Аранзал дарвуулт хөлөг

Завгүй өдрүүддээ ч ном унших зав гаргачих гээд л...

Угтаа 8 сард унших ёстой байсан ном. Нимгэн, жижигхэн ном. Мөн ёстой хөөрхөн агуулгатай. Өөрийгөө гол дүрийн оронд тавьж далайн эрэгт дээр сайхан нам гүм унтав. Мөрөөдөмтгий, гэнэн хонгорхон охин. Далайн чанадаас ханхүүгээ ирж авахыг хүлээгээд л...

Хүүхэд насанд хүргэж өгдөг галт тэрэг хэрвээ байдаг бол ч...

Бага залуу насанд сэтгэлд тод үлдсэн бэлгэдийн үг, ерөөл хэлсэн хамаатан садан, танихгүй хүн, багш гээд л хүмүүс байдаг даа. 

Ассоль гэх бяцхан охинд санамсаргүй таарсан Эгль өвгөн "...Ассоль чи өсөж том болно. Алс далайн уудамд, ургах нарны доогуур аранзал улаан дарвуул нэг өглөө чамд солонгорон харагдана. Туяаран гэрэлтсэн асар том дарвуултай хаш цагаан хөлөг номин цэнхэр давлагаа зүсэн чанх өөдөөс чинь чиглэн ирнэ..."

Зүйрлэлүүд нь уянгалаг. Цаанаа л нэг тийм сэтгэл татам. 

"Үгийн хүчнээс сэтгэлийн хүч их буюу."

Александр Гриний "Аранзал дарвуулт хөлөг" гэдэг ном. Төгсгөл нь аз жаргалаар дүүрэн зохиол бичдэг бололтой. Анх удаагаа л уншиж байна. Өмнө нь уншиж ч байсан байж магад, бусад зохиолоос  нь. Гэхдээ үгүй л болов уу? гэж бодно. 

"Тэгэхэд нүүрэндээ галтай нүдэндээ цогтой ганган залуу хунтайж чиний зүг гараа сарвайн зогсож байгааг чи олж үзнэ. Тэр хунтайж "За сайн байна уу? Ассоль минь ээ. Эндээс холын хол газар чамайг би зүүдэндээ үзлээ. Тэгээд аваачихаар ирлээ...Тэгээд тэр залуу чамайг завиндаа суулгаад хөлөг онгоцондоо авчирч, чи гайхамшгийн оронд үүрд очиж, чамайг ирсний мэндийг мэдэх гэж нар сар мандаж, одон мичид тэнгэрээс бууж ирнэ."

За тэгээд Аким гуайн орчуулга. Уран цэцэн, уянгалаг байх нь аргагүй биз ээ? 

Жижигхэн тосгоныхон түүнийг, аавыг нь элдвээр хэлж, шоглон доромжлоно. Түүнийг нь үл тоон, үлгэрч өвгөний хэлсэн сайхан бэлгэдлийг итгэнэ, үнэмшинэ, мөрөөднө, хүснэ, тууштай хүлээнэ. Догдлоно...

Ханхүү болох Грей үнэхээрийн өвөрмөц, ёстой л нүүрэндээ галтай нүдэндээ цогтой дүрслэл байлаа. Ассоль гүнжээ угтан авах гэж буй догдлол, бэлтгэл үнэхээрийн сэтгэл хөдлөм...

Хурц зоримог шийдэл бүхий, мөн нинжин сэтгэлтэй зоригтой хүчтэй ханхүү...

Унших явцад олон сонин үгтэй таарна. Тэгж байгаад бүгдийг нь тольдож үзнэ ээ. 

Сэтгэлд өег, дулаахан, таатайхан, "шидэт үлгэр" байлаа. Хаа нэгтээ, хэн нэгэн лүү тэмүүлж дурламаар тийм ном байлаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Уншсанаа мартахгүй байх унших арга

Худалч хүнд бараг хагас жил зээлж явсан ном. Хүнд хэллэггүй л дээ. Ойлгомжтой ном хэрнээ л яагаад ч юм удаан цүнхэлж явав. Шалтгаан нь бараг ойлгомжтой л доо...

Би л өөрөө сүрийг бадруулж, тэмдэглэж авах минь гэж өөртөө ажил удаад, удчихсан. Тэгснээ нэг их сүртэй бичиж тэмдэглэж ч амжсангүй ээ. Хувь хувьсгалын ажил ихтэй. 

Дээрээс нь бүхэл бүтэн нэг сарыг бичилгүй алгассан гээд л...

Энэ хүний тухай номын клубынхаа нэгэн гишүүнээс дуулж мэдээд номыг нь зээлж авсан. Хагас жил гаран цүнхэлж явсан. Арай ч монгол руу цүнхэлж яваагүй. Хэ хэ. 

8 сард уншиж дуусгасан. Бичих гэж явсаар байтал 9 сар гарав. Буцааж өгөхгүй бол ч ном зээлэх эрх минь хаагдах байх шүү. Яанам билээ? 

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн чиглэлээр ажилладаг, цахим ертөнцөд асар идэвхтэй, олон олон ном хэвлүүлсэн эмч хүн. Сэтгэл судлалын хүрээлэнтэй, сэтгэцийн эрүүл мэндийн талаарх ойлголтыг энгийн үг хэллэгээр олон нийтэд түгээн таниулах ажлыг хийдэг. 

Энэ удаад зээлж авсан ном минь тэртээх 2015 онд хэвлэгдсэн "Уншсанаа мартахгүй байх унших арга" гэдэг нэртэй ном. Зохиолч мэдээж өөрөө бол маш их уншдаг. 

Мөн бичдэг. Зохиогчийн нэрийг Кабазава Шион. Жинхэнэ нэр нь бол өөр. Кабазава Шион бичгийн нэр нь. 

Дажгүй дажгүй санаанууд байна лээ. Миний ганц нэг хэрэгжүүлдэг ч арга барилаас дурдсан байна лээ. Миний хэрэгжүүлдэг гэж томрох ч юу байхав. Хаа нэгтээгээс олж уншаад, үе үе амьдралдаа хэрэгжүүлчих санаатай үзэж тардаг "дадал" болгочих санаатай зорин, үйлддэг үйлдлүүдийг дурдсан байсан. 

За тэгээд олон л зүйлийг бичсэн байв. Бүгдийг нь тоочихгүй мэдээж. Ерөнхий санаа онооноос нь дурдвал:

Сул гарсан минут, секунд болгоныг ном уншихад зориул. Жишээ нь эмнэлэгт зэрэг ямар нэгэн үйлчилгээний байгууллагад дарааллаа хүлээнгээ, галт тэргээр, автобусаар ажил руугаа, сургууль руугаа явж байхдаа гээд л хэдэн минут хүлээх шаардлага гарсан тохиолдолд ч номоо дэлгээд унших. Хэдхэн минут ч байсан хамаагүй. Тэр олон хэдхэн минутыг нийлүүлбэл овоо хэдэн цаг болно. Тэрхүү овоо хэдэн цагтаа овоо хэдэн мөр, хуудас уншсан байх болно...

Үүнийг бол би маш сайн гүйцэтгэдэг. Дадал болчихсон. Ганц минут ч байсан хамаагүй номоо дэлгэдэг. Харьцангуй уншдаг ард түмэн дунд амьдарч буй тулдаа хүмүүсийн нэг их гайхсан харцанд өртөөд байдаггүй. 

Гэсэн хэдий ч сүүлийн жилүүдэд япон хүмүүс ч уншихаа байж байна гэж шүүмжлүүлээд л байна. Ялангуяа залуус нь...

Уншсан зүйлээ гадагшлуулах. Энэ нь бусдад ярьж өгөх, бичиж тэмдэглэх, зааж өгөх, уншаарай гэж зөвлөх гэх мэт.

Номон дээрээ тэмдэглэж унших. Номондоо салхи оруулсан юм уу? гэмээр цэвэрхэн унших биш таалагдсан хэсэг, хэрэгтэй гэсэн хэсгээ шууд л номон дээрээ тодруулж, тэмдэглэж унших. 

Би ч сүүлийн үед зоригтой шар өнгөөр тодруулдаг болсон. Харин балаар л зурж, тэмдэглэж чадахгүй байгаа. Хэ хэ. Оронд нь иймэрхүү маягаар блогтоо бичиж үлдээх. 

Нэг бол өнгийн наадаг цаас нааж, хуудсаа тэмдэглэх. Дараа нь тэрхүү хуудсаа сөхөөд яг юу гэж бичээд би нь ингээд өнгийн цаасаар тэмдэглээ юм бол гэж харах. 

15-45-90 гэсэн зарчмыг ашиглаж унших. Хүний анхаарал өндөр түвшинд төвлөрөх хугацаа 15 минут. Ерөнхий төвлөрөх хугацаа 45 минут. Энэхүү 45 минутыг дунд нь бага зэргийн завсарлагатайгаар дахин 45 минут төвлөрөхөд нийтдээ 90 минут. 

Бага ангийн хичээлийн хугацаа 45 минут. Савангийн дууриуд ихэвчлэн 45 минут. Их сургуулийн хичээл 90 минут. Уран сайхны кинонууд дундах зар сурталчигааг нь хасвал ихэвчлэн 90 минут. 

Хүний анхаарал хамгийн өндөр түвшинд төвлөрдөг 15 минутыг сайтар, үр өгөөжтэй ашиглаж ном уншиж сурах. Нэг ёсондоо маш сайн төвлөрч номоо унших хугацаагаа 15 минут байлгах.

"Унтахаасаа өмнө ном уншиж дадах." Ингэж унтахаасаа өмнө унших нь өдөр ном уншсанаа илүүтэйгээр толгойд үлддэг гэсэн судалгаа байдаг. Мөн илүү тайвширдаг гэж үздэг. 

Зулзагыгаа бага байхад ном уншиж өгдөг байсан бол сүүлийн үед гар утас л мааждаг болжээ, унтахынхаа өмнө. Оройд ном унших тал дээр нэг л болж өгөхгүй л байна өө. Зулзагууд томроод тусдаа гарахаар л унших минь гэж мөрөөдсөөр. Хо хо. 

За та бүхэн уншсан номоо хэрхэн мартахгүй байхыг хичээж байна даа? Туршлага хуваалцаарай. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бичихүйн тухай

8 сард эхлээд, 9 сарын дундуур уншиж дуусгасан ганц номныхоо тухай бичих минь. Сард 4 ном уншаад томроод байсан чинь эх орондоо очоод, элгэн саднаа харсан чинь гэнэт л юу ч хиймээргүй болоод явчихсан. 

Хамт байх богино цаг хугацаандаа хэнхэглээд ном тэврээд суултай биш тийм ээ? Сайхан буу халаад л, дуулж хөөрөөд л, инээж ханиагаад л, торойгоод үлдсэн буурлуудаа бодож мэлмэрээд л явсан. 

Эргээд ирэхэд минь хэд нь тэнгэрт заларсан байх бол? гэж бодохоор л... Жилийн өмнөхөн нэгэн сайхан буурлыгаа гэнэтхэн л "алдчихсан"... 

Гэж бодохоор л юун ном. Тэртэй тэргүй суугуул нутагтаа ирээд эморох үедээ, ганцаардах үедээ, сэтгэл санаа таагүй зэрэг үедээ номоор хань хийдэг тул, цаг нь болохоор уншина дөө гэж сэтгэл санаа өөдрөг явсан.  

Стивен Кинг "Бичихүйн тухай" гэдэг номыг сонгож аваад л цүнхлээд гарсан. Онгоцонд уншиж эхэлсэн. 

Дуусгалгүй буцаагаад л аваад ирсэн. Ачааны хажуугаар гэж загнуулна гэдгээ мэдээд нууцаар л цүнхлээд явсан. Ха ха. 

Ганц чихэр ч болтугай авч цүнхлээч гэж хэн нэгэн хүн хэлэх нь тодорхой тул. Хо хо. 

Зохиолч хэрхэн бичиж эхэлснээ, хэрхэн зохиолч болсноо, хэрхэн бичдэг арга барил зэргээ дуртатгал болгон бичсэн ном байлаа. 

"Зохиолч болъё гэвэл бүхнээс урьтан хоёр л зүйлийг тултал нь хий. Их унш, их бич. Энэ хоёрын тойрч гарах дөт зам гэж үгүй гэдгийг би ойлгосон." 

Хэмээн бичиж зохиолч. 

Угтаа би чинь уншаад л, бичээд л явдаг. Зохиолч болдоггүй ээ. Хи хи. Энүүхэндээ л ингэж бичиж байгаа юм шүү. Хошигнол ойлгоно гэдэгт найднам...

Үнэн байх өө, тийм үү? Сайн муу гээд л бүхий л зохиолыг унших ёстой байх. Мөн болсон болоогүй зүйл эрээчээд л суух ёстой байх. 

"...би чинь зурагтын элдэв балай бичлэгээр угжуулахаасаа өмнө бичиг үсэг тайлагдчихсан..."

Тэгэхээр байна аа, зурагт гэж ийм л хортой эд байх нь. Заавал зохиолч болохдоо ч биш, ер нь л уншдаг болгохын тулд зурагтынхаа цахилгаан утсыг тасдаад хаячих гэж байна шүү. Хо хо. 

Бодууштай. Ингээд л миний зурагт асаах дургүйг минь дэлхийн хүмүүс батлаад, нотлоод байдаг нь талархууштай. 

"Гуаглаж дуусдаггүй тэр хайрцгийг унтраачихвал зохиолын чанар сайжраад зогсохгүй амьдралын чанар ч дээрдэнэ гэж мэд."

Яадаг байх нь? Элдэв хэрэгтэй хэрэггүй мэдээллээс бага насандаа тархиа хол байлгах ёстой байдаг байх нь. 

Мэдээж насанд хүрэхээр зохиолынхоо сэдвийг олохын тулд олон зүйлийг үзэж харах хэрэг гарах байх л даа...

"Ер нь бол би хаа ч уншиж чаддаг. Гэхдээ надад ном уншиж суух дуртай газар гэж бий. Чамд ч бас бий биз?"

Надад яг одоогоор аятайхан газар алга дөө. Ажлын өдрүүдэд бол ойрхон номын сан орж уншина. Гэрт бол алга өө, зүгээр л буйдан дээрээ суугаад л уншиж байна. Яваандаа өөрийн гэсэн газартай болно доо гэсэн алс холын мөрөөдөлтэй...

Ингэхэд ном уншдаг архаг гаруудад минь "уншаад л суух дуртай газар" гэж бий болов уу? Асууя байз?

"Бичихүйн тухайд бол үсгийн сан чинь чиний гол багаж юм..."

Үгсийн уран сан минь ч баялаг багатай дөө, миний. Аминдаа баялаг үгсийн сантай болчих гээд л уншдаг санаатай, мөн сонин содон үгтэй таарахаараа тэмдэглэж аваад, утгыг нь хайж үздэг санаатай. Гэсэн хэдий ч тэдгээр үгсээ ой тоондоо хадаад, цагийг нь олоод хэрэглээд явах нь ховор өө. Тэр талдаа маруухан.

За цаашлаад дайвар үг, догол мөр, үйл үг, догол мөр, бичгийн хэв маяг, дүрийн онцлог гээд л бичжээ. Дэлгэрүүлээд уншина биз дээ, сонирхож байвал. 

Гэснээс саяхан уншиж дууссан нэг япон номонд энэхүү "Бичихүйн тухай" гэдэг номыг онцолсон байсан. "Ашгүй дээ, би уншчихсан шүү дээ" гэж өөртөө ихэд олзуурхав. Хэ хэ. 

Мөн энэхүү номонд миний уншсан хэд хэдэн номыг дурдсан байсан. Амтархан уншсан ганц нэг номыг минь "тааруухан" гэж дүгнэсэн байна лээ. Ха ха. 

"Маш их уншиж, мах их бичсэнээр л хүн хөгждөг шүү" гэдэг ишлэлээр өнөөдрийнхөө бичвэрийг өндөрлөе.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Сайн уу даа?

Сайн байцгаана уу? Уншигч олон түмэн минь ээ? 

Санасан уу намайгаа? Би та нарыгаа санасаан санасан. 

За юу гэж бичих ээ мэдэхгүй л байна. Ямартай ч пс-гээ нээлээ. Урд нь суулаа. 

8 сард юу ч бичилгүй таг алга болсон минь учиртай шүү. Харьж ирээд бичих гэж бодсоор явтал 9 сар гараад хэд хоног өнгөрчихвөл 10 сар гарах гээд байдаг. 

Эх орондоо очиж 7 хоног ажиллачихаад, үргэлжлүүлж хэд хоног амарчихаад ирсэн. Баруун аймаг руу гараад давхисан. 

Монгол улсыг минь дааж явдаг их хайрхандаа мөргөчихөөд, залбирчихаад, сүсэглэчихээд ирсэн. Цаашаагаа төрөл садангууд дээрээ очиж хэдэн сайхан буурлууддаа үнэрлүүлчихээд ирлээ. 

Тэгж байгаад ганц нэг зураг хөрөг оруулна аа. Сэнгэнэсэн сайхан салхитай, сэрүүхэн сайхан уудам эх орондоо, ижий аавдаа хэд хоног эрхэлж байгаад л ирлээ. 

Харьж ирсэн чинь суугуул нутаг минь урдаас пүнн гээд л угтсан. халуун ч гэж жигтэйхэн. Ямар ч онгод бууж ирэхээргүй, бүгчим халуун. 

Ажилдаа бол нэг юм яваад л байлаа. Гол нь бичих онгод минь ордоггүй. Ганц миний ч биш юм аа. Зулзагынх хүртэл. Хэ хэ. Зуны даалгавраа хийх хугацаа нь маш бага үлдчихээд, түүндээ бухимдаад уйлаад. 

Тэгснээ "сургуулиасаа гараад, монголд сайхан тоглоод л, тэр ахындаа зурагт үзээд л, тоглоод л байж баймаар байна өө" гэсэн. Ха ха. Тийм дураараа тийм ээ? Болдог бол ээж нь ч гэсэн ажлаасаа гараад эх орондоо сайхан зугаалаад л, амттай хоол идээд л, ижий аавдаа эрхлээд л явж баймаар байна өө. 

За тэгээд монголоосоо нэмж ирсэн жингээ хасах гэж бас л... 

Нэг их хичээсэн зүйл ч алга л даа. Харьж ирээд угаасаа чихэр жимс нь дийлдэхгүй, суугуул нутагтаа нэмсэн ч байж мэдэх биеийн минь жин. 

Ойрд өглөө оройдоо сайхан сэрүүсэх гээд л дуншаад байна. Онгод ч бууж ирж магад, зөв совин татаад байна. 

Яг юунаас эхэлж бичихээ сайн мэддэггүй ээ. Уншсан номныхоо тухай бичих гэсэн уртаашаа өргөөшөө ганц л ном уншижээ. Үгүй ээ, япон хэл дээр нэг ном уншсан юм байна. 

Үзсэн олон киноныхоо тухай бичих үү? Өө тийм, явсан ажлынхаа тухай, аялалынхаа сонин сайхнаас бичиж болох юм тийм үү? Хэ хэ. 

Ямартай ч эргэж ирснээ дуулгангаа, удахгүй бичиж эхлэнэ ээ гэж хэлэх гээд л... 

Ингэхэд байна аа, шинэ бичвэр орсон болов уу? гэж хүлээдэг уншигч бий болов уу? Би та нарыг хүлээсэн шүү, хүлээдэг шүү. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гурван намраас урт ганц өдөр 2

Зохиолд гардаг үйл явдлууд бүгд л хүний амьдралд тохиолдож болохуйц, тохиолдох магадлал өндөр, ээдрээтэй, гунигтай, баяр хөөртэй, хорсолтой, ерөөлтэй зураглалууд. 

Манайхны ч ахуй амьдралд их тохиолддог, дүрслэл. Ээж аавын ачлал, өвчлөл, нас баралт, атаа жөтөө, тус дэм, мөнгө төгрөг, өгөө аваа гээд л.

"Тахиа" гэх хэллэг. Дуудлага нь янхан гэдэг үгтэй адил тул биеэ үнэлдэг хүүхнүүдийг тахиа гэж нэрлэдэг гэнэ. Охид бүсгүйчүүд бид эвий дээ эвий гэж хэлмээр хувь заяатай, таашгүй, онцгүй тохиол их юм даа гэж өрөвдөв. 

Хойд эцэг, хойд эх. Эмээ өвөө, ах эгч гэх гэр бүлийн төлөөллүүд. 

Хүн чанар, хүний мөс, цаашлаад хүний өөрийнх нь оршихуйн тухай өгүүлэх нь сэтгэлд хүрээд байх шиг, уншигчдын. Тийм ээ?

Уншсан хүмүүүс л ойлгож, мэдрэх байх...

Хүн гээч нь зовлон даадаг гэдэг дээ. Үнэхээр л зовлонгоо даагаад явах юм өө. Ганц нэг хүн амиа егүүтгэнэ. Тэгэхээр оршуулгын газар олддоггүй юм байна. Сүнс нь амирлахгүй, тэнээд л явдаг шиг...

"...хятадууд айхтар улс нэг л юмыг сайн хийж сурдаг."

"Шороон түмэн хүний дунд амьдарч байгаа хүн нэг л тийм онцгой юм барьж авахгүй бол үл болох. Үүнийг ч хятадууд сайн ойлгодог ажээ."

Мөн ахуй соёлтой нь холбоотойгоор хэлц үг, зүйр үг байх нь ойлгомжтой. Түүнийг нь уншихад ард түмнийх нь үзэл бодол, сэтгэлгээг ч мэдэж болохуйц...

"Шавар хэтэрхий шингэн бол хананд тогтохгүй."

"Аймхай хүн арав үхнэ."

"Гахай нүцгэн, нохой явган гэгчээр аж төрөх."

"Улс гэр сүйрэвч, ус мөрөн урссаар."

"Ядуу хүнд нэг удаа тус хүргэвч, насаар нь тэжээж тэтгэж дийлэх нь үгүй."

"Энэ хорвоо дээр хамгийн осолтой юм бол гэдэс хонхолзож байхад гадуур хэсэх, тий үед өч төчнөөн юм худалдаж авдаг." 

Энэ яг надад зориулсан үг. Өлссөн үедээ дэлгүүр хэсэхгүй байх. Хо хо. 

Угтаа "Энэ хорвоо дээр хамгийн осолтой зүйл бол хоёр хүний харилцаа болой." гэдэг нь эх хувилбар нь байх.

"Салхи хөдлөхгүй бол давалгаа босохгүй."

"Далан хэл дэлгэж явдаг хүн."

"Үг яриа задрахаараа л бяд хүчгүй болдог." 

"Чадахгүй хүн хийх нь үгүй, чадах хүнд бэрх нь үгүй, гурван тохой зузаан мөс ганц өдрийн хүйтэнд хөлддөггүй."

"Эрдмийн үүдийг нээхүй нь багш дор буй, эндэлгүй хичээн сурахуй нь шавь дор буй."

"Нэгэн цагийн уураа дарж чадваас, нэг насны зовлон шаналлаас салж чадна."

"Муурыг харж барсыг зурах."

Хятадын бичиг зохиолд хүмүүний амьдралыг туяхан хулстай зүйрлэх нь буй. 

Гахайн тагалцаг гэдэг хоол их гарна өө. Идэж үзмээр санагдтал л энэ хоолны нэрийг уншлаа. Тэгээд гэнэт дээхэн ажлын хэдэн хүмүүстэй хятад банш чанаж идэх арга хэмжээнд Шанхай нутгийн нэг залуу гахайн чих гээд хоол хийж авчирсныг, би зураг дарснаа санаад...

Амталсан амтлагч нь таалагдаагүй. Түүнээс аятайхан шиг амталсан бол идчихмээр л юм билээ. Чих гэхээр чинь мөгөөр биз дээ? Чанаад, амталчихсан мөгөөрс. Дахин таарвал идэхгүй ээ. Хэ хэ. 

Амьдрал баян. Түмэн нугачаа, мянган ээдрээ тосон угтах агаад гагцхүү тууштай сөрөн, унаж босон урагшлах аваас амссан гаслан зовлон, гуниг шаналан бүгд ард үлдэж хоцордог.

"Гурван намраас урт ганц өдөр" роман амьдралын ийм үнэнийг өгүүлдэг бөлгөө. 

Хэмээсэн орчуулаг Урианхан М.Чимидцэеэ гуайн бичиж тэмдэглэсэн төгсгөлийн үгээр бичвэрээ өндөрлөв. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Намраас урт ганц өдөр

Бурхан Гончигсумлаа минь. 522 гаран хуудастай, айхтар зузаан ном. Хэдий том зузаан боловч доторх үсгийн хэмжээ аятхайн том, мөр хоорондын зай ихтэй, уншихад урамтай байлаа. 

Хятадын уран зохиол. Сүүлийн үед ихээхэн сонирхолтой, жигтэй санагддаг болжээ хятад уран зохиол. Үнэнийг хэлэхэд "хужаа, манж" гээд л урд зүгийн хүмүүсийг, соёлыг үзэн ядах сэтгэлгээтэй байлаа шүү дээ. Багад минь тархийг минь тэгж угааж шүү дээ. 

Тэр утгаараа их бага уншдаг байж. Оросыг тахин шүтээд, уран зохиолыг нь ч их уншдаг байж...

Урд зүгийнхний ахуй амьдрал, үзэл санаа, үнэт зүйл гээд л хачин жигтэй зүйл их юм. Ондоо ч юм. Бид их ондоошил гэж ярих болсон, эд ч мөн ондоошил ихтэй юм, түүнийгээ ч хүний олноороо түрий барьж дэлхийд түгээж байна дөө. 

Гэснээс энэ ном бидний номын клубынхны 7 сард унших төлөвлөгөөт ном. Наана нь нэлээд ном уншсан. Учир нь 5 сард нэг ном дутуу уншаад, төлөвлөснөөсөө. Түүнийгээ нөхөх гэж хичээв. Хэ хэ. 

Ядаж ном унших тал дээрээ "сахилга бат"-тай байх гэж хичээж буй бөлгөө. Бусад зүйл дээр тэр бүр сахилга баттай байж чадахгүй л байна. Яаж ийгээд хойрго хандаж байна. Зохицуулж чадахгүй байна өө. 

Лиү Жиньюнь зохиолчийн "Гурван намраас урт ганц өдөр" гэдэг хачин жигтэй сэтгэмжтэй ном. 

"Маш олон хүн нэг насаараа амь зуух гэж зүтгэж явсаар өөрийгөө хошин шог болгосноо ухаарч байдаг." 

Хошин шогт дуртай нэг сумын иргэдийн ахуй амьдрал гарна. 

Хошин шог гэснээс би хошин шог хааяа л үздэг. Залуудаа хошин шогийн тоглолтыг нэлээд үзсэн. Театрт. Үнэгүй үзчихдэг байсан юм. Тийм боломж олддог байсан юм. 

Гэхдээ их сонин би бараг инээдэггүй байсан. Инээдтэй зүйл шиг санагддаггүй байж. Мэдээж огт инээхгүй биш л дээ. Хаа нэгтээ л инээнэ. Бусад хүмүүс шиг учиргүй том ангайгаад л, элгээ хөштөл инээдэггүй байсан шиг санаад байгаа юм. 

Тийм болохоор одоо ч нэг их үздэггүй. Сүүлдээ жүжигчид нь ч "чадваргүй" мэт санагдаад, хүчлээд байгаа юм шиг санагддаг болчихсон байсан. Хэ хэ. 

Яньжин хэмээх нэгэн тосгоны энгийн ард иргэдийн ахуй амьдралыг өгүүлнэ. Иргэдийн бодол санаа, ёс заншил, хэв маяг, идэш уушийн соёл, хүмүүс хоорондын харилцаа зэргийг уран сэтгэмжтэйгээр өгүүлсэн.

Яаж ингэж бичих санаа төрдөг байна аа гэмээр. Хорь хорин жилээр нь 3 хэсэг болгон хуваагаад, хэсэг бүрт гол дүр гарна, туслах дүр гарна. Туслах дүрүүд нь холбож өгнө, дүрүүдээ. 

Хошин шогт дуртай Хуа Эр авхай ерөнхийдөө зохиолын холбоод, сүлбээд явна. 

Нэгэн суурингийн эгэл бор хүмүүс, цаашлаад хэлбэл нэлээд дорд? хүмүүсийн тухай гарна. Сургууль соёлд суралцаагүй, дундаас нь хаячихсан, гуанз л ажиллуулж амь зогоодог, хог шүүрддэг гэх мэт хүмүүс. 

Хятад зохиолчдын нэг аятайхан санагдаад байдаг нь эгэл жирийн хүмүүсээ ч эгэлгүй нэгэн болгож бичдэг явдал. Тэдгээр нь бараан солгойгүй хараад хэлээд байхгүй, учир зүггүй элдвээр аашлаад хор найруулаад байхгүй. 

Мэдээж түмэн шоргоолж мэт бужигнасан хүн дотор сайн нь ч бий, муу нь ч бий болохоор сэтгэл сэрдхийлгэм үйл явдал гарна, үгүйсгэхгүй. 

Хамгийн гол нь цаанаа нэг тийм ихэмсэг байлгаж чадаад байх шиг, хятад түмнийгээ зохиолчид нь. Муу нуухаар сайн илчил" гэдэг философи яваад байх шиг, мөн. Сонин жигтэй заншил, соёлыгоо нэг нууж хаах гэлгүйгээр л биччихээд байх. 

Гэтэл манайхан чинь "Баавгай болохсон" киног чухам л ад үзээд, дэлхийд эх орноо мууллаа бла бла. Надад бол хөөрхөн л санагдсан. Нэг эмзэглүүштэй нь манайхан их багагүй хараал их хэлдэг нь, хоёр гуравхан настай хүүгээ п...а, ална шүү гэх мэтээр хэлэхэд нь өхөөрдөөд, эр хүн ухааны юм яриад байх ээж аавтай таарч л байлаа...

Бодууштай...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Жижиг улаан лооль

Бага сургуульд сурагчдад ямар нэгэн ургамал тарих, арчлах ургуулах ажил хийлгэнэ. 1 дүгээр ангидаа асагао буюу бодонцог цэцэг тарьж ургуулсныг би блогтоо бичиж байсан. 

2 дугаар ангидаа жижиг улаан лооль тарьж ургуулав. 7 сарын эхээр өдөрт 2 ширхэг улаан лооль уутлаад л авч ирнэ. Өөрөө улаан лоолинд нэг их дуртай биш. Ээж, эгч хоёр л уралдаж иднэ. Ха ха. 

Зуныхаа амралтаар гэртээ авчирч арчилна. Сургууль дээрээ очоод юун түрүүнд энэ улаан лоолио усалдаг байсан гэсэн. Одоо өглөөд марталгүй үүнийгээ услах ажилтай. Хаая мартаад цаг жаахан оройтож услаад л явж байна. 

Амралт эхэлснээр 7 ширхэг лооль хураасан. Ээж идсэн. 

Энэ мэт тархинд л онол "шахаад" байх бус гар хөлийг нь хөдөлгөөд, ургамал амьтантай нөхөрлүүлдэг нь таалагддаг. 

Тэндээс ирээдүйн ногоочин, тариачин, малын эмч гээд л мэргэжилтэнгүүд төрнө. 

Хөөрхөн ургаад, ургац хураагаад байх юм аа. Өөрөө түүндээ бас хөөрхөн баясаад л. Нүд нь гялалзаад л. Эгдүү эгдүү. Эгч нар ч ийм л байсан дөө. Томроод л "надаас гараагүй юм шиг" л аашилцгаагаад байгаа болохоос. Ха ха. 

Том эгчтэйгээ ярихдаа энэ жижиг улаан лоольныхоо тухай ярьсан чинь эгч нь бас өөрөө тарьж байсныгаа эргэн дурсаад байдаг шүү. Хань ижил бэдэн хоёр бага сургуультай их олон жил нөхөрлөж байна өө. Зарим нэг япон хүмүүс гайхна өө. Ха ха. 

Яахав дээ, зулзагуудаа хол зайтай төрүүлсэн л хүн байгаа биз? Давуу тал ч бий, сул тал ч бий. Аливаа юм хоёр талтай. Алдаатай, оноотой, амьдрах гэж үзэж тарж л байна. Ооё, жаахан амьдрал ярьчих уу? За за ярьшиг, залхуу залхуу...

Халж байна ч гэж юүхэв. Даалгавраа хий, шингэн сайн уу, зурагт бага үз, өдөр нь ямар хоол хийж өгөх вэ? ...

Улаан лоолио сайн ид л гэхээс. Ха ха. 

Навч нь ингээд шарласан хэрнээ ургац өгөөд байна. Аминдаа энэ цэцгийн савыг нь харуулах гэж олон зураг оруулсан шүү. Дээш нь хөөрхөн сойж ургуулаад байгаа юм. Энэхүү цэцгийн савыг цаанаас нь сургуулиас нь бэлдэж өгнө. Төлбөрийг нь мэдээж дараагаар нь эцэг эхээс авна. Үдийн хоолны мөнгөтэй хамт банкнаас шууд шилжүүлээд авчихдаг. 

Үндсэн сурах бичиг үнэгүй, үдийн хоол төлбөртэй. Сар бүр мөнгө татагдана. Зарим нэг сарын төлбөр бага байвал дараа сарын төлбөртэй хамтад нь авдаг. 

Зээ нэг иймэрхүү домгийн шувуу үргээж эхэлсэн зуны амралт өглөөд улаал лоолио услах ажлаар эхлээд, өдөрт ганц нэг даалгавраа хийгээд, зурагт бас шагайгаад, гэрийн ажлаас хааяа нэг ногоо арилгаж, угаасан аяга таваг арчиж өгч байна. 

Зуны даалгаварт нь гэрийн ажилд туслах гэж байгаа юм. Манай хүн бодож бодож ногоо арилгах, аяга таваг арчих, тоос сорох гэж бичсэн. Тоосыг харин өдөр бүр сорж өгөхгүй л байна. Мартчихаад...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гар бөмбөг

Гар бөмбөг үзэх дуртай гэж. Харин олон удаагийнх нь тэмцээнийг үзэж чадаагүй. Яг яагаад үзэж чадаагүйгээ мэдэхгүй байна, мэдээгүй яваад байсан. Оройд нь зурагтаа аль болохоор унтраасан байхыг эрмэлздэг тул...

Сүүлийн хэдэн тэмцээнийг нь үзлээ. Урамтай сайхан байлаа. Байнга бэлтгэлтэй, байнга судалж, байнга хөгжсөөр байдаг улс тул техник ч тэр, ур чадвар ч тэр асар өндөр болжээ. Алга ташиж байна өө. 

Залуус нь ч хөөрхөн, царайлаг, хэдэн жилийн өмнөөс крашлаад эхэлсэн залуус ч байна. Шинэ залуу тамирчид ч орж иржээ. 

Гэснээс сүүлийн үед гар бөмбөг эх орны минь залуус дунд ихээхэн хүчээ авч байгаа юм билээ тийм ээ? Ёстой сайхан. Удахгүй азидаа тэргүүлдэг япон тамирчидтай өрсөлдөх болтугай гэж ерөөе.

Зулзага: Япон Монгол хоёр хоорондоо өрсөлдвөл та хэнийг дэмжих үү?

Ээж: Монголыгоо л дэмжинэ дээ.

Ийм харилцан яриа болсон. Зулзага минь ч монголыгоо "тусгайлан" дэмжинэ гэсэн. Хайр биз дээ? 

Гар бөмбөгт яагаад дуртай болсныгоо бодоод байхад аав минь залуудаа хальт тоглодог, дуртай болохоор юм билээ. Тэмцээн зохион байгуулагдахаар япон сайн байна шүү гэж мэгээд л сонин сайхан ярьдаг юм одоо ч.

Зулзагууд минь бас гар бөмбөг үзэх дуртай болох байх даа, ирээдүйд. Хэ хэ. ижий аав минь үздэг байсан тэ гэж ярилцаад л...

Гэснээс та нар хэнийг нь крашлаж байна, манай япон тамирчдаас. Би крашийнхаа зургийг орууллаа шүү. Миний багахан эгдүүтэй зулзага шиг харагдаад байгаа юм. Төстэй, хамар нь шонхойгоод. Хэ хэ. 

Бас нэлээд дэггүй талдаа тийм ээ? Царайлаг байгаа биз дээ? Царайны сайхнаар цай сүлэхгүй мэдээж. Чадварлаг тоглодог, хэлүүлэлтгүй мэдэж байгаа биз ээ, та нар...

Үндэстнүүдийн лигт нэг ч хожигдолгүй 12 түрүүлээд урьдчилсан шатандаа хожиж түүх бүтээлээ шүү дээ. Гайхалтай...

Ингэхэд хөл бөмбөг юу болсон бэ? Япон хасагдаад л тэгээд миний анхаарлын төвөөс гарчихсан. Ха ха. Японы баг байхгүй юм чинь ер нь хэн нь ч хожсон яах вэ? Миний хувьд. Хэ хэ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Зуны амралт

Домгийн шувуу үргээж зуны амралт эхлэв ээ, бага сургуулийн. Ахлах сургуулийн амралт хэд хоногийн дараа эхлэнэ. Мөн хичээл нь хэд хоногийн өмнө эхлэнэ. Арай л богино уу? гээд л эгч үглээстэй. Ха ха. 

Зуны даалгавраа хийгээрэй гэж үглэх ажил нэмэгдэв. Зулзага 8 сард хэд хоног монгол явах хөтөлбөртэй. Түүнээс өмнө зуны даалгаврынх нь ихэнхийг нь хийлгүүлгээд дуусгачих санаатай. 

Бага битгий хий, их битгий хий, өдөр бүр хий гэдэг уриатай энэ улсад гялс наана нь амжуулчихъя гэж бодохгүй, яг л өдөр тутамдаа хий гэсэн хэмжээгээр нь, цаг минутаар нь хийгээд байна. 

Сургуулиас нь цаанаас нь өдөр тутмын хуваарь бүхий цаас ирчихдэг. Түүнийгээ өдөр бүр хийх ёстой зүйлсээ хийчихээд улаан өнгөөр будаад явчихдаг юм. Яг л тэр дүр журмынхаа дагуу хийх гээд байна. 

Ээж болохоор наана нь шахаад хийлгэчих санаатай. Цаг үеийн, нийгмийн ялгаа гэж энэ. Ээжийн үед... Ха ха. 

"Өдөр бүр хий". Зарим нэг даалгавраа урьдчилан, түрүүлж хийж буй нь.

Гэснээс манай эндхийн хүүхдийн баг гээч зүйл байхаа больчихсон юм, энэ жилээс. Учир нь залуу эцэг эхүүд элдэв нийгмийн ажлаас төвөгшөдөөг болсон, хүүхдийн тоо цөөрсөн гэх мэт шалтгаантай. 

Бусад ойрхон баг хороонд уламжлал ёсоороо хүүхдийн баг тусдаа үйл ажиллагаагаа явуулж л байгаа л даа. 

Тэрхүү хүүхдийн баг гээч зүйл байхгүй болсон чинь манай энэ хавийн хүүхдүүдийн өглөөд гарч гимнастек хийх арга хэмжээ байхгүй болчихсон. Тэгэхээр өглөөд эрт босолгүй, амралт юм чинь гээд жаахан лазантрий болчих байх даа. 

Нэг бодлын хүүхдийн өдөр тутмын амьдралын хэв маягийг эвдэхгүй, өглөө эрт босч, орой эрт унтуулах үндэснийх нь хөдөлгөөн нь эвдэрчих талтай. Заримдаа ч хүүхдийг амраахгүй гэж боддог байсан бол одооны өндөрлөгөөс эрт босгосон нь дээр юм байна өө. 

Тэгж байж алсаараа эрүүл, цовоо сэргэлэн хүүхэд, ард иргэдийг бэлдэж байна аа л гэсэн үг тийм ээ? 

За тэгээд амралтын өдрүүдээр өдөр нь ямар хоол идүүлэх вэ? Зурагтаас хэрхэн хол байлгах вэ? гэх мэт асуудлууд тулгарна. Ээжийн санаа зовнилт нэмэгдэнэ. Аав ч яахав өглөө гараад л оройд. Өдөр нь хааяа утасдах байх, зулзага руугаа. 

Ингээд бодохоор л амжилттай яваа эр хүний ард чухам төлөвлөдөг, зохицуулж чаддаг, гүйдэг эмэгтэй хүн байдаг гэж үнэн тийм ээ? Өөрийгөө магтав. Ха ха. Мэдээж аав хүн хичээж, ажлаа хийж байгаа ч хойшоо санаа зовох зүйлгүй л ажлаа хийх боломжийг хэн хангаж байна вэ? гэдгийг л хэлэх гээд. Хо хо. 

За тэгээд зуны амралтаар ээж аавууддаа амжилт хүсье. Нэг их удахгүй л үүрнээсээ нисцгээгээд явна, хариуцлагатайгаар үүргээ гүйцэтгэе өө. Хэ хэ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Стратегич болцгооё

Сүүлийн үед Ө.Ганзоригийн оролцсон подкастыг сонсож байна. Гоё ярих юм өө. Зөв ч зүйлийг ярих юм өө. Крашлаад эхэлсэн. Олон ч залуусыг крашлаад чухам байна өө би ч. Ха ха. 

Үе тэнгийнх юм шиг байна лээ. Тийм байж сүрхий юм өө. Тэгэхэд би энд "хүүхдээсээ илүү гарахгүй" л байна. 

Гэснээс энэ "хүүхдээсээ илүү гарахгүй" гэж зэвүүн хэлц тийм ээ? Би энэ хэлц үгэнд дургүй. Хүүхэдтэйгээ зууралдана гэдэг чинь ирээдүйгээ өсгөж, бойжуулж байна гэсэн үг биз дээ? 

Хүүхэдтэйгээ тулж ажиллаж байна гэсэн үг биз дээ. Тэгэхээр бусдад ийм үг хэлэх гэж байгаа хүмүүс байвал үгээ залгиарай гэж хэлье. Энэ мэтчилэн бүсгүйдээ, ээжүүдийг хэмлээд байх юм бол хойшид хүүхэд гаргах эмэгтэй хүн цөөрнө шүү, Одоохондоо ч яахав одон энэ тэрээр аргалаад байж болох ч. 

Ирээдүйд улам л зардал, өртөг өснө. Нэг хүүхэд төрүүлж, өсгөхөд улам бүр л их мөнгө хэрэгтэй болно...

Яахав, над шиг ингээд өөртөө тоглоом шоглоомоор бол яахав хэлж болох юм. Үе үе өөрийгөө ингэж хурцалж байх хэрэгтэй ч юм шиг санагддаг юм. 

Хаа очиж Ө.Ганзориг эмэгтэй хүмүүсийн нөр их хөдөлмөрийг үнэлдэг юм билээ. Хариуцлага өндөртэй хүмүүс эмэгтэйчүүд, ялангуяа өрх толгойлсон эмэгтэйчүүд гэж хэд хэдэн ярилцлагандаа хэлсэн байна билээ. 

Эрчүүдийн хариуцлагаас зугтдаг, архи, тоглоом зэрэгт амархан донтож байна, хариуцлагатай байцгааяа гэж их хэлдэг. Үүнтэй би санал нэг байна өө. 

Мөн эцэг эхийн хариуцлага, санхүүгийн сахилга батын чухлыг хүмүүст ойлгуулчих гээд л үзээд байх шиг. Хэрэв та хүүхэдтэй болсон л бол түүнийхээ боловсролд зориулж хадгаламжтай бол, одооноос хадгаламжтай бол гээд л...

Халуунд хүйтэн "ундаа" л аминд орж байна шүү. Хи хи. 

Үнэн тийм ээ? Би ч яриаг нь сонсоод "нээрээ л тийм шүү", зулзагуудынхаа сургалтын төлбөрийг одооноос цуглуулахгүй бол? гээд л их зүйл бодож байна өө. 

О.зулзага ч яахав ямартай ч эрт төрүүлснийх өөрийнхөө танагтай насан дээрээ их сургууль төгсгөчихлөө. Үргэлжлүүлээд сураад, төгсөж өгөхгүй л байгаа болохоос. Ха ха. 

Одоо ахлах ангийн зулзага гуравхан жилийн дараа оюутан болоод л, үүрнээсээ ниснэ. Эхний алхам, ахлах ангийн зулзагатаа хадгаламж үүсгэх. Огт байхгүй гэж хэлэхгүй л дээ. Сар бүр тогтвортой мөнгө хадгалах. 

Бага ангийн зулзагадаа одооноос мөнгө хадгалахаар ахлах сургууль төгстөл нь бас ч гэж гайгүй, ямартай ч их дээд сургуулийх нь эхний хэдэн ганц хоёр жилийн төлбөрийг бол цуглуулчих байх тийм ээ. Яагаад эхний ганц хоёр жил вэ? гэхээр жил ирэх тусам мөнгөний үнэ ханш унаад, юмны үнэ өсөөд гээд л...

Насаараа л мөнгөнд дурлаж амьдрах юм шиг байна дөө. Та бүхэн яаж байна? Мөнгөнд дуртай л биз дээ? Ха ха. 

Сонсож үзээгүй хүмүүс байвал Ө.Ганзоригийн яриаг сонсоод үзээрэй. Ютүбээр зөндөө байна лээ шүү. Блогийг ньч  уншина даа. Байнгын зочин нь болно оо...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хөгжмийн эгшиг

Зээ хө багадаа уншиж байсан номоо дахин уншив. Хэдэн жилийн өмнө аавындаа очихдоо хуучин хэвлэлийг нь авчирсан л даа. Сүүлийн ганц нэг хуудас нь байдаггүй. 

Унших сэдэл төрөлгүй явсаар... 

Интерномын 2+1 урамшуулал худалдаагаар нэг ном минь дуусчихсан байсан тул оронд нь энэхүү шинэ хэвлэлийг нь худалдаад авчихсан. Үнэ нь ч яг тэр байхгүй байсан номын үнэтэй адил байсан. Ашгүй минь гээд л худалдаад авчихсан. Хэ хэ. 

Хуучин номоо яасан бэ? гэхээр дүүдээ өгчихсөн. Дутуу байна шүү дээ гэхээр нь төгсгөлийг нь өөрөө яриад өгчихье гэж бодоод л сууж байна. Ха ха. 

За тэгээд сүүлийн үед номнуудаа их зоригтойгоор барьж авч уншиж буй тул шууд л сонгоод уншлаа. Дууслаа. Сэргээлээ. Сэтгэлийн таашаал эдэллээ.

Эхэндээ ч огт уншиж байгаагүй ном мэт л байлаа. Гэтэл нэг үйл явдлыг уншаад л шууд санаж эхэлсэн. 

Эвий минь, эвий минь Янжинхорлоо бүсгүй галт тэргэнд дайруулчихдаг хэсэг... 

Сайнбилэг залуу хайрт бүсгүйгээ алдчихдаг, өнөөх л "Арван ембүү хараад алгаа тосдог аав уу даа" гэдэг дуунд гардаг шиг аав нь охиноо хятад залууд хүчээр эхнэр болгон өгөөд явуулчихдаг аав нь "галзуурчихдаг", охиноосоо хойш нэг их удалгүй хадан гэртээ явчихдаг хэсэг... 

Энэ хэсгүүд бага насны минь тархинд хадагдан үлдсэн байж ээ. Бага насны минь ой тоонд үлдсэн хэсэг гэж бас л агуу юм аа. Яаж ийгээд л агуулга нь тархины минь тэртээ доор орших архиваас гараад ирдэг юм байна. Ай хүний тархиа гэж...

Хаа очиж нэг таалагдсан нь Сайнбилэг залуу очсон газрынхаа хэл усыг нь гойд сайн суралцдаг нь. 

Учир нь гадаад дотоодод оччихоод тухайн газрынхаа хэл усыг нь суралцаагүй, сурах гэж мэрийгээгүй олон жилийг өнгөрүүлсэн байдаг хүмүүс байдаг даа. 

Би ч өөрөө тэдгээрийн нэг төлөөлөл. Яахав их сургуульд хальт сураад ирсэн юм болохоор огт сураагүй гэж хэлэхгүй ч гүнзгийрэн судалсан уу? гэвэл ичмээр дамшиг дөө. 

"Хөөрцөгдөх" гэдэг үгтэй таарав. Цай сүлэх, самрахыг хэлдэг шиг байна. Нутгаасаа хөөрцгөө авч гаран, харийн нутагт өтгөн сайхан сүү хөөрцөгдөж уухаар хөлс нь гараад гээд л гарна. 

Хань ижилдээ нэг сайхан цай хөөрцөгдөж өгдөг юм билүү? гэж бодов. Хэ хэ.

1965 онд хэвлэгдсэн бүтээл Монгол улс НҮБ-д элссэний 4 жилийн дараа хэвлэгдэж. Мэдээж тухайн цаг үе, нийгмийнхээ тогтолцооны тухай бичиж байж ном, зохиол бүтээлээ хэвлүүлдэг байсан биз? Хэдий тийм ч монгол хөдөөний ахуй, сонин содхон агуулга, зүйлс, монгол хүмүүний мөс сайтай зан чанарын тухай уншдаг тул дээхний зохиолд дуртай.  

"Зовлонгоос ангижрах гэж оролдох нь өөрийн толгой дээр өөрөө бас нэг шаналгаа нэмэхээс өөр юу ч болохгүй."

"Төрсөн газрын шороо алт." 

Ойр ойрхон эх орондоо оччихдог сайхан цаг үед амьдарч буй тул дээрх үгний утгыг нэг их ухаж төнхөхгүй л байх шиг би ч...

"Гуньж гутах нь үнэндээ хүнд саруул сайхан бодол өгдөггүй."

"Дэлхий сугаа хавчих" гэж хэллэгтэй таарлаа. Орчин тойрон уйтай санагдах гэдэг агуулгатай шиг...

"Алтан дэлхий сугаа хавчсан биш" гэж хэлдэг юм байна. Би өдийг хүртэл таарч байгаагүй санагдах. Бага уншдагтай минь л холбоотой байх тийм үү? 

Зузаан номоо зориглоод унш гэж хэлье дөө, одооны энэ өндөрлөгөөсөө. Хэ хэ. Одоо нэг зузаан ном хараа булаагаад л байж байна. Бүр 2 ч дэвтэр юм аа. Намар жаахан амсхийхээрээ барьж авна даа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүьсе. 

Шүүх ажиллагаа

7 сард өөрийн саналаар уншив.  

Зохиолчийн нэг номыг уншсан нь ихэд таалагдсан тул энэ номыг уншихаар шийдсэн. Ямар ном байсан бэ? гэхээр "Аавдаа бичсэн захидал". Агуулга бол үнэн "айхтар" байсан. Аав хүмүүс, аав болох гэж буй хүмүүс, заавал аав гэлтгүй ээж ч уншсан байхад илүүдэхгүй агуулгатай байсан. 

Интерномын 2+1 урамшуулал худалдаагаар худалдаж авсан. Хэд хоног судална аа. Ямар ном худалдаж авах уу? Номын клубын минь төлөвлөгөөт ном байна уу? Гэх мэтээр хэд хэдэн номын дэлгүүрийн цахим хуудсаар байн байн орж гарна. 

Зарим нь онлайн худалдаандаа байгаа гэж харагддаг ч яг дэлгүүрт орохоор нь алга аа гээд л...

За тэгээд гүйгээд өгчих хүн хайна. Төлбөрийг нь урьдчилан төлөөд өгчих хүн хайна гээд л. Хэ хэ. 

Сонгосон ном минь бас л адармаатай агуулгатай байлаа. Ха ха. Яг хэнийг, яг яагаад, яг яах гэж, яг ямар шийтгэл оноох гээд байгаа юм? 

Ойлгомжгүй ойлгомжгүй...

Ойлгомжгүй явсаар байтал ном минь төгсөв. Ямартай ч зохиолын гол баатар минь "цаазлуулчих" шиг болсон. Үл бүтэх, үл таних, гүйцэтгэгч хоёр залууд. 

Сүүлийн амь нь тасрахдаа "Нохой шиг" гэсэн ичгүүртэй нөгөө ертөнц рүү явчихсан нь жаахан тиймхэн байлаа. 

Зохиолч маань зохиолоо дуусгаж чадалгүй таалал төгссөн болохоор ч тэр юм уу? Төгсгөлгүй төгсчихсөн байх. 

Шүүх, эрх мэдэл, шударга ёс, шийтгэл, захайрал, ялзрал, бүлэглэл, давхарга, нийгэм гээд л илэрхийлээд байх шиг, цаад хэлэх гэсэн санаа нь. 

Угтбаа банканд нэлээд томоохон албан тушаалд ажилладаг ноён К. Нэг өглөө сэрэхдээ л гэмт хэрэгтэн, сэжигтэн болчихдог. Ямар хэрэг хийснээ мэддэггүй, учрыг нь олчих гээд нэлээд явна. Учир битүүлэг үйл явдалтай их таарна. 

Эрүүл бус гэмээр хүмүүстэй ч учирна. Сүүлдээ өөрийгөө эрүлл бус юм болов уу гэж бодоход хүрнэ. 

Хүнийг ингэж л дарамталж, мангартуулдаг байхдаа гэж бодохоор...

Гэхдээ байна аа, эх орны минь шүүх, цагдаагийн байгууллагын өнөөгийн дүр төрхтэй төстэй ч юм шиг, эсвэл манайхныг шоглоод хэлчихсэн ч юм шиг санагдсаныг нуух юун. 

Аминдаа буруугүй гэдгээ нотлох гэж гүйсээр байна. Энэ бүхэн нь улам л утгагүй, авцалдаагүй, уулзсан учирсан хүмүүс нь цаагуураа нэг тийм харагдахгүй утсаар нягт холбогдчихсон мэт...

Шүүгчид нь, өмгөөлөгчид нь нэг тийм хүнд сурталтай хүмүүс.

Мөн түүнээс өмнө сэжигтэн болчихсон хүмүүсийн байр байдал бүр нэг үхээнц, галгүй, цоггүй, цөхөрсөн нэгэн болчихдог нь ил тод...

"Гэм буруу өөрөө шүүхийг урин дууддаг."

"Шүүхийн түшмэдэд жирийн ард иргэдтэй хэл амаа олоцох чадвар дутмаг."

"Хүнийг үглэж зэмлэнэ гэдэг нэмэр багатай л даа." 

Энэ санаа бол "Аавдаа бичсэн захидал" номд бас гардаг...

"...өөрийн гэм буруутай эсэхэд толгойгоо гашиглгаж суух биш, харин аль болох давуу талынхаа тухай бодох хэрэгтэй."

"Нягталж үзэлгүйгээр бусдын үгэнд шууд бүү итгэ."

"Шүүх хүнээс юу ч гуйж хүсдэггүй юм."

"Миний одоо хийж чадах гац зүйл гэвэл эцсээ хүртэл эрүүл саруул ухаанаа алдахгүй байх." 

Хэдэн жилийн дараа дахин сөхөж үзмээр санагдав. Толгой руу минь ёнк гээд л орох байх өө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Баяр наадмын мэнд ээ

Сайхан наадамлаж байна уу? Одоо ч тэгээд олон олон найр наадам үргэлжлэх байх даа. 

Би их даруухан баярласан. Даруухан гэдэг нь нүүрномдоо элдэв шүүмж түгээгээгүй. Өмнөх жилүүдийн наадмын бичвэрүүдээ харахаар "Гончигсумлаа минь, ямар ч их бурдаг юм? Мэдэхгүй сэдвээ ч бичих юм." Хэ хэ. 

Энэ жил энэ алдаагаа зассан гэсэн үг. 

11-нд нь гэрээрээ хуушуур хийж идэв. Хар халуунд орж гарах хүсэл ч алга байлаа. Номоо уншаад, гэртээ өнжсөн. 

Монголд идсэн битүү шөл

12-нд суугуул нутгийнхаа төв номын санд эх орноо сурталчлах ажилтай байж таарсан. Олон жил хийж байгаа ажил юм болохоор дажгүй л даваад гарсан. Хүүхдүүдэд голцуу таниулах ажил тул нэг их хүнд сэдвээр ярихгүй нь амар. 

Ажлаа дуусгаад, гэртээ ирсэн чинь ядарсан байсныгаа мэдэв. Өдөр барагтаа унтдаггүй хүн чинь өдрийн унтлага хийв. Би бодохдоо өмнөх өдрийн хуушуурыг боловсруулж шингээх гэж гэдэс ходоод минь хамаг энергээ зарж байна даа гэж бодсон. 

Өдөр нь тэгээд ч үлдсэн хуушуураа халааж идсэнийг ч хэлэх үү?. Орой нь хоол хийгээгүй. Манайхан өөр өөрсдийгөө болгож байх шиг харагдсан. Зулзага хоол хийхгүй юм уу? гэж аюумшиггүйгээр асуусан. Ха ха. 

Бусад нь ч чимээгүй л байсан. 

Өглөө өдөр оройгүй мах идэж байдаг хүмүүсийн ходоод гэдэс яаж тэсдэг байна аа? гэж боддог болсон шүү. Хамаг эрч хүчийг чинь хоолоо шингээхэд зарцуулчихдаг гэсэн шүү дээ. Тэгээд л ном уншмааргүй, хичээл хиймээргүй санагддаг байх ньь их идсэний дараагаар. Лазантрий хөдлөөд л, шууд л хэвтээд өгмөөр болдог доо...

Орой нь бөх жаал харав. Хүмүүс шуугилдаад л явах юм. Тэгэхээр нь хэнийг ч танихгүй хэрнээ харна аа. Хэ хэ. 

Орой ч унтаад өгсөн л дөө. Юун үзүүр түрүү харах. Өглөө босоод л нүүрномоос мэдсэн. Тэртэй тэргүй дараагаар нь мэдчих юмыг нойроо хугаслан байж үзэх шаардлага алга дөө гэж бодсон. 

Эрүүл мэнд чухал гэж үздэг насан дээрээ иржээ... Насны намар хаяанд...

Элдэв хэрүүл уруулгүй, шүүмжгүй аятайхан нээлт болсон шиг байна тийм үү? Би ч хэрэг болгож үзсэнгүй л дээ...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.