Цагаан идээ

Сайн байцгаана уу? Сайхан хаваржиж байна уу? 

Би нь сайн. Сайхан хаваржиж байна өө. Хувь хувьсгалын ажил ихтэй л гүйж байна өө. Зулзагуудынхаа хооронд эргэлдэж байна өө. Хэд хоног сэрүүхэн байлаа. Өнөөдөр овоо шүү, энэ нар. Илчээ хайрлаж эхлэх гээд л дуншиж байна...

Сонин сайхан ихтэй ч бичих үү? Байх уу? Ямартай ч цагаан идээтэй болсных, зураг оруулах гээд л...

Хатаасан бяслаг. Монголоос ижий минь бэлдэж явуулсан. Энэхүү бяслагийн талаар бичиж байсан даа. Зүгээр л монгол бяслаг. Юуг нь бичдэг вэ гэхээр? Идэхэд амар болгож зүсэж, хөгцрүүлэлгүй эргүүлж тойруулж хатаах гээд л ажил ихтэй. Энэ бүхнийг сэтгэлээ шингээн, гараа гарган, цаг заваа зарцуулан байж хийж өгдөгт байгаа юм өө. 

Амандаа ганц хоёр ширхэгийг хийгээд хүлхээд л явахад ямар тансаг амттай гээч. 

Зээ, энэ чихэртэй ааруулыг зээ хүүдээ өгч явуулсан, дуртайг нь мэддэг болохоор. Корона гээч гайхлаас болоод, бид бага зулзагыгаа гашуун ааруулны амтнаас "хөндийрүүлчихсэн". Тэгсэн өнөөх нь чихэртэй ааруулнаас өөрийг иддэггүй ээ. Яалтай, бага багаар чихэргүй, гашуун ааруулны амтанд оруулна даа, гайгүй. Монгол ээж байна даа, тийм ээ? Хи хи. 

Чацарганатай. Ээж яаж дутахав, уралдаж идэж байна. Хо хо. 

Хольсон тос. Ээзгийтэй. Энэхүү тосоо бас олон янзаар хийнэ ээ. Чацарганатай, үхрийн нүдтэй гээд л. Тосонд дуртай охиндоо ээзгийтэйг өгч явуулсан байна. Нэг дор их идээд, дотор сонин болсон л доо. Багахан хэмжээтэй ирсэн тул ганцаараа нууцаар идэж байгаа. Ха ха. Хань ижилд багыг өгч байгаа гэсэн үг. 

Нэг иймэрхүү, идэж уусан 3 сар болж байна. Идэх гэж төрсөн үү? Амьд явах гэж гэж иддэг үү? 

За тэгээд шимтэй бүхнийг хүртээд л, эрүүл саруул амьдрах... Нэг л амьдрана шүү дээ гэж мэгээд л...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 2

Гэснээс энэ жил япон номынхоо тоог нэмэх санаатай. Санаатай ч биш бүр төлөвлөсөн. Энэ ном анхных нь. Дахин нэг ном зээлчихсэн байна, арай л эхлээгүй байна. Бас л хичээл номтой холбоотой. Батцэцэгийн танилцуулсан номны япон орчуулга нь юм. 

Зээ хэрхэн хүүхдээ хичээлээ санаачилгаараа хийдэг болгох вэ гэхээр, их нарийн учир жанцантай юм байна шүү. Ээжээс их л хүчин зүтгэл гарах бололтой. Аав ч бас хамтраад хичээчихвэл болох гээд байх юм. Зохиолч болохоор нэг их хүчлээд, стрессдээд хэрэггүй шүү л гэсэн байсан л даа. 

Гэхдээ л огт стрессдэхгүй байна гэж байхгүй биз дээ? Тийм ээ. Хэ хэ. 

"Өдөр бүр магтах. Хөөх, тийм үү? Ямар сайн хүү эсвэл охин бэ? Ээждээ энэ чаддаг зүйлээ заагаад өг, тэгэх үү?"

Энэ магтах гэдгийг зулзага дээрээ үргэлж хэлж л байна. Тоогоо зөв бодоход нь, нэрээ цэвэр бичихэд нь, ээждээ туслахад нь гээд л. Аль болох хий хоосон магталгүй, ямар нэг үйлдэлд нь магтах нь чухал шиг байна лээ шүү.

"Дуртай учраас сайжрах биш сайн чаддаг болоод түүндээ улам дурлах" гэдэг замаар явбал сайн. Аль болох би үүнийг чаддаг, би үүндээ сайн гэдэг мэдрэмж, ханамжийг суулгаж өгөх. 

Бусдаасаа бага зэрэг л илүү, чадварлаг байх юм бол хүүхэд өөртөө итгэлтэй болж улам хичээе, суръя гэж боддог болдог. Бяцхан хэмжээний "сайн, илүү" гэсэн мэдрэмжийг нь хөгжүүлж, "чаддаг, чадна" гэсэн мэдрэмжийг хүүхдийнхээ ой тоонд суулгаж өгөх, мэдрүүлэх нь чухал. 

Багаас нь хичээл хийх нь сонирхолтой, хөгжилтэй гэж хэлж, ойлгуулж, мэдрүүлж байх. Ингэхдээ "за одоо миний хүүгийн, миний охины чаддаг тооныхоо хичээлийг хийчих" гэх мэтээр чадах, сайн гэсэн үгнүүдийг оролцуулж ярих. Мөн өнөөдөр ийм зүйлийг мэдэж авлаа, ийм зүйлийг чаддаг боллоо тийм ээ? гэж ярилцаж байх. 

Хичээл + хөгжилтэй, сонирхолтой цаг хугацаа гэдэг ойлголтыг багаас нь суулгаж өгөх. Хааяадаа бага зэрэг амттан идэнгээ хичээл хийх. Хэт их ач холбогдол өгөөд, хэт их цэвэр цэмцгэр орчинд хичээл хийх гэж хүчлээд хэрэггүй. Учир нь хүүхэд ядрах нь амархан тул аль болох тайван амгалан, байгаагаараа, хүүхэд ч өөрийгөө хүчлэхээргүй орчин байвал сайн. 

Өдөрт хамтдаа 20-30 минут хамтдаа хичээллэх. Юу ч байж болно. Заавал хичээл байх албагүй, ном унших, ойр зуурын тоо бодох, зураг зурах гэх мэт юу байж болно. Гол нь хамтдаа хийх. 

Хүүхдээ ямар нэгэн зүйл чадах үед нь, чаддаг болоход нь алгаа таших, гар барилцах, тэврэлдэх, гараа атгалцаж баярласнаа илэрхийлж, тухайн үеийнхээ сэтгэл хөдлөлийг гаргаж байх. Хамт инээж, хамт хөөрч мэдрэмжээ хуваалцах нь чухал. 

Дэвтэрт нь улаан өнгөөр "цэцэг" зурахдаа томоор зурж өгч байх. Хүүхэд энэхүү цэцгэнд их дуртай байдаг. 

Японд сурагчдын дэвтэрт дугуй дүрс зураад түүнийхээ гадуур дэлбээ зурж цэцэг болгодог юм. Үүнд хүүхдүүд их дуртай байдаг юм билээ. Би ч хааяа бага сургууль явахдаа цэцэг зурах боломж гарвал өөрийнхөөрөө томоо гэгчийн цэцэг зурдаг. Япон багш нарынхаас нь өөрөөр зурдаг юм. Дуурайх гэхээр мартчихаад байдаг болохоор, шууд л өөрийнхөө дүрслэлээр л зурчихдаг. 

Мөн зуны даалгаврынх нь дэвтэр энэ тэрийг шалгаад эцэг эх нь улаан харандаагаар цэцэг зурдаг юм. Үүнийгээ ч би мөн дуртай, томоо гэгчийн цэцэг зураад байсан минь зөв байж шүү. Зулзага минь хажууд их л баяртайгаар мишээгээд л, үе үе бидэн хоёр наалдчихаад л цэцгээ зурснаа саналаа. Ээж нь багш болчихсон юм шиг таатай мэдрэмж төрж байна шүү гэж ирээд л бидэн хоёр нялуурсныг ч хэлэх үү? Хэ хэ. Энэ зун мөн маш дуртайгаар, маш томоор цэцэг зурна аа. 

Хүүхдийнхээ маш жижигхэн ч байсан хамаагүй амжилт, өсөлтийг олж харж чаддаг байх, мөн түүнийг нь магтдаг байх. Хичээж буй зүйлийг нь өчүүхэн гэлтгүй магтаж байх. Бидэнд мэдээжийн, өчүүхэн, жижигхэн зүйл мэт санагдаж болох ч хүүхдэд бол их том зүйл байдаг. 

Цэцэрлэгтээ, сургуульдаа хийж сурсан, чадсан зүйлээ ярихад нь завгүй байна гэж төвөгшөөлгүй сонсоод, хамтдаа ярилцаж, магтах. 

Хүүхэд чинь ямар нэгэн зүйлийг үл ойшоосон, үл тоосон, үл сонирхож байвал энэ их сонирхолтой шүү дээ, хөгжилтэй байгаа биз дээ гэж хэлэн анхаарлыг нь хандуулж хэлж, ярьж байх. 

Танай гэр дэх харилцан яриа маш чухал шүү. Өдөр тутмынхаа харилцан ярианд мэдлэг болохуйц яриа, сэдвийн тухай оруулж байх. Жишээ нь зүйр үг, хэлц үг, түүхэн хүмүүсийн намтар, үйл хэрэг зэрэг агуулгыг оруулж, харилцан яриагаа баялаг болгох. 

Мэдээж ойрын үеийн дэлхийн мэдээ мэдээлэл, мөнгө санхүүгийн тухай, валютын ханшны тухай, эдийн засгийн тухай ч байж болно. 

За энэ удаагийн бичвэрээ өндөрлөе. Өчнөөн л зүйл бичиж тэмдэглэж. Дараагийн бичвэрт үргэлжлүүлэн бичимз. Дахин хоёр ч бичвэр болгож оруулж магад, их л урт тэмдэглэл байна. Олон цаас ашиглаж, том том сараачиж бичсэн байна. 

Цэвэр бичиж чадахгүй, дээрээс нь товчлоод, япон, англи, монгол хольж бичээд, өөрийн бичгийг гаргаж унших гэж хөөрхөн л юм болж байна. Англи гэчихэж ээ, өнөөх чинь. Их амархан үг байна өө, дэвтэр, ном гэх мэтхэн. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал

2 дугаар сард уншсан. Зээлэхдээ бол аль эрт зээлсэн. Бараг 2 сар гаран. сунгаад л яваад байсан. Зориглоод уншаад эхэлчихсэн чинь урамтай уншигдсан шүү. Хурдан ч дууслаа. 

Агуулгыг нь гарчигнаас уншихад ойлгомжтой. Эгч нар бол яахав нэг их үглүүлэхгүй хичээл хийдэг болсон. Азтай гэх юм уу? Хүйснээсээ шалтгаалж байна уу? Хүнээсээ болж байна уу? Ээж миний зүтгэл нөлөөлсөн үү? Хэ хэ.

Дунд зулзага бас цагийг нь тулгаж хийдэг талтай байна. Өдөр бүр хичээл хийхгүй байна, унтаад л байсан. Өсөлтийнхөө явцад байгаа юм байна даа гэж нэг их үглэхгүйг хичээсэн. 

Хамгийн чухал зүйл нь ангарагаас ирсэн зулзагаа хичээл хийдэг, ширээнд төвлөрөөд суудаг болгочих санаатай. Багш нь уг нь төвлөрөөд суувал сайн суудаг гэсэн юм. Ашгүй дээ л гэж бодов. Гэртээ бол гялс даалгавраа хийчихээд л байлдаж тоглоод байдаг юм, ганцаараа. 

Мүраками Рёо-Ичи "Хүүхдээ өөрийн санаачлагаар хичээлээ хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал" гэдэг нэртэй ном байлаа. 

Зохиолч нь өөрөө хичээлээс гадуурх төлбөртэй сургалтын багш хийдэг хүн. Дугуйланд нь суралцахаар ирсэн олон олон сурагчдынхаа онцлог, тэдгээртэй харилцахдаа анзаарсан зүйлс зэргээсээ санаа аван уг номыг бичсэн гэнэ. 

Японд хүүхдүүд сургуулиас гадна нэмэлт хичээлд хамрагдах нь их байдаг. Мэдээж төлбөртэй. Үүнийг "жюкү" гэдэг. "Күмон" гэх нэртэй сургалтын төв ч бий. 

Жюкү буюу нэлэмт төлбөртэй сургалт их олон байдаг юм билээ. Бид нь чинь үүнд явуулахгүй, сургуулийнхаа багш нараас л сайн асуу, хичээл дээрээ анхааралтай суу, сайн сонс гэдэг уриатай юм. 

Тэгсэн ч яалт ч үгүй дунд сургуулийн төгсөх анги буюу 9 дүгээр ангид ороод, ахлах ангид орох үед нэмэлт сургалтанд суумаар байна аа гээд ирдэг юм билээ. Мэдээж анхнаасаа хичээлээ сайн хийсэн, энэхүү жюкүд явдаггүй хүүхэд байх, үгүйсгэхгүй. 

Манай о.зулзага ч дунд сургуулийнхаа төгсөх анги буюу 9 дүгээр ангийхаа сүүлийн 3 сар жюкүд явсан. Тэр чигтээ ахлах ангидаа 3 жил давхар суралцсан. Хүн чинь тэгээд хүүхдээ бодоод явуулдаг л юм билээ. Их дээд сургуульд элсэн суралцахад нь бас хэрэгтэй юм даа гэж бодоод.

Бага зулзагаа ядаж бага ангидаа нэг их нэмэлт төлбөрт сургалт энэ тэрд явуулалгүй, өөрөөр нь хичээлгээд, суралцуулах санаатай. Багадаа тэгсэнд орох нь ээ гадаа тоглоод, ганц нэг спортын дугуйланд явж биеэ хөдөлгөөд, төгөлдөр хуурандаа явж байсан нь дээр гэж бодон ээж иймэрхүү ном олж уншиж, суралцах, түүнийгээ хэрэгжүүлэх санаатай л гэлдэрч явна өө. 

За эхний энэ удаагийн бичвэр оршил болчихлоо. Дараагийн бичвэртээ номынхоо агуулгаас хэрэгтэй гэснээ бичээд явна аа. Ойрын хугацаанд бичиж оруулахыг хичээнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бага сургуулийн сурагчийн паян

Бага сургуулийн багштай уулзах өдөр болоод өнгөрөв. Ажлаасаа нэг цагийн чөлөө аваад л, алхаад гэртээ ирчихээд, сургууль явахаар төлөвлөөд, энэ төлөвлөгөөгөө зулзагатаа хэлээгүй байсан юм. 

Гэнэт гэртээ эрт хүрээд ирсэн ээж яасан байх нь уу? Ээжийгээ гэртээ харьж иртэл зулзага гэртээ хэрхэн цагийг өнгөрөөдгийг гэмгүй байж байгаад "барьж" авсан. Хаалга руугаа дөхөөд л алхаж байсан чинь зулзагын нэлээд чанга, уйлаад ч байгаа юм шиг, гомдоллоод ч байгаа юм шиг дуу хадав. 

Юу билээ гээд л эргэн тойрноо сэртэсхийж хараад, том өрөөний цонхны гадаа хэд хэдэн гадны гутал байхыг олж харав. Цонхондоо дөхөөд, онгойлгоод шагайсан чинь өө хөөрхий...

Гурван банди гутлаа тайлаад цонхоор орж, том өрөөнд зурагт асаачихсан, game" тоглоод сууж байдаг байна шүү. Намайг олж хараад бүгд сонин болоод, би хаалгаараа ороод ирсэн чинь бүгд гадаа гараад зогсчихож ээ. 

Яаж дуугай байхав, нэлээд төв царайлж байгаад л

-Та нарын гэрт яг ингээд цонхоор нь орвол ээж аав чинь яах вэ? Уурлах уу?

Бүгд толгойгоо дохиж байна аа. Нэг нь ... үүгээр ороод ир гээд бид орсон гээд зулзагын нэрийг хэлж байна шүү. 

-Тэгж хэлсэн ч бай, та нар анги дээшээ, ах хүүхдүүд биз дээ? Болохгүй ээ гэж хэлээд хаалгаар орж болдоггүй юм уу? Дахиад ийм тохиолдол гаргавал ээж аавтай чинь ярина шүү. 

Гэлээ. Тэд нарыг харьсны дараа зулзагаа загналаа. Эгч нарын үе дээрх гашуун туршлагатай тул, аль болох япон айлд орохгүй байх, япон хүүхэд гэртээ оруулахгүй байх гэж хэлдэг юм. Эд нар чинь жижиг зүйлийг сүр бадруулаад байдаг, заримдаа ядаргаатай ч юм шиг, нэг бодлын зөв ч юм шиг санагдах араншин гаргаад байдаг юм. 

Тэгсэн энэ удаагийнх нь анхных биш гэж байна шүү. Өмнө нь хэд хэдэн удаа ингэж цонхоор оруулаад, цонхоор гаргасан гэж байна шүү. 

Гэх мэтчилэн гадаа тоглодог болсон чинь найзуудын хүрээлэл ихсээд, дотор нь бас жаахан "сонин" жаалууд байх шиг байна шүү. Анхаарч л байхгүй бол. Тэгээд бодсон, хааяа ингэж эрт, хэлэлгүй ирж, танадаж баймаар юм байна гэж. Хо хо. 

Багштай уулзсан чинь хичээл ном гайгүй ч хичээлийн хажуугаар яриад байдаг гэнэ шүү. Сургуульд ороод удаагүй байхдаа мөн адил тэгж хэлүүлж байсан чинь засраагүй бололтой. Хи хи. 

Бас өглөөд гадаа цуглаад алхаж явахдаа хамт алхаж яваа өөрөөс нь дээшээ ангийн хүүхдүүдийн үгийг сонсохгүй, эгнээнээс гарч хоцорч алхаад төвөгтэй байдаг гэж "донгодуулсан" гэнэ, уг хүн өөрөө багш нартаа. Хамт алхдаг хүүхэд нь ангийн багшдаа хэлээд, ангийн багш нь тэр сурагтай зулзагын ангид ирж анги даасан багштай нь хамтдаа ярилцсан гэнэ. 

Харьж ирээд бас л зулзагатаа тайлбарлаж хэллээ. Учиргүй загнасан ч үгүй л дээ. Заримдаа боддог л юм, цэрэг шиг байлгах гээд гэж боддог ч гадагш нь хэлэлгүй, өөрөө л тэгж бодно. Өөрт нь хэлчихбэл багшийн хэлсэн үг үнэ цэнгүй болчих тул. 

За нэг иймэрхүү, паянтай байцгааж байна. Ханз үзээд эхэлчихсэн, дуртай гэж байна шүү. Магтаад, онгироогоод, дэмжээд л явчих юм шүү. 

Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тренди бүсгүй 2

Шинэхэн 3 дугаар сарын мэнд ээ. Олон олон учрал тохиол авчирсан сар байгаа юм. Бүгдэд нь гялалзсан амжилт хүсье. 

Үргэлжлэл. 

Бичих гэсээр байтал 3 дугаар сар гарчихлаа. Энэ сард ч 3-4 ном уншихыг хичээнэ ээ. Учир нь хувь хувьсгалын ажил ихтэй. Тэдгээрийнхээ цаг цавыг харж байгаад, өөртөө унших цаг гаргаж байж л хэдэн ном унших байх даа. Мөн төлөвлөгөөт номоо гартаа оруулчихсан. Сэтгэл өег байна өө. 

Зохиогчийн нэрнээс харахад казак үндэстэн шиг байна тийм ээ. Гэснээс би өнгөрдөг жил нэгэн казак бүсгүйтэй танилцсан. 

Дараа гэрт нь очвол үндэснийхээ "каз" хоолоор дайлна гэсэн. Идэж үзээгүй болохоор сонирхолтой санагдаад байгаа. Нэг нартай сайхан өдөр очиж дайлуулах юмсан. Хэ хэ. 

Ютүб дээрх нэгэн бичлэгийг нь үзсэн. Дуу хоолойны өнгө, хэл ярианых нь хэлбэр таалагдсан. Зарим нэг хүүхнүүд хэт хичээгээд ганц нэг үгээ сонин сонин хэлээд, цаанаасаа нэг маяглаад байгаа нь мэдэгдээд байдаг дээ. Тийм биш байсан гэсэн үг л дээ. 

TRENDI гэдэг үгнийх нь тайлбар их хөөрхөн. Time-цаг хугацаа, Relationship-харилцаа, Education-боловсрол, Niceness-гоо, сайхан байдал, Diligence-дайчин чанар, Yoga-бясалгал, төвлөрөл, -бясалгал, төвлөрөл, амьдралын мөн чанар гэдэг англи үгнүүдийн эхлний үсгийг нийлүүлсэн үг гэж байна шүү, зохиолч бүсгүйн бодож олсноор.

Мэддэггүй ганц нэг анли үгээ мэдэж авлаа. Тогтоох байгаа? Мартчихалгүй л байх юмсан. Хэ хэ. 

Хүний хөгжлийн тухай маш олон ном уншаад, түүнийгээ нэгтгээд, базаад, хэрэгтэй гэсэн, өөрт таалагдсан зүйлсээ өөрийнхөөрөө баяжуулаад нэг ном болгочихсон сүрхий байна уу? Нэг их олон ном уншилгүй энэ ганц номыг уншихад л бараг болчихоор байсан шүү. Гадны зохиолчдын бичсэн, зарим нэг агуулга нь орчуулгаасаа болдог юм болов уу толгойд бууж өгдөггүй ном байдаг даа. Тэдгээрээс хавьгүй илүү байж мэднэ. 

Адаглаад л монгол бүсгүй, монголынхоо хөрсөнд тааруулж л бичсэн байж таарна. Монгол бүсгүйдээ, монгол охидоо нүдэндээ төсөөлж ирээд л бичсэн байх магадлал өндөр тийм үү?  

Иймэрхүү агуулгатай ном миний залууд хэвлэгдсэн бол ч тийм ээ? Би өдийд үзүүлээд өгсөн байгаа гэхгүй юу. Ха ха. Худлаа худлаа, тоглосон юм. Би чинь их залхуу төрлийн хүн гэдгээ мэддэг, үе үе сэтгэлээр унадаг ч, одоо нэг их тоохоо болиод эвлэрч эхэлсэн байна лээ, өөрийн мэдэлгүй...

Өнгө өнгийн наадаг цаас наас тэмдэглэсэн мөртлөө яг бичих гэсэн чинь аль хэсгээс нь бичих вэ гээд эргэлзчихлээ. Бичихэд та нарт нэлээд улиг болсон агуулга, уриа лоозон мэт санагдах юм шиг санагдаад байх юм. 

Уучил, таларх, бичиж тэмдэглэ, дасгал хөдөлгөөн, цаг төлөвлөлт, бүү гомдолло, өөдрөг бай, унш, суралц гээд л хөвөрнө. Талархал бичиж эхэлдэг юм билүү гэж бодогдоод. Бичиж талархдаггүй ч санахаараа бүх зүйлд талархаж байна гэж өөртөө хэлдэг юм. 

Үүнийгээ бүр нарийвчлан, тодорхой болгох ёстой юм шиг байна. Жишээ нь блогоо тасралтгүй бичиж буй өөртөө талархаж байна. Олон жил блог бичих орчныг бүрдүүлж буй эргэн тойрныхоо хүмүүст баярлан талархаж байна. 

Ном унших боломж олгодог найз нөхөддөө, гэрийнхэндээ талархлаа. 

Гэх мэт нэг бүрчлэн өдөр тутамдаа болж буй, бүтэж буй зүйл нэгд нэгэнгүй бичим талархах нь чухал шиг байна шүү. Зохиолч бүсгүй өөрийн талархдаг 60 зүйлсээ бичиж танилцуулсан байна лээ. Түүнээс нь будаа идэж болох юм...

"Ном бол оюуны хүн. Иймд залуудаа аль болох их ном унш" гэсэн байна шүү, хүүхэд залуус минь. 

Гэр бүл, нөхөр хүүхэд, ажил төрөл гэх арагшаа санаа зовох зүйлгүй байгаа дээрээ сайн унш гэж "аниа" нь бас нэмээд хэлье дээ. Нөхөртөө цаг гаргах, үр хүүхдэдээ цаг гаргах, гэр орондоо цаг гаргах, найз нөхөддөө цаг гаргах гээд нас чинь ахих тусам ном унших цаг хомс болдог шүү. 

Хичнээн супер дупер нөхөртэй байгаад гэртээ бол "том хүү" чинь юм шиг л байна шүү. Ха ха. За тэгээд энэ "өргөж авсан том эрэгтэй хүүхэд"-с чинь гадна өөрийн чинь төрүүлсэн хүүхдүүд гээд л сатаарах зүйл их их. Ха ха. 

За за олигтой зүйл бичээгүй байтал дахиад л уртаас урт бичвэр болчихлоо. Үргэлжлэхгүй ээ. Та бүхэн уншмаар байвал өөрсдөө худалдаж аваад уншина биү дээ? Нэг бол зээлээд ч юм уу. 

Гэснээс уг номыг нэг найз минь наддаа бэлэглэсэн юм, хүнээс авсан гээд. Тэр бэлгэнд авсан хүний нэр нь бичээстэй байсан.Тэр бүсгүйд таалагдаагүй байх, би болохоор дээр нь худалч хүнд хуудас бүрт нь цаас наагаад, шар өнгөөр тодруулчихсан. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тренди бүсгүй

2 сард уншсан ном. Энэ сард би эрүүл мэндийн шаардлагаар цөөн ном унших байх гэж таамаглаж байсан чинь бусад саруудад уншдаг тооны ном уншсан байна. 3 дахь ном. Хажуугаар нь япон уншчихсан. Нийтдээ 4 ном. Маш том амжилт. 

Догь биз? Энэ маягаараа уншвал оны сүүлд 50 ном уншчихсан байж мэдэх л юм. Ямарав дээ? Энэхүү номд ч мөн адил ном уншихын ач тусыг онцолж бичсэн байна билээ. 

Өмнөх номны агуулгыг үгүйсгэсэн агуулга бүхий ч уншихад таатай байлаа. Бяцхан зөвлөгөө өгөхөд охидтой ээжүүд өсвөн насны охинтой бол уншуулахад дажгүй санагдсан шүү. Охин чинь ирээдүйд өөрийгөө хөгжүүлэх, өөрийгөө олох, амжилттай суралцах, амжилттай ажиллахад тодорхой хэмжээгээр сэдэл өгөх агуулгатай юм билээ...

Табигатын Гүлдаурен хэмээх бүсгүйн "Тренди бүсгүй" гэдэг ном. 

Цаг үетэйгээ хөл нийлүүлэн алхах эрхэмсэг бүсгүй "надад" зориулсан ном. Хи хи. 

Яг хөл нийлүүлж алхаж байна уу? гэж өөрөөсөө асуусан чинь "үгүй" гэдэг хариулт ирэв. 

Яахав, гэр бүлтэй, ажилтай, орох оронтой, цалингаас өөр орлого гэх зүйлгүй, жирийн л нэг дундаж? бүсгүй нь байна өө. 

Яахав, хааяадаа цалингаас гадуур ганц нэг орлого олдог л доо. Халтуур хийдэг. Ха ха. Ирээдүйд олох байгаа гэж мөрөөдөөстэй бас болоогүй ээ. Мөрөөдөхөд мөнгө төл гэсэн байсан шүү, энэ номд. 

За тэгээд наадаг цаасаа бараг хуудас болгонд л наав. Шар өнгөөр тодруулав. Би нь иймэрхүү агуулгатай номд бас ч гэж дургүй биш шиг байна лээ. Яг өнөө маргаашдаа хэрэгжүүлэхгүй ч, алсдаа хэрэгжүүлнэ гэж боддог шиг байгаа юм. Угтаа уншсаныхаа маргаашнаас ч юм уу хэрэгжүүлээд эхэлбэл ч ёстой нэг "тасарчих" гээд байна тийм ээ? Хо хо.

Энэ зохиогч бүсгүй их сүрхий бүсгүй байна өө. Ёстой нэг хэн нэгний "ментор" баймаар. Амьдралын көүч гэсэн шүү нээрээ. Цахим хуудсаараа олон олон бүсгүйчүүдэд үлгэр дуурайлал болдог, хичээл заадаг, зөвлөгөө өгдөг юм байна. 

Би сая л олж мэдлээ. Бахархаж байна аа. Соёлч боловсноор бусдад нөлөөлж буй чадварлаг бүсгүйд баярлалаа. Бусдад нөлөөлөгч байна гээд хэтэрхий бүдүүлэг, хэтэрхий ёс бус аашилдаг хэдэн бүсгүй бий дээ, манайд. Зоригтой, шударга хэлж буй гэж өмөөрөх хүн бий ч, зоригтой байна гээд бүдүүлэг байхыг, шударга байна гээд ёс зүйгүй байхыг хэлэхгүй байх өө. 

За дараагийн бичлэгт өөрт таалагдсан болон, бусдад хэрэг болохуйц ганц нэг зүйлсээс нь бичиж тэмдэглэнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна 2

Бага зэрэг үргэлжлүүлэх санаатай. Нэг дор их бичих гэхээр та нар уншдаггүй гэсэн биз дээ. Хо хо. За тоглосон юм шүү. Би өөрөө залхуураад байдаг юм аа. Хи хи. 

Гэснээс амиа хорлох тухай бодож үзсэн үү? Би бодож үзээгүй ээ, айгаад. Хэ хэ. Мэдээж "үхчихбэл яах бол?" гэж бодож үзсэн. Ижий аавыгаа өрөвдөөд, аль болох үхлийн тухай бодохгүйг хичээдэг болсон. 

""Би эгэл нэгэн" гээд байгаа тань үнэн хэрэгтээ биеэ хамгаалах гэсэн оролдлого ч байж магад. Өөрийгөө хүнээс дор  биш гэж хэлж байгаа хэлбэр гэх юм уу." 

"Сэтгэл хөдлөл гарч байх учиртай, сөрөг сэтгэл хөдлөлөө дарсаар байх юм бол яваандаа эерэг сэтгэл хөдлөлөө ч гаргаж чадахаа больчихдог."  

"Өөртөө илүү төвлөр. Юунд чинхүү дуртайгаа, өөрийнхөө талаар юу гэж боддогоо, өрөөлийн нүдэнд ямаршуу харагддагаа бичээд үз. Бас хүмүүсийн хүлээлтэд нийцүүлэх гэж хийдэг зүйлсээ ч жагсаавал сайн." 

"Бусдын юу гэж бодохыг ингэж их анхаарахын оронд өөрийнхөө үг, үйлдэлд эзэн нь бай."

"Үнэндээ бол өөрөөс минь өөр намайг дорд үзээд байгаа хүн алга." 

"Айдсыг хав дарах тусамулам томордог. Тиймээс ганцаар шаналахын оронд бусадтай хуваалцчих нь дээр." 

"Асуудлын гол нь таныг хүн хайрласан, эс хайрласанд биш, хайрыг та хэрхэн хүлээж авдагт байгаа юм."

"Сөрөг мэдрэмждээ хэт автахаар сэтгэхүй дагаад сөрөг болчихдог."

"Асуудлаа шийдэх гэсэн оролдлого бүрийг минь үймүүлэн мохоогч нь өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж байж ирсэн билээ. Биеэ хайрлаж сураагүйн минь л буруу. 

"Гундуу явахад хэн нэгэн "Өөдрөг бай" гэвэл хүзүүг нь мушгичихмаар санагдана гээч. Үүний оронд гараас минь атгаад, гуниглавал хамт гуниглаж, уурлавал хамт уурлаж, адилхан зовлон туулсан бол түүнийгээ хуваалцаж, удахгүй ард нь гарна аа гээд аргадахад л болно шүү дээ. ийм л сэтгэл, ойлголцол, тайтгарал харилцааг илүү утга учиртай болгодог."

"Ном надаас хэзээ ч залхахгүй. Ухаан сийлэхэд минь тусалж, эдгэртэл минь чимээгүйхэн хүлээнэ. Номын нэг сайхан нь энэ."

Сүүлийн жилүүдэд уншсан номнууд, сонссон подкастуудын нэлээдгүй хувийг "балиар өөдрөг бай, бууж өгч болохгүй" гэх мэт агуулга бүхий л эзэлсээр ирсэн. Тэдгээрийг унших, сонсох бүртээ заримдаа ч өөрийгөө буруутгаж, өөрийгөө шүүмжилж, өөрийгөө голдог шүү. Та бүхэнд бас иймэрхүү зүйл тохиолддог л биз дээ. 

Үүний дараахан бас нэг "хичээгээрэй, өөдрөг байгаарай, үзүүлээд өгөөрэй, чи чадна" гэх агуулгатай ном уншчихсан байдаг. Хо хо. 

Бусдын хэлэх үгс, бодох бодол, үнэлэлт зэрэгт хэт их анхаарах хэрэггүй дээ гэж ярьж буй ч, өөрийн эрхгүй л амьтан хүн муу хэлнэ" гэж бодоод, гэж хэлээд л явж байдаг тийм ээ. Үүнийгээ болох хэрэгтэй юм байн өө, би болон бид. 

Мөн "гомдолломоор байвал гомдоллох, хэцүү байвал хэцүү байгаагаа хэлэх, асуудал, бэрхшээл байвал түүнийгээ бусдад, ойр тойрныхондоо хэлж байх хэрэгтэй юм байна. Төгс "би"-г бүтээх гэж, хэт төгс рүү тэмүүлэх гэж оролдохгүй байх нь чухал юм байна шүү. 

Жишээ нь төгс ээж, төгс охин, төгс эхнэр, төгс бүсгүй, төгс найз, төгс ажилтан болчих гэж үзэж тардаг үе байдаг даа. 

Бүгдээрээ заримдаа зүгээр л байгаагаараа орших хэрэгтэй юм байна шүү. Өөрийнхөө алдаа оноог хүлээн зөвшөөрцгөөе өө...

Сэтгэл гутрал гэдэг шиг хүсмээр зүйл биш юм байна, үнэхээрийн хүнд өвчин юм байна. Өдөр хоногийг амьд даван туулах нь үнэхээрийн байдаг аж, амьдын там гэдэг нь болдог шиг... 

Амьд байгаа минь л том амжилт юм дөө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Амттан

Цагаан сар, Шармаанийн өдөр гээд л та бүхэн их л идсэн биз дээ? Ер нь 2 дугаар сар ч их иддэг сар байсан, багад. Буузныхаа хатсан гурилыг хаяна, махыг нь иднэ. ууцны мах, хатсан ул боов гээд л. 

Багад авга ах эгч нар гоё тостой боов өгдөг байсан. Багадаа жаахан голонгуй авдаг байснаа санадаг юм. Одоо бол их л дуртай, хоёр гардан авмаар байна өө. Хөөрхий авга ах минь бурхны оронд заларсан. 

Одоо бусад авга нар минь дээр нь зузаан тос тавьчихсан хувь гэж боов өгдөг эсэхийг мэдэхгүй байна аа. Олон жил цагаан сараар эх орондоо очсонгүй шүү дээ би. 

Хэн авчирч өгөөд би ингэж ганц ширхэг хувь хүртсэнээ санадаггүй ээ. Бодвол ажлынхан л ийш тийшээ явахдаа авчирсан байх. Ажил дээр үе үе олон улсын сонин сонин амттан байна. Зарим нь дажгүй, зарим нь жаахан амт муутай. Голомтгой тийм ээ? 

Насан баярын минь бялуу. Бялууны үнэ тэнгэрт хадаад л, би ч бараг авч идэхгүй байсан ч болохоор. Даанч зулзагуудын нүд бүлтэгнээд байх юм. Бүлтэгнэх ч гэж дээ, шулуухан л хэлчихэж байна. Бялуугүй баяр гэж юу байсан юм? Би ч иймийг идмээр байна, би ч тиймийг нь идмээр байна гээд л. 

Одооны хүүхдүүд шулуухан, шудрагахан болжээ. Ха ха. 

3 дугаар сард тэгээд хэд хэдэн бялуу иднэ. Эхнээсээ бүр захиалаад хэлчихсэн. Ганц нэг нь миний төрсөн өдрийн бялуунаас яагаад та нар идэх ёстой юм бэ? Зүгээр л мөнгийг нь өгчих гэж хэлж үзэж байна. Юу билээ гэж бодсоноо, "за үе нь өөр шүү, тэвчээрэй ээж минь" гэж өөртөө хэлж энэ тэр. Ха ха. 

Миний баярын бэлэгнээс болохоор өөрсдөө идмээр байгаагаа авч идчихээд бас л хэлж чадаж байгаа юм шүү. Бүх зүйлээ хувааж хүртэж сурсан "үлэг гүрвэл"-ийн үеийн ээж аавын нүд орой дээр гарах жишээтэй. 

Та нарын зулзагууд хэр байна даа? Хүүхэд томрох ч лүд юм даа. 

Амттаны тухай бичиж байснаа хүүхэд хүмүүжил рүү халиад л тийм ээ? Жавхлан юм даа. Гэснээс Жавхлан Баясгалан хоёрын амьдрал бас л баян юм аа. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна

Яг цагаан сараар уншиж дуусгаад зураг хөрөг оруулах гэснээ бэлгэдлээ бодоод больчихсон. Хэ хэ. 1 сард энд ирсэн юм ном минь. Яг гэрт минь заларч  ирэх гэсээр байгаад жаахан удчихсан. Хаяанд байгаа бид хоорондоо хичээл ном гээд уулзалдах боломж ховор байх юм. 

Нэг хөөрхөн хүү монгол харихдаа дайж авч ирсэн. Бас нэг хөөрхөн залуу монгол харихдаа эгчээ юм захих уу? гээд байхаар нь үнэ өртөг, овор хэмжээг нь харж байгаад л энэ номыг захьсан юм. 

Бас марктинг их чухал байна тийм ээ? Номын тухай элдэв хуудсаар шагайхаар л уг ном нүдэнд тусаад байсныг ч хэлэх үү? 

Пэк Сэхи зохиолчийн "Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна" гэдэг ном. 

Зохиолчийн өөрийн сэтгэл гутралынхаа эмчилгээний үеэрх эмчтэйгээ ярилцсан яриагаа ном болгоод хэвлүүлчихэж. Бас л сэргэлэн гар байна шүү. 

Эмч нь мэдээгүй гэж байгаа юм. Хэ хэ. 

Харамсалтай нь зохиолч өөрөө 2025 онд нас барчихсан. Энэхүү номоо 2018 онд хэвлүүлсэн юм байна. 1990 онд төрсөн гэхээр надаас хамаагүй л дүү байх юм. Зохиолын агуулгаас харахад эвий минь дээ гэж бодогдов. 

Мөн зарим нэг "гутрал" нь надад ч бас байна шүү дээ. Яах вэ? Эмчийн хэлсэн зүйлсийг уншаад, мөн зохиолчийн ярьсан хэлснийг уншаад "би ч бас тэгж бодох үе байдаг шүү дээ"...

Зургийг нь харахад надаас хавь илүү царайлаг хүүхэн байх юм. Мөн ном бичээд л, намайг бодвол харин ч нэг карьертай нэгэн байх юм. Тэгж бодохоор сэтгэл гутрал гэгч зүйл асар хүчтэй нөлөөлж байгаа юм шүү тийм ээ? 

Одоогийн энэ нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөх, ялангуяа өөрийгөө хүлээн зөвшөөрөх, байгаагаар нь хайрлах гэдэг тун чиг хэцүү болж байна дөө. 

Өөрийгөө үнэлэх үнэмжинд нь гэрт нь болж буй бүхэн муугаар нөлөөлсөн" гэж байна шүү. Ээж нь байнга ядуу амьдарч байгаадаа гомдоллодог байж. 

Бусдад хэдий чинээ ихийг зориулна, төдий чинээ ихийг хүлээнэ. Хамаг байдгаа зориулаад байхад хэн ч миний сэтгэлийг үнэлэхгүй байна гэх бодол тээх тусам та гомдсон хүмүүстээ бүр л их автана гэсэн үг. 

Дээрх хоёр налуу бичсэн агуулгууд ямар үнэн юм бэ? Та нарт бас тэгж бодогдож байна уу? Зулзагууддаа хэрхэн нөлөөлж байгаа бол гэж бодохоос яс хавталзах юм. Угтаа уншаад л, уншсан зүйлээ тунгааж бодоод, аль болох хүндэтгэлтэй харьцах гэж хичээж буй л даа. 

За тэр бусдад ихийг зориулчихаад, дараа нь надад яг тэгж хандахгүй болохоор гомддог юм билээ шүү. Амьдрал дээр батлагдсан. Тийм учраас ойрын хэдэн жил эргэн тойрныхоо хүмүүстэйгээ нэг их наалдан пад бололгүй, япончуудын үздэгээр "хоорондын зохистой зай"-г баримтлах гэж хичээх болсон. 

За тэгээд энэ сэтгэл гутрал хэнд ч ирж болно. Амжилттай яваа, гялалзаад л яваа, бүх зүйл нь бүтэмжтэй яваа хүмүүст ч тохиолдох магадлал эсрэгээрээ асар өндөр байх бий вий? 

За түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цагаан сарын мэндчилгээ

Сар шинийн мэнд ээ. Ажлын өдөр таараад, бие ажил дээрээ, сэтгэл санаа монголд ижий аавдаа тогоо шанага бариад л. Хэ хэ. 

Энэ жил би эрүүл мэндийн шалтгаанаар бууз чимхэж хөлдөөсөнгүй ээ. Гэрийн ажлаас хэсэгтээ чөлөөлөгд гэсэн юм, эмч. 

Намайг хүүе хаая гэхгүй бол хөдлөхгүй юм тийм ээ? Ганц нэг хүмүүс. Эсрэгээр нь бодоход жишээ нь гэрийн эр хүн өвдөөд ч юм уу, эзгүй байхад эзэгтэй хүн яаж ийгээд л буузаа чимхчихсэн л байгаа даа. 

Гэж бодохоор л жаахан эрх тэгш бус санагдаад байх юм. Надгүйгээр хэдэн бууз чимхээд, надад идүүлчихэд яах вэ дээ? Гомдолтой л байна...

Айлд уригдсан. Амралтын өдөр хурдан болоосой гэж бодоол сууж байна. Хо хо. 

Гэрт хуйлаастайгаараа яваад байсан хуанлигаа гаргаж ирж зураг дарав. Нүүрномдоо оруулав. Тэгснээ буцаагаад хуйлаад хайрцганд нь хийчихлээ. Хэ хэ. Цаас нь их гоё цаас байсан, миний дуртай. Хаанаа хадахаа мэдэхгүй л байгаа юм. Сар сараар нь урж хаядаг, том том тоотой, өлгөх зориулалтын нүхтэй хуанлигаа болохоор хэд хэдэн газар өлгөсөн. 

Битүүний өдөр манай энд хүн ирж таараад, хань ижил эгчдээ захиж авахуулаад, нааш нь дайжээ. Цагаа олж ирсэн буянтай хүнд талархая. Би ч танихгүй л дээ. Явцын дунд танилцаж магад, үгүй ч байж магад. Ямартаа ч блогтоо талархснаа илэрхийлье. Олж уншихгүй л байх...

Мөн нэг ном ирсэн. 4 дүгээр сарын төлөвлөгөөт ном. Ашгүй, гялайлаа. Энэ жилийнхээ төлөвлөгөөт номоо товлоцгоосон чинь арван тав гаран ном байдаггүй шүү. Аминдаа гэрт буй номнуудаасаа нэрлэв ээ. "Чи наад номоо ганцаараа л унш. Нэг их сайн ч ном биш" гэж айлдацгаасан, луухгарууд минь. Хо хо. 

Тэгэхээр зарим нэг номоо би ганцаараа, сонирхлоороо уншина. Тэгээд л сардаа нэг төлөвлөгөөт номоо уншицгаана бид. 2 дугаар сард бас ч гэж чамлалтгүй ном уншиж байна. Дуусахаараа хальт бичээд явамз. 

төгсгөлд нь "Сүрээр дарагч" хэмээх гал морин жилдээ бүгд монгол морь шигээ хийморьтой байцгаахыг хүсье. Саяхан "Одмөндөр"-ийнхний бэлтгэсэн морьны тухай нэвтрүүлгийг нь сонсоод өө. 

Нутгаа гүймээр санагдсан шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжиль хүсье. 

Санниковын газар 2

Бага зэрэг үргэлжлүүлж бичмээр санагдаад өө. Сүрхий час хийсэн агуулгатай зүйл бичихгүй байх шүү. Зүгээр л өөрт санагдсан зүйлсээсээ бичнэ. Зүгээр суухаар зүлгэж суу гэгчээр бичмээр санагддаг болжээ, юуны ч хамаагүй, ямар нэгэн зүйлийн тухай бичих...

...Умард мөсөн туйлын хөвмөл мөсийг ашиглан, Индигирка голын адагт улс төрийн хэргээр цөлөгдөн сууж байсан хэсэг хүмүүс Санниковын газрыг олох гэж оролдсон тухай энэ номд өгүүлнэ...

Шинэ газар нээх гэж буй хүмүүс мэдээж төсөв мөнгө олно. Тийм болохоор нэгэн академичаас мөнгөн тусламж хүртэн, тусгай даалгавартай явж буй гэсэн үг. Тэгэхээр туулсан сонин хачин зүйлсээ, адал явдлаа бичиж тэмдэглэж үлдээнэ. Зураг дарна, дэвтэрт бичиж тэмдэглэнэ.

Одоогийн орчин үед бол шууд л ухаалаг утсаа гаргаж ирээд л бичлэг хийх байсан даа гэж бодов. Хэ хэ. Балар эртнийхээрээ буй хүмүүсийн тухай уншихаар бас их хөөхрөн. Тэдгээрийн хэрэглэж буй зэвсэг, эхнэрээ сонгож буй тэмцээн, идэж буй хоол хүнс гээд л сонирхолтой. 

Мөсөн дээрх урт аялал тул олон ноход хөллөн давхина. Нохдоо хооллоно. Энэ тухай кинон дээрээс харж байсан зураглал тул харьцангуй төсөөлөлтэй байлаа. Цав цагаан цас, мөс хараад байхаар нүд их өвддөг байхдаа, арьсанд их халгаатай байхдаа гэж бодоод амжина аа. Хэ хэ. 

"Уснаас үхтлээ айдаг монголчууд шиг" гэдэг зүйрлэл гарна. Өөрийн эрхгүй инээмсэглэв. Нээрээ л бид чинь их уснаас айдаг, эмээдэг, биширдэг, сүсэглэдэг ард түмэн тийм ээ? 

Ан ав хийгээд, тэрхүү амьтныхаа арьс үсийг тэр дор нь өвчөөд, янзлаад явчихдаг нь нэлээд ойр, төсөөлөлтэй байлаа. Таван хошуу малаа муулаад, арьс үсийг нь дор нь янзалчихдаг ард түмний нэг хэлтэрхий юм хойно, тийм ээ? Түүнээс би өөрөө идэхээс өөр ид шидгүй хүн шүү дээ. 

Ажилсаг, ер зүгээр суудаггүй хүмүүсийн тухай уншихаар сүүлийн үед юу ч хийхгүй, гэдсээ илээд хэвтээд буй надад нэг тийм гэмшлийн мэдрэмж төрсөн гэж. Ингээд зүв зүгээр суугаад байж болох уу? Цаана чинь манайхан тэнд цагаан сардээ бэлтгээд, банш бууз, ууц, ул боов, идээ таваг бэлдэх гээд түмэн ажил ундарч байхад чи...

Гэж ирээд л бага зэрэг гэмшлийн мэдрэмжтэй л яваа шүү. Хо хо. 

Ойрд таараагүй сонин содон үгтэй нэлээд таарна. Мэдээж ганц нэг хэвлэлийн алдаа байсныг эс тооцвол орчуулга нь тун догь юм өө. Чаддаггүй хүн нь юм болохоор хүмүүсийн "чадварлаг"-ийг гайхдаг болсон. 

Алаг нугас, цууцаль, алгар шувуу, зана шувуу, ламут-овгийн нэр, тэнгис хадаалмагц, ой бараагнах, хэдрэгтэн, савгат хирс, цасан ташлуур, сэрийлдэх, агуйн бану, лаг хагшаас, нийгүүрсийн төгөл, шавар уруйд, тошин, мод залтас, элтэрч унах, өшиглүүр хөнжил, хүүршиж хуучирсан, юкигар-овгийн нэр, цоролзох, мөсөн цул гилийнэ, ташлан, хүрмэн бялхмаг, заарьт үхэр, далан хальс, алагтуу, ятга шаазгай, усны самар (trapa natans), phoca sibirica (Байгаль нуурын цэнгэг усанд байдаг хав загасны онцгой төрөл), халиа түшин, тошигносон мөс, дэлэнч, бөхнө, заарцаглан, мянжиг, лэнсий бараа, утаангир, лужир, усны өрх, хавтгалж шувуу, цоололдой шувуу, хараалж шувуу, тутгалжин шувуу, гараа өлчиж, хэдэргэн зам, даачаа тэрэг, бадай хүрэм...

Ийм үгнүүдтэй тааралдав. Цаг гарвал судалж, хайж үзнэ гэж бодож л байна. Мартчихдаг болж дээ. Олон үгтэй таарна өө, толь бичиг сөхнө дөө гэж бодоод л мартчихдаг болсон...

Аялалын явцдаа нэг гишүүнээ болон судалгааны нотолгоо болсон зураг хөрөг, тэмдэглэлээ алдчихдаг нь жаахан харамсалтай. Хэдийгээр уран зөгнөлт зохиол ч гэлээ, харамсав. Хэ хэ. 

Арслан заан гэж их чухал амьтан байсан юм байна. Тухайн нутагт. Яг л үлэг гүрвэл шиг. 

Нэг хөөрхөн нь Анниур гэгч бүсгүй хайрт орчин үеийн залуугаа дагаад овог, турж өссөн нутгаа орхиод хамт соёлт ертөнцөд ирдэг нь. Харин нэг соёлт залуу нутагтаа үлдсэн яншаа эхнэрээсээ залхаад, онкилон бүсгүйтэй гэрлээд тэндээ үлдэх шийдвэр гаргасан ч үзэл бодлын зөрүүгээс болон аргагүйн эрхэнд оргон зугтаж, эргэж нөхөдтэйгөө нийлнэ. 

Гэх мэт хөөрхөн адал явдалт зохиол байлаа. 10 хэдэн насны хүүхдүүддээ уншуулбал сонирхолтой шүү. Ямар ном уншуулах вэ гэж асуугаад байдаг эцэг эхчүүд минь. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Шармаанийн өдөр

Гэгээн хайрын баярын мэнд ээ. Шармаанийн өдөр шүү дээ. Би өөртөө ингэж нэрлээд нэлээд хэдэн жилийн нүүр үзэж байна өө. Хэ хэ. Хүмүүс гайхдаг л байх. Шармаань гэж хэн бэ? гээд судлаад үзнэ биз дээ? 

За тэгээд энгийн л нэг өдөр байлаа. Дүнсгэр дүү, гэр зуур, зурагтаа үзсэн шиг л. Төмс нөхөртэй хүн чинь хэндээ ч гомдох вэ дээ? Ха ха. Миний өөрийн л сонголт. Охид ч мөн тэгж айлдсан, надад. 

Зээ, би нэг гарахдаа хямдарсан байхаар нь худалдаж авсан чёко. Дотроо анар жимстэй. Бас нэг өөр жимстэйг авсан. Нэр нь орж ирдэггүй ээ. Бараг 300 иенээр хямдарсан байхаар нь тэсэхгүй худалдаад авчихсан. Хэ хэ. 

Яахав, нэг их орж гарахгүй байгаа тул өөрийгөө баясгах гэж л авсан юм. Сүүлийн 10 хоног гэрээс огт гараагүй, эрүүл мэндийн хувьд бяцхан асуудал үүсээд, түүнийгээ эмчлүүлж буй тул...

Монгол амттан. Сүүлийн үед савлагаа нь их дажгүй болсон, маргах аргагүй. Гэхдээ заримдаа доторх нь чанарын шаардлага хангаагүй байдаг шүү. Худалдаалж буй хүмүүс нь худалдан авагчдаа хуурахгүй байхыг чин сэтгэлээсээ хүсье. 

Хадгалалтын хугацаа дууссан байдаг юм уу, хар өнгөтэй байх ёстой амттан маань цайрчихсан байдаг. Заримдаа барьцалдаад наалдчихсан байдаг гэх мэт. Баярын өдөр ингэсгээд л зогсоё дөө, шүүмжлэлийг. Хэ хэ.  

Дотроо ийм хөөрхөн хэлбэр дүрстэй. Би "эмээл"-ийг нь идсэн. Самартай байсан. 

Сүүлийн үед албан байгууллагууд чёко өгч авалцах нь багассан. Миний шинэ ажил яг яадгийг би амарч байгаа болохоороо мэдсэнгүй ээ. 

Сүүлийн үед нэг тийм дор бүрнээ өөр өөрсдийнхөө асуудлаас илүү гардаггүй, нийгмийн элдэв сурталчилгаанд толгойгоо угаалгаад байдаг залуус цөөрсөн мэт санагддаг. 

Яг л хосууд л хоорондоо янз бүр болдог байх, хувь хувьдаа. 

За одоо цагаан ногоон сар ч боллоо доо. Ижий аавынхаа сэтгэлээ шингээж хийсэн бууз баншнаас идэх юмсан. Мөн төрлүүд минь туслалцдаг. Та бүхэндээ бүгдэд нь баярлаж явдаг шүү. Буян нь түм бумаар арвижиг ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Цасан Тоторо

Цонхолсон өдрөө манай хоёр зулзага гадаа өнжсөн. Урд өдөр нь гэрт бүгсэн улс чинь агаар дутагдсан юм уу? Эсвэл гадаа аятайхан байсан болохоор ч тэр юм уу? 

Орж гаран л гадаа өнжих шив дээ? Ээж бас амарч таарсан тул цонхоор харж баясав. Хэ хэ. Гарсангүй. 

Эгч дүүгээ хөөргөөд л манлайлаад л гарав. Цас ухаж төнхөөд л, манай хүрз эвдэрсэн байсан тул хажуу хөрш эмээгээс хүрз зээлж аваад л бүтээл туурвиад л байв. 

Сүүлд зураг үзсэн чинь нэг иймэрхүү. Тэр хажуугийн жижигхэн нь Олөф хийсэн чинь нар төөнөөд хайлаад урсчихсан гэсэн. Хэ хэ. 

Эгчийн бүтээл. Дүү яахав хажууд нь далайсан газар нь далд орж, далласан газар нь ил гарч гүйсэн. Лууван л гэнэ, чулуу л гэнэ, ус л гэнэ гээд л орж гарч гүйгээд л. Хөөрхөн гэж.

Бас нэг бүтээл байсан. Юу ч гэлээ, дуу мууны л нэр хэлэх шиг болсон. Сүүлд зураг өгсөн байсан ээжид. Ээж түүнийг нь нэг их тооснгүй, мэдэхгүй юм чинь...

Сүүлийн хоёр хоног харьцангуй гайгүй, цас орсонгүй. Хайлж байна. Төв замууд бол хар. Цасыг бол дор нь л цэвэлрээд, автобус унаа явахаар болгочихож байгаа юм. Юун төлөө бид чинь хотын янз бүрийн татвар төлдөг билээ дээ? Тэр татварын мөнгө минь иймэрхүү зүйлд зориулагддаг. 

Цас орохоор хамгийн их баярладаг улс нь зулзагууд байна, хамгийн ихээр халширдаг хүмүүс нь мэдээж томчууд. 

Токио хотоор бас цас хаялаад ихэнх таньж мэддэг хүмүүж стори хийсэн байсан. Өө иймхэн цасанд эмороод байх юм гэж мэгж бодов. Гэтэл хойд Хоккайдо нутаг, Аомори муж ч гэх юм уу цас мөсний оронд амьдардаг хүмүүс өрөвдсөн байх даа. Ха ха. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.