад хэрэг болохуйц ганц нэг зүйлсээс нь бичиж тэмдэглэнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна 2

Бага зэрэг үргэлжлүүлэх санаатай. Нэг дор их бичих гэхээр та нар уншдаггүй гэсэн биз дээ. Хо хо. За тоглосон юм шүү. Би өөрөө залхуураад байдаг юм аа. Хи хи. 

Гэснээс амиа хорлох тухай бодож үзсэн үү? Би бодож үзээгүй ээ, айгаад. Хэ хэ. Мэдээж "үхчихбэл яах бол?" гэж бодож үзсэн. Ижий аавыгаа өрөвдөөд, аль болох үхлийн тухай бодохгүйг хичээдэг болсон. 

""Би эгэл нэгэн" гээд байгаа тань үнэн хэрэгтээ биеэ хамгаалах гэсэн оролдлого ч байж магад. Өөрийгөө хүнээс дор  биш гэж хэлж байгаа хэлбэр гэх юм уу." 

"Сэтгэл хөдлөл гарч байх учиртай, сөрөг сэтгэл хөдлөлөө дарсаар байх юм бол яваандаа эерэг сэтгэл хөдлөлөө ч гаргаж чадахаа больчихдог."  

"Өөртөө илүү төвлөр. Юунд чинхүү дуртайгаа, өөрийнхөө талаар юу гэж боддогоо, өрөөлийн нүдэнд ямаршуу харагддагаа бичээд үз. Бас хүмүүсийн хүлээлтэд нийцүүлэх гэж хийдэг зүйлсээ ч жагсаавал сайн." 

"Бусдын юу гэж бодохыг ингэж их анхаарахын оронд өөрийнхөө үг, үйлдэлд эзэн нь бай."

"Үнэндээ бол өөрөөс минь өөр намайг дорд үзээд байгаа хүн алга." 

"Айдсыг хав дарах тусамулам томордог. Тиймээс ганцаар шаналахын оронд бусадтай хуваалцчих нь дээр." 

"Асуудлын гол нь таныг хүн хайрласан, эс хайрласанд биш, хайрыг та хэрхэн хүлээж авдагт байгаа юм."

"Сөрөг мэдрэмждээ хэт автахаар сэтгэхүй дагаад сөрөг болчихдог."

"Асуудлаа шийдэх гэсэн оролдлого бүрийг минь үймүүлэн мохоогч нь өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж байж ирсэн билээ. Биеэ хайрлаж сураагүйн минь л буруу. 

"Гундуу явахад хэн нэгэн "Өөдрөг бай" гэвэл хүзүүг нь мушгичихмаар санагдана гээч. Үүний оронд гараас минь атгаад, гуниглавал хамт гуниглаж, уурлавал хамт уурлаж, адилхан зовлон туулсан бол түүнийгээ хуваалцаж, удахгүй ард нь гарна аа гээд аргадахад л болно шүү дээ. ийм л сэтгэл, ойлголцол, тайтгарал харилцааг илүү утга учиртай болгодог."

"Ном надаас хэзээ ч залхахгүй. Ухаан сийлэхэд минь тусалж, эдгэртэл минь чимээгүйхэн хүлээнэ. Номын нэг сайхан нь энэ."

Сүүлийн жилүүдэд уншсан номнууд, сонссон подкастуудын нэлээдгүй хувийг "балиар өөдрөг бай, бууж өгч болохгүй" гэх мэт агуулга бүхий л эзэлсээр ирсэн. Тэдгээрийг унших, сонсох бүртээ заримдаа ч өөрийгөө буруутгаж, өөрийгөө шүүмжилж, өөрийгөө голдог шүү. Та бүхэнд бас иймэрхүү зүйл тохиолддог л биз дээ. 

Үүний дараахан бас нэг "хичээгээрэй, өөдрөг байгаарай, үзүүлээд өгөөрэй, чи чадна" гэх агуулгатай ном уншчихсан байдаг. Хо хо. 

Бусдын хэлэх үгс, бодох бодол, үнэлэлт зэрэгт хэт их анхаарах хэрэггүй дээ гэж ярьж буй ч, өөрийн эрхгүй л амьтан хүн муу хэлнэ" гэж бодоод, гэж хэлээд л явж байдаг тийм ээ. Үүнийгээ болох хэрэгтэй юм байн өө, би болон бид. 

Мөн "гомдолломоор байвал гомдоллох, хэцүү байвал хэцүү байгаагаа хэлэх, асуудал, бэрхшээл байвал түүнийгээ бусдад, ойр тойрныхондоо хэлж байх хэрэгтэй юм байна. Төгс "би"-г бүтээх гэж, хэт төгс рүү тэмүүлэх гэж оролдохгүй байх нь чухал юм байна шүү. 

Жишээ нь төгс ээж, төгс охин, төгс эхнэр, төгс бүсгүй, төгс найз, төгс ажилтан болчих гэж үзэж тардаг үе байдаг даа. 

Бүгдээрээ заримдаа зүгээр л байгаагаараа орших хэрэгтэй юм байна шүү. Өөрийнхөө алдаа оноог хүлээн зөвшөөрцгөөе өө...

Сэтгэл гутрал гэдэг шиг хүсмээр зүйл биш юм байна, үнэхээрийн хүнд өвчин юм байна. Өдөр хоногийг амьд даван туулах нь үнэхээрийн байдаг аж, амьдын там гэдэг нь болдог шиг... 

Амьд байгаа минь л том амжилт юм дөө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Амттан

Цагаан сар, Шармаанийн өдөр гээд л та бүхэн их л идсэн биз дээ? Ер нь 2 дугаар сар ч их иддэг сар байсан, багад. Буузныхаа хатсан гурилыг хаяна, махыг нь иднэ. ууцны мах, хатсан ул боов гээд л. 

Багад авга ах эгч нар гоё тостой боов өгдөг байсан. Багадаа жаахан голонгуй авдаг байснаа санадаг юм. Одоо бол их л дуртай, хоёр гардан авмаар байна өө. Хөөрхий авга ах минь бурхны оронд заларсан. 

Одоо бусад авга нар минь дээр нь зузаан тос тавьчихсан хувь гэж боов өгдөг эсэхийг мэдэхгүй байна аа. Олон жил цагаан сараар эх орондоо очсонгүй шүү дээ би. 

Хэн авчирч өгөөд би ингэж ганц ширхэг хувь хүртсэнээ санадаггүй ээ. Бодвол ажлынхан л ийш тийшээ явахдаа авчирсан байх. Ажил дээр үе үе олон улсын сонин сонин амттан байна. Зарим нь дажгүй, зарим нь жаахан амт муутай. Голомтгой тийм ээ? 

Насан баярын минь бялуу. Бялууны үнэ тэнгэрт хадаад л, би ч бараг авч идэхгүй байсан ч болохоор. Даанч зулзагуудын нүд бүлтэгнээд байх юм. Бүлтэгнэх ч гэж дээ, шулуухан л хэлчихэж байна. Бялуугүй баяр гэж юу байсан юм? Би ч иймийг идмээр байна, би ч тиймийг нь идмээр байна гээд л. 

Одооны хүүхдүүд шулуухан, шудрагахан болжээ. Ха ха. 

3 дугаар сард тэгээд хэд хэдэн бялуу иднэ. Эхнээсээ бүр захиалаад хэлчихсэн. Ганц нэг нь миний төрсөн өдрийн бялуунаас яагаад та нар идэх ёстой юм бэ? Зүгээр л мөнгийг нь өгчих гэж хэлж үзэж байна. Юу билээ гэж бодсоноо, "за үе нь өөр шүү, тэвчээрэй ээж минь" гэж өөртөө хэлж энэ тэр. Ха ха. 

Миний баярын бэлэгнээс болохоор өөрсдөө идмээр байгаагаа авч идчихээд бас л хэлж чадаж байгаа юм шүү. Бүх зүйлээ хувааж хүртэж сурсан "үлэг гүрвэл"-ийн үеийн ээж аавын нүд орой дээр гарах жишээтэй. 

Та нарын зулзагууд хэр байна даа? Хүүхэд томрох ч лүд юм даа. 

Амттаны тухай бичиж байснаа хүүхэд хүмүүжил рүү халиад л тийм ээ? Жавхлан юм даа. Гэснээс Жавхлан Баясгалан хоёрын амьдрал бас л баян юм аа. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна

Яг цагаан сараар уншиж дуусгаад зураг хөрөг оруулах гэснээ бэлгэдлээ бодоод больчихсон. Хэ хэ. 1 сард энд ирсэн юм ном минь. Яг гэрт минь заларч  ирэх гэсээр байгаад жаахан удчихсан. Хаяанд байгаа бид хоорондоо хичээл ном гээд уулзалдах боломж ховор байх юм. 

Нэг хөөрхөн хүү монгол харихдаа дайж авч ирсэн. Бас нэг хөөрхөн залуу монгол харихдаа эгчээ юм захих уу? гээд байхаар нь үнэ өртөг, овор хэмжээг нь харж байгаад л энэ номыг захьсан юм. 

Бас марктинг их чухал байна тийм ээ? Номын тухай элдэв хуудсаар шагайхаар л уг ном нүдэнд тусаад байсныг ч хэлэх үү? 

Пэк Сэхи зохиолчийн "Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна" гэдэг ном. 

Зохиолчийн өөрийн сэтгэл гутралынхаа эмчилгээний үеэрх эмчтэйгээ ярилцсан яриагаа ном болгоод хэвлүүлчихэж. Бас л сэргэлэн гар байна шүү. 

Эмч нь мэдээгүй гэж байгаа юм. Хэ хэ. 

Харамсалтай нь зохиолч өөрөө 2025 онд нас барчихсан. Энэхүү номоо 2018 онд хэвлүүлсэн юм байна. 1990 онд төрсөн гэхээр надаас хамаагүй л дүү байх юм. Зохиолын агуулгаас харахад эвий минь дээ гэж бодогдов. 

Мөн зарим нэг "гутрал" нь надад ч бас байна шүү дээ. Яах вэ? Эмчийн хэлсэн зүйлсийг уншаад, мөн зохиолчийн ярьсан хэлснийг уншаад "би ч бас тэгж бодох үе байдаг шүү дээ"...

Зургийг нь харахад надаас хавь илүү царайлаг хүүхэн байх юм. Мөн ном бичээд л, намайг бодвол харин ч нэг карьертай нэгэн байх юм. Тэгж бодохоор сэтгэл гутрал гэгч зүйл асар хүчтэй нөлөөлж байгаа юм шүү тийм ээ? 

Одоогийн энэ нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөх, ялангуяа өөрийгөө хүлээн зөвшөөрөх, байгаагаар нь хайрлах гэдэг тун чиг хэцүү болж байна дөө. 

Өөрийгөө үнэлэх үнэмжинд нь гэрт нь болж буй бүхэн муугаар нөлөөлсөн" гэж байна шүү. Ээж нь байнга ядуу амьдарч байгаадаа гомдоллодог байж. 

Бусдад хэдий чинээ ихийг зориулна, төдий чинээ ихийг хүлээнэ. Хамаг байдгаа зориулаад байхад хэн ч миний сэтгэлийг үнэлэхгүй байна гэх бодол тээх тусам та гомдсон хүмүүстээ бүр л их автана гэсэн үг. 

Дээрх хоёр налуу бичсэн агуулгууд ямар үнэн юм бэ? Та нарт бас тэгж бодогдож байна уу? Зулзагууддаа хэрхэн нөлөөлж байгаа бол гэж бодохоос яс хавталзах юм. Угтаа уншаад л, уншсан зүйлээ тунгааж бодоод, аль болох хүндэтгэлтэй харьцах гэж хичээж буй л даа. 

За тэр бусдад ихийг зориулчихаад, дараа нь надад яг тэгж хандахгүй болохоор гомддог юм билээ шүү. Амьдрал дээр батлагдсан. Тийм учраас ойрын хэдэн жил эргэн тойрныхоо хүмүүстэйгээ нэг их наалдан пад бололгүй, япончуудын үздэгээр "хоорондын зохистой зай"-г баримтлах гэж хичээх болсон. 

За тэгээд энэ сэтгэл гутрал хэнд ч ирж болно. Амжилттай яваа, гялалзаад л яваа, бүх зүйл нь бүтэмжтэй яваа хүмүүст ч тохиолдох магадлал эсрэгээрээ асар өндөр байх бий вий? 

За түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цагаан сарын мэндчилгээ

Сар шинийн мэнд ээ. Ажлын өдөр таараад, бие ажил дээрээ, сэтгэл санаа монголд ижий аавдаа тогоо шанага бариад л. Хэ хэ. 

Энэ жил би эрүүл мэндийн шалтгаанаар бууз чимхэж хөлдөөсөнгүй ээ. Гэрийн ажлаас хэсэгтээ чөлөөлөгд гэсэн юм, эмч. 

Намайг хүүе хаая гэхгүй бол хөдлөхгүй юм тийм ээ? Ганц нэг хүмүүс. Эсрэгээр нь бодоход жишээ нь гэрийн эр хүн өвдөөд ч юм уу, эзгүй байхад эзэгтэй хүн яаж ийгээд л буузаа чимхчихсэн л байгаа даа. 

Гэж бодохоор л жаахан эрх тэгш бус санагдаад байх юм. Надгүйгээр хэдэн бууз чимхээд, надад идүүлчихэд яах вэ дээ? Гомдолтой л байна...

Айлд уригдсан. Амралтын өдөр хурдан болоосой гэж бодоол сууж байна. Хо хо. 

Гэрт хуйлаастайгаараа яваад байсан хуанлигаа гаргаж ирж зураг дарав. Нүүрномдоо оруулав. Тэгснээ буцаагаад хуйлаад хайрцганд нь хийчихлээ. Хэ хэ. Цаас нь их гоё цаас байсан, миний дуртай. Хаанаа хадахаа мэдэхгүй л байгаа юм. Сар сараар нь урж хаядаг, том том тоотой, өлгөх зориулалтын нүхтэй хуанлигаа болохоор хэд хэдэн газар өлгөсөн. 

Битүүний өдөр манай энд хүн ирж таараад, хань ижил эгчдээ захиж авахуулаад, нааш нь дайжээ. Цагаа олж ирсэн буянтай хүнд талархая. Би ч танихгүй л дээ. Явцын дунд танилцаж магад, үгүй ч байж магад. Ямартаа ч блогтоо талархснаа илэрхийлье. Олж уншихгүй л байх...

Мөн нэг ном ирсэн. 4 дүгээр сарын төлөвлөгөөт ном. Ашгүй, гялайлаа. Энэ жилийнхээ төлөвлөгөөт номоо товлоцгоосон чинь арван тав гаран ном байдаггүй шүү. Аминдаа гэрт буй номнуудаасаа нэрлэв ээ. "Чи наад номоо ганцаараа л унш. Нэг их сайн ч ном биш" гэж айлдацгаасан, луухгарууд минь. Хо хо. 

Тэгэхээр зарим нэг номоо би ганцаараа, сонирхлоороо уншина. Тэгээд л сардаа нэг төлөвлөгөөт номоо уншицгаана бид. 2 дугаар сард бас ч гэж чамлалтгүй ном уншиж байна. Дуусахаараа хальт бичээд явамз. 

төгсгөлд нь "Сүрээр дарагч" хэмээх гал морин жилдээ бүгд монгол морь шигээ хийморьтой байцгаахыг хүсье. Саяхан "Одмөндөр"-ийнхний бэлтгэсэн морьны тухай нэвтрүүлгийг нь сонсоод өө. 

Нутгаа гүймээр санагдсан шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжиль хүсье. 

Санниковын газар 2

Бага зэрэг үргэлжлүүлж бичмээр санагдаад өө. Сүрхий час хийсэн агуулгатай зүйл бичихгүй байх шүү. Зүгээр л өөрт санагдсан зүйлсээсээ бичнэ. Зүгээр суухаар зүлгэж суу гэгчээр бичмээр санагддаг болжээ, юуны ч хамаагүй, ямар нэгэн зүйлийн тухай бичих...

...Умард мөсөн туйлын хөвмөл мөсийг ашиглан, Индигирка голын адагт улс төрийн хэргээр цөлөгдөн сууж байсан хэсэг хүмүүс Санниковын газрыг олох гэж оролдсон тухай энэ номд өгүүлнэ...

Шинэ газар нээх гэж буй хүмүүс мэдээж төсөв мөнгө олно. Тийм болохоор нэгэн академичаас мөнгөн тусламж хүртэн, тусгай даалгавартай явж буй гэсэн үг. Тэгэхээр туулсан сонин хачин зүйлсээ, адал явдлаа бичиж тэмдэглэж үлдээнэ. Зураг дарна, дэвтэрт бичиж тэмдэглэнэ.

Одоогийн орчин үед бол шууд л ухаалаг утсаа гаргаж ирээд л бичлэг хийх байсан даа гэж бодов. Хэ хэ. Балар эртнийхээрээ буй хүмүүсийн тухай уншихаар бас их хөөхрөн. Тэдгээрийн хэрэглэж буй зэвсэг, эхнэрээ сонгож буй тэмцээн, идэж буй хоол хүнс гээд л сонирхолтой. 

Мөсөн дээрх урт аялал тул олон ноход хөллөн давхина. Нохдоо хооллоно. Энэ тухай кинон дээрээс харж байсан зураглал тул харьцангуй төсөөлөлтэй байлаа. Цав цагаан цас, мөс хараад байхаар нүд их өвддөг байхдаа, арьсанд их халгаатай байхдаа гэж бодоод амжина аа. Хэ хэ. 

"Уснаас үхтлээ айдаг монголчууд шиг" гэдэг зүйрлэл гарна. Өөрийн эрхгүй инээмсэглэв. Нээрээ л бид чинь их уснаас айдаг, эмээдэг, биширдэг, сүсэглэдэг ард түмэн тийм ээ? 

Ан ав хийгээд, тэрхүү амьтныхаа арьс үсийг тэр дор нь өвчөөд, янзлаад явчихдаг нь нэлээд ойр, төсөөлөлтэй байлаа. Таван хошуу малаа муулаад, арьс үсийг нь дор нь янзалчихдаг ард түмний нэг хэлтэрхий юм хойно, тийм ээ? Түүнээс би өөрөө идэхээс өөр ид шидгүй хүн шүү дээ. 

Ажилсаг, ер зүгээр суудаггүй хүмүүсийн тухай уншихаар сүүлийн үед юу ч хийхгүй, гэдсээ илээд хэвтээд буй надад нэг тийм гэмшлийн мэдрэмж төрсөн гэж. Ингээд зүв зүгээр суугаад байж болох уу? Цаана чинь манайхан тэнд цагаан сардээ бэлтгээд, банш бууз, ууц, ул боов, идээ таваг бэлдэх гээд түмэн ажил ундарч байхад чи...

Гэж ирээд л бага зэрэг гэмшлийн мэдрэмжтэй л яваа шүү. Хо хо. 

Ойрд таараагүй сонин содон үгтэй нэлээд таарна. Мэдээж ганц нэг хэвлэлийн алдаа байсныг эс тооцвол орчуулга нь тун догь юм өө. Чаддаггүй хүн нь юм болохоор хүмүүсийн "чадварлаг"-ийг гайхдаг болсон. 

Алаг нугас, цууцаль, алгар шувуу, зана шувуу, ламут-овгийн нэр, тэнгис хадаалмагц, ой бараагнах, хэдрэгтэн, савгат хирс, цасан ташлуур, сэрийлдэх, агуйн бану, лаг хагшаас, нийгүүрсийн төгөл, шавар уруйд, тошин, мод залтас, элтэрч унах, өшиглүүр хөнжил, хүүршиж хуучирсан, юкигар-овгийн нэр, цоролзох, мөсөн цул гилийнэ, ташлан, хүрмэн бялхмаг, заарьт үхэр, далан хальс, алагтуу, ятга шаазгай, усны самар (trapa natans), phoca sibirica (Байгаль нуурын цэнгэг усанд байдаг хав загасны онцгой төрөл), халиа түшин, тошигносон мөс, дэлэнч, бөхнө, заарцаглан, мянжиг, лэнсий бараа, утаангир, лужир, усны өрх, хавтгалж шувуу, цоололдой шувуу, хараалж шувуу, тутгалжин шувуу, гараа өлчиж, хэдэргэн зам, даачаа тэрэг, бадай хүрэм...

Ийм үгнүүдтэй тааралдав. Цаг гарвал судалж, хайж үзнэ гэж бодож л байна. Мартчихдаг болж дээ. Олон үгтэй таарна өө, толь бичиг сөхнө дөө гэж бодоод л мартчихдаг болсон...

Аялалын явцдаа нэг гишүүнээ болон судалгааны нотолгоо болсон зураг хөрөг, тэмдэглэлээ алдчихдаг нь жаахан харамсалтай. Хэдийгээр уран зөгнөлт зохиол ч гэлээ, харамсав. Хэ хэ. 

Арслан заан гэж их чухал амьтан байсан юм байна. Тухайн нутагт. Яг л үлэг гүрвэл шиг. 

Нэг хөөрхөн нь Анниур гэгч бүсгүй хайрт орчин үеийн залуугаа дагаад овог, турж өссөн нутгаа орхиод хамт соёлт ертөнцөд ирдэг нь. Харин нэг соёлт залуу нутагтаа үлдсэн яншаа эхнэрээсээ залхаад, онкилон бүсгүйтэй гэрлээд тэндээ үлдэх шийдвэр гаргасан ч үзэл бодлын зөрүүгээс болон аргагүйн эрхэнд оргон зугтаж, эргэж нөхөдтэйгөө нийлнэ. 

Гэх мэт хөөрхөн адал явдалт зохиол байлаа. 10 хэдэн насны хүүхдүүддээ уншуулбал сонирхолтой шүү. Ямар ном уншуулах вэ гэж асуугаад байдаг эцэг эхчүүд минь. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Шармаанийн өдөр

Гэгээн хайрын баярын мэнд ээ. Шармаанийн өдөр шүү дээ. Би өөртөө ингэж нэрлээд нэлээд хэдэн жилийн нүүр үзэж байна өө. Хэ хэ. Хүмүүс гайхдаг л байх. Шармаань гэж хэн бэ? гээд судлаад үзнэ биз дээ? 

За тэгээд энгийн л нэг өдөр байлаа. Дүнсгэр дүү, гэр зуур, зурагтаа үзсэн шиг л. Төмс нөхөртэй хүн чинь хэндээ ч гомдох вэ дээ? Ха ха. Миний өөрийн л сонголт. Охид ч мөн тэгж айлдсан, надад. 

Зээ, би нэг гарахдаа хямдарсан байхаар нь худалдаж авсан чёко. Дотроо анар жимстэй. Бас нэг өөр жимстэйг авсан. Нэр нь орж ирдэггүй ээ. Бараг 300 иенээр хямдарсан байхаар нь тэсэхгүй худалдаад авчихсан. Хэ хэ. 

Яахав, нэг их орж гарахгүй байгаа тул өөрийгөө баясгах гэж л авсан юм. Сүүлийн 10 хоног гэрээс огт гараагүй, эрүүл мэндийн хувьд бяцхан асуудал үүсээд, түүнийгээ эмчлүүлж буй тул...

Монгол амттан. Сүүлийн үед савлагаа нь их дажгүй болсон, маргах аргагүй. Гэхдээ заримдаа доторх нь чанарын шаардлага хангаагүй байдаг шүү. Худалдаалж буй хүмүүс нь худалдан авагчдаа хуурахгүй байхыг чин сэтгэлээсээ хүсье. 

Хадгалалтын хугацаа дууссан байдаг юм уу, хар өнгөтэй байх ёстой амттан маань цайрчихсан байдаг. Заримдаа барьцалдаад наалдчихсан байдаг гэх мэт. Баярын өдөр ингэсгээд л зогсоё дөө, шүүмжлэлийг. Хэ хэ.  

Дотроо ийм хөөрхөн хэлбэр дүрстэй. Би "эмээл"-ийг нь идсэн. Самартай байсан. 

Сүүлийн үед албан байгууллагууд чёко өгч авалцах нь багассан. Миний шинэ ажил яг яадгийг би амарч байгаа болохоороо мэдсэнгүй ээ. 

Сүүлийн үед нэг тийм дор бүрнээ өөр өөрсдийнхөө асуудлаас илүү гардаггүй, нийгмийн элдэв сурталчилгаанд толгойгоо угаалгаад байдаг залуус цөөрсөн мэт санагддаг. 

Яг л хосууд л хоорондоо янз бүр болдог байх, хувь хувьдаа. 

За одоо цагаан ногоон сар ч боллоо доо. Ижий аавынхаа сэтгэлээ шингээж хийсэн бууз баншнаас идэх юмсан. Мөн төрлүүд минь туслалцдаг. Та бүхэндээ бүгдэд нь баярлаж явдаг шүү. Буян нь түм бумаар арвижиг ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Цасан Тоторо

Цонхолсон өдрөө манай хоёр зулзага гадаа өнжсөн. Урд өдөр нь гэрт бүгсэн улс чинь агаар дутагдсан юм уу? Эсвэл гадаа аятайхан байсан болохоор ч тэр юм уу? 

Орж гаран л гадаа өнжих шив дээ? Ээж бас амарч таарсан тул цонхоор харж баясав. Хэ хэ. Гарсангүй. 

Эгч дүүгээ хөөргөөд л манлайлаад л гарав. Цас ухаж төнхөөд л, манай хүрз эвдэрсэн байсан тул хажуу хөрш эмээгээс хүрз зээлж аваад л бүтээл туурвиад л байв. 

Сүүлд зураг үзсэн чинь нэг иймэрхүү. Тэр хажуугийн жижигхэн нь Олөф хийсэн чинь нар төөнөөд хайлаад урсчихсан гэсэн. Хэ хэ. 

Эгчийн бүтээл. Дүү яахав хажууд нь далайсан газар нь далд орж, далласан газар нь ил гарч гүйсэн. Лууван л гэнэ, чулуу л гэнэ, ус л гэнэ гээд л орж гарч гүйгээд л. Хөөрхөн гэж.

Бас нэг бүтээл байсан. Юу ч гэлээ, дуу мууны л нэр хэлэх шиг болсон. Сүүлд зураг өгсөн байсан ээжид. Ээж түүнийг нь нэг их тооснгүй, мэдэхгүй юм чинь...

Сүүлийн хоёр хоног харьцангуй гайгүй, цас орсонгүй. Хайлж байна. Төв замууд бол хар. Цасыг бол дор нь л цэвэлрээд, автобус унаа явахаар болгочихож байгаа юм. Юун төлөө бид чинь хотын янз бүрийн татвар төлдөг билээ дээ? Тэр татварын мөнгө минь иймэрхүү зүйлд зориулагддаг. 

Цас орохоор хамгийн их баярладаг улс нь зулзагууд байна, хамгийн ихээр халширдаг хүмүүс нь мэдээж томчууд. 

Токио хотоор бас цас хаялаад ихэнх таньж мэддэг хүмүүж стори хийсэн байсан. Өө иймхэн цасанд эмороод байх юм гэж мэгж бодов. Гэтэл хойд Хоккайдо нутаг, Аомори муж ч гэх юм уу цас мөсний оронд амьдардаг хүмүүс өрөвдсөн байх даа. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Санниковын газар

2 дугаар сард эрүүл мэндийн шалтгаанаар бага ном уншина. Түүний нэг нь энэхүү "Санниковын газар" гэдэг ном. Номныхоо тухай бичихээсээ өмнө бага зэрэг оршил бичнэ. Сонирхолгүй бол алгасаарай. Хэ хэ.

Энэ жил зузаан номнуудаасаа түүж унших зорилттой юм. Зузаан, нимгэн гээд сөөлжлөөд уншина гэж шийдсэн. Жижиг ном чинь бас их хөөрхөн таашаал өгдөг. Хурдан дуусахаар уншсан номны тоо ихсээд, сэтгэлийн таашаал өгнө биз дээ? Хо хо. 

Ялангуяа уншаагүй олон ном өрөөстэй над мэтийн хүнд уншсан номны тоо их бол "за ашгүй, олон ном уншиж шүү, цагийг бас ч гэж үр бүтээлтэй өнгөрөөжээ" гэж амжилтаараа, өөрөөрөө бахархах сэтгэл төрнө. Хүн чинь сэтгэлийн амьтан. Хи хи. 

Энэхүү Санниковын газар номыг их олон хүмүүс багадаа уншсан, бүр гурав дөрөв уншсан байдаг юм байна. Тэгсэн би бол огт уншаагүй ном байсан. 

Үүнийг уншихгүй хаагуур явсан юм бол гэж бодоод. Миний өөрийн гаргалгаа болохоор, би хайр дурлалтай номонд дуртай байжээ. Тийм номнуудыг түүж уншдаг байж. 

Жишээ нь "Цагаан бээлий", "Морь унасан толгойгүй хүн", "хурлийз бүсгүй", "Монте-Кристо гүн" гэх мэт зохиолын хайр дурлал гардаг хэсэг буюу үнсэлцдэг, харц тулгардаг хэсгийг дахин дахин уншдаг байснаа санадаг юм. Ха ха. 

Монгол зохиолллс гэвэл "хорвоо"-нууд. "Үнэний хорвоо", "Хорвоогийн өнгө", "Энэрэлгүй хорвоо" гэх мэт нэрлэж болно. Мөн Сэнгийн Эрдэнэ гуайн өгүүллэгээс авахуулаад монгол зохиолчдынхоо утга уянгын туужуудаас уншдаг байсан. Тогтоосон нь бага, бүүр түүрхэн санаад байдаг зохиолуудаасаа дахин уншмаар бодогдоод л захиж авчруулдаг даа. 

Сүрхий ном уншдаг бололтой, бас нүүрномдоо сүрхий сүрхий юм бичээд байдаг нэг залуу энэ номны тухай оруулсан байхаар нь уншмаар санагдаад. Энэ цор цор хийдэг хийдэг хүмүүс ер нь юу уншсан байдаг юм? Юу уншаад байдаг юм гэж бодогдоод. Аминдаа суралцах гэсэн санаа байхдаа, хөөрхий минь. Өдий насандаа сурна гээд явах...

Владимир Обручев зохиолчийн Санниковын газар хэмээх ном нь уран зөгнөлт, адал явдалт зохиол байлаа. Багадаа уншсан бол үнэхээрийн агуу сэтгэгдэл үлдээж, дахин дахин унших байсан ч байж магад. Хэдийгээр хайр дурлалтай номонд илүү дурладаг байсан хэдий ч "Усан доогуур 20000 бээр аялсан нь", "Ахмад Грантын хүүхдүүд" гэх зэрэг зөгнөлт ном уншиж л байсан хүн шүү. 

Эдгээр номнуудыгаа дахин унших юмсан гэж сэтгэлийн мухарт тээж л яваа. "Усан доогуур 20000 бээр аялсан нь" ном номын тавиур дээр минь өрөөстэй байгаа. Нэг нартай сайхан өдөр уншина, гүйцээ. 

Тэртээ 1955 онд хэвлэгдээд, 1988 онд монгол хэлээр орчуулагдсан юм байна. Умард мөсөн далайн Арктикийн сав газар захаарөө том жижиг олон арал бүхий газар хавьцаа ор сураггүй алга болсон барон Толль, түүний нөхдийн эрэлд мордсон экспедицийн гишүүдийн аялалын адал явдлын тухай гарна. 

Балар эртнийхээрээ байгаа хүмүүсийн тухай уншсан чинь саяхан уншсан "Заан залуудай" романтай төстэй байлаа. Тэдний ахуй амьдрал, гарч буй зэрлэг араатан амьтан, омог хоорондын тулаан гэх мэт нь шүү. 

Өнөөдөртөө ингээд төгсгөе. Чадвал үргэлжлэл бичнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цас ба цонхолсон нь

Сая амралтаар цас хаялав. Нэлээд том ширхэгтэй, тогтуун малгайлж орж харагдсан юм. Орой нь унтахаасаа өмнө цонхоор харахад л. За энэ ч овоо орох нь дээ гэсэн, яг л хэлснээр орсон байв. Өглөө нь цонхоороо харахад. 

Цас яг орж байхдаа сайхан л даа. Дараагаар нь ажил ундарна. Энэ тухай их бичиж байгаа дөө, тийм ээ? Энд дахин бичих нь илүүц байх...

Хөшгөө нээгээд харахад ийм болсон байв. Хөшиг хэрэггүй юм биш үү, ээжээ? гэж зулзага хөөрч байна аа. Нээрээ тийм юм байна гэж хамтдаа хөөрөн, хамаг хөшгөө нээв.

Тэр өдрөө гарч тоглосонгүй. Учир нь хүйтэн байв. -2 хэм. Хамгийн гоё нь гэрийн сантехникийн автомат тохиргооноос анхааруулж байна аа. Хоолой хөлдөхөөс сэргийлж 15 см хэртэй ус тосох тохиргооны товчыг дараарай гэв. Хэрэв ингэж анхааруулга өгөхгүй бол бид мэдэхгүй усны хоолойгоо хөлдөөх нь байна шүү дээ.

Гадаах амбаарны дээр тогтсон цас. Ингээд засчихсан үсний засалт шиг. Ха ха. 

За тэгээд тэр өдөржингөө, шөнөжингөө орно гэж цаг уурын мэдээ зарлаад, гадуур дотуур хамаагүй орж гарахгүй байхыг анхааруулж байв. Зулзагууд ч маргааш "цонхлоосой" гэцгээв. 

Яг санаснаар нь цонхлов. Хэ хэ. Цонхолсон өдрөө гадаа цасаар тоглосон. Ээж харж баясаж, хайр хүрээд л суув. 

Цагаан сар болох гээд байдаг, бууз чимхэхгүй бол ч гэж бодсон хэрнээ нэг л онгод бууж ирэхгүй л байна.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Шинэ сарын мэнд болон киви жимс

Шинэ сарынхаа мэндийг сарын эхэнд хүргэж амжихгүй юм аа. Яаж ийгээд л сарын дунд болчих юм. 2 дугаар сар ч эх оронд минь хөлтэй хөдөлгөөнтөй, бужигнадаг сар тийм ээ? Цагаан сардаа бэлтгэнэ. 

Японд ерөнхийдөө нам тайван. Гэхдээ цагаан сарыг сүр тэмдэглэдэг айлууд их бэлтгэдэг шиг байна лээ. Би ч яахав жаахан монголоо алдсан, ёс мэддэггүй, хэнэггүй, ажилгүй, завгүй гэсэн баахан гуншинтай юм болохоор монгол дахь ижий аав шигээ бужигнахгүй ээ.

Ойрд цас ихтэй л байна. Хань ижил уул хадаар "хэснэ". Тэгэхдээ хангайн хишгээс хүртэнэ. Энэ удаад киви жимс байлаа. 

Эзнийг нь таньдаг л даа. Энэ жил ургац арвин тул ирж түүгээрэй гэж хэлүүлсэн байсан юм. Амралтын өдрүүдэд яаж ийгээд л амжихгүй яваад байсан юм. Тэгээд л хань ижил намайг хараад байвал амжихгүй юм байна гэж бодсон байх түүж ирсэн. 

Хувин савгүй явсан хүн чинь ингэж малгайндаа түүсэн байна. Ноосон малгай нь сунадаг тулдаа их л жимс орсон гэнэ шүү. Бас мэдмээр амьдралын туршлага байна уу? Залуус минь мэдээд аваарай. Ха ха 

Худалдаанд гаргах зориулалтаар ургуулаагүй, сонирхоод л суулгасан шиг байгаа юм. Хэмжээ нь өөр өөр. Амт нь ч янз янз. Зөөлөн чихэрлэг нь ч байв. Хатуу исгэлэндүү ч байв. 

Гэснээс энэ киви жимс их царай муутай жимс юм тийм ээ, байгалиараа бол. Халуун оронд тариалдаг, худалдааны зориулалтаар тариалдаг нь царайлаг байдаг тийм ээ? Дэлгүүрийн лангуун дээр өрөөстэй харагддаг нь хачин царайлаг тийм ээ?

Байнга авч идэхгүй л дээ, хааяадаа л авч иднэ. Тэгээд ч юмны үнэ айхтар өсч байна өө. Ганц монголд ч биш, энд бас өсөж л байна. Цалин хүрэхгүй талдаа, хэдийг нь идээд, хэдийг нь зулзагууддаа сургууль, боловсролд нь зарцуулаад, бас хэдийг нь хадгалаад явах вэ? 

Бүсээ чангалах, нарийлах, хэмнэх, өөр чинь ямар үг байдаг билээ? Хэ хэ. 

Ингэхэд хамаг баярыг үнэхээрийн тансаг, элбэг дэлбэг тэмдэглэдэг монголынхоо тэрхүү чадварыг хараад үнэн "бахархах", "бишрэх" юм аа. Туршлага судлахаар нэг харьж ирмээр ч юм шиг...

Энэ дарга нар туршлага судлахаар ийш тийш гадны орон луу их л явдаг даг. Ха ха...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Харуул Алтай 2

Үргэлжлэл бичмээр санагдаад өө. 1 сард 4 ном уншсан хүн байна даа. Хэ хэ. 2 сард унших номоо сонгоод, эхэлчихэн гэж байгаа. Ид эдээ. 2 сард цагаан сар, хувийн жаахан ажилтай тул их ном уншиж чадахгүй. 1 ном уншиж амжвал их юм гэж төлөвлөж байгаа. 

Гэснээс би нь нэлээд төлөвлөдөг болсон шүү. Ажил амьдрал тэгж шаардаж байна өө. Хагас жилийн цаадах ажил ч төлөвлөгдсөн байна энд. Мэдээж гэнэтийн зүйл гарна. Тэр бүрд нь өөдрөгөөр, эерэгээр, эрч хүчтэйгээр, сэтгэлд тааламжтайгаар биелүүлээд, гүйцэтгээд явна гэж төлөвлөж байна. 

Би юу? Миний дараа та нар шүү. Хо хо.

Оршил нэг иймэрхүү. 

Бадамыг бодохоор л гэнэн, тэнэгийг нь гайхаад л, одоо ч бодогдоод болдоггүй ээ. Тэгээд л бичмээр санагдаад байсан байх өө. 

Сэтгэлийн минь эмзэг утсыг хөндчихсөн шиг байгаа юм, энэ зохиол. Яагаад ч юм эх оронд минь эдүгээ ч дээдэс нь хөлөө олоогүй мэт аашлаад, хувийн эрх ашгаа нэгт, нэн түрүүнд тавиад буй нь харамсалтай, уйтай бөгөөд хэлэх үг олдохгүй л явна. 

Тэртээ олон жилийн өмнө буюу 100 гаран жилийн өмнө өрнөсөн хувьсгалт үйл хэрэг. Тусгаар тогтнож, биеэ дааж, хөлөө олж төвхнөх хүртэлх хэсэгхэн хугацаанд гарсан үймээн, самуун. Алслагдсан орон нутагт мэдээ мэдээлэл нь хоцорч хүрдэг, хүмүүсийнх нь сэтгэхүй, ухааны нь цар хүрээ, эрхтэн ямбатных нь хувийн эрх ашиг, өв хөрөнгийн төлөөх шунаг цэвдэг сэтгэлийн золиос болж төрс өссөн нутаг Харуул Алтайгаа орхин харь орныг зорьсон нэгэн хэсэн монгол угсаатан. 

Эвий эвий минь. 

Миний бие ч өөрөө эх орноосоо, элгэн саднаасаа хол ажиллаж амьдраад 20 гаран жил болчихсон л явна. Бадам гүнжийн харьд өнгөрүүлсэн хугацааны тал нь гэсэн үг. Хэдийд нутагтаа харих юм бүү мэд. Яахав зундаа нэг нисэж оччихоод л байна, боломжтой үедээ. Санхүүгийн боломж шүү. Онгоцны тийзний үнэ бага зэрэг хямд байдаг бол зөндөө л нисээд очмоор...

Олон олон дүр гарна. Бордье, Равдан, Дүгэр, Сүрэн, Хаян, Чой, Цэрэн, Баадай, Раазан, Жүгдэр, Авирмэд, Аюурдоо, Азамат, Банчин эрдэнэ, Ли овогт, Шэн овогт гээд л. Бүгд өөр өөрийн гэсэн онцлогтой, ааш зантай...

Алтай гэхээр баруун тийш тийм үү? Ижий аавын минь төрсөн нутаг мөн баруун зүгийнх. Баруун зүгийн нутгийн үзэсгэлэн, магтаал, зүйрлэл сонсох дуртай байдаг, яагаад ч юм. Магадгүй Бадам бүсгүйн нэгэн адил нас нэлээд яваад ирэхээрээ эх нутгаа, монгол орныхоо баруун аймгуудын, баруун тийш сэтгэл зүрх минь тэмүүлэх магадлал өндөр ч юм шиг санагдаад, совин татаад...

Бас нэгэн сэтгэлд хоногшсон нь "хар чоно"-ын тухай домог. Удам угсаа нь чононоос гаралтай, өвөд дээдэ минь биднийг урд зүгт чиглүүлж байна, дуудаж байна, бла бла гэсэн домог яриа, цуу яриа, мухар сүсэг, мухар бишрэл, нэг хүнийг шүтэн бишрэх, өөрийн үзэл бодолд итгэлгүй, бусдын үгэнд орох нь ямар их гарз хохирол, аюул дагуулж болдгийг бэлхэнээ харуулсан байлаа.

Хаа очиж уг зохиолд гардаг эрчүүдийн хувь заяа бас ч гэж дажгүй, алдаж онох нь бий ч зөв зам, зөв гольдролдоо амархан орсон мэт. Бүсгүйчүүдийн хувь заяа нэлээд хэцүү байлаа. Тэнүүлчдийн, дээрэмчдийн, тонуулчдын хүчинд автан, хүчирхийлэлд өртөж буй дүр зураг үнэхээрийн зүрх шимширнэм байлаа. Ямар ч үед бүсгүй хүний эрх ашиг маш их хөндөгдөх юм даа л гэж гуниглав. 

За тэгээд хүнд эх орон шиг үнэт зүйл байдаггүй, адуу хүртэл эх нутгаа гэж гүйдэг, харь нутагт хичнээн сайхан байсан ч аз жаргалыг эдлэхгүй ээ гэсэн үг өгүүлбэр ихтэй байлаа. Ийм мөрттэй таарах бүртээ толгой дохин уншсан. Надад л хэлээд байх шиг...

Тийм ээ, хүнд эх орон шиг үнэт зүйл үгүй ээ, үүнтэй санал нийлнэ. 

"Өсөхийн жаргалыг жаргалд бүү бод, өглөөний нарыг наранд бүү бод" гэдэг үг байдаг даа. Аав минь их хэлдэг юм. Бадам ахайтны хувь заяаны тухай уншихад энэ л үг санаанд орно.

Хойшид ард иргэд бид их хашир, их хянамгай, хардамтгай, холыг хардаг, наадах цаадахыг тунгаан боддог, мэдээлэл сайн олж авахыг хичээдэг байх хэрэгтэй юм байна шүү. Хайнга, нэг л талаас нь хардаг, хэт итгэмтгий байх нь дэмий юм байна шүү. 

Төгсгөлд нь би эх орондоо очиж ясаа тавина шүү, Бадам эмгэн шиг. Та нар битгий ад үзээд байгаарай. Би зөндөө зөндөө мөнгө эх орон луугаа шилжүүлсэн байдаг шүү. Хойшид ч бага багаар шилжүүлэх байх. Тийм учраас эх орондоо тодорхой хэмжээгээр, өөрийнхөө чадлын хэмжээнд хувь нэмрээ оруулсан шүү. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.