Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 6

Бичиж дуусдаггүй ээ. Хэ хэ. Уг нь дөхөөд л байна. Би ч бас хурдан дуусгаад, олон цааснуудаасаа 10-д хуудсыг ч болтугай хаях хэрэгтэй л байна. Хэрэг болж магад гэж цаас цуглуулсаар байтал гэрээр дүүрэн цаас болчихоод байна өө. Яаж нэг цэгцлэнэ дээ...

10 нас хүртэлх хүүхдийн хичээл хийх цаг 30 минуь байхад хангалттай. Уншихад 10 минут, тооны хичээлд 10 минут, бичихэд 10 минут гэх мэт. 30 минутаас урт цагаар хичээл хийх, даалгавар хийх нь нэг их тохиромжтой бус. Уртдаа 50 минут байх. Бага ангийн хүүхдүүд ээжтэйгээ цагийг өнгөрүүлэх дуртай байдаг. Тийм болохоор аль болох хүүхэдтэйгээ хамт цагийг өнгөрөөх. Тэгээд ч бага ангийн хүүхдийн анхаарал төвлөрөх хугацаа 30-40 минут байдаг. 

"Өчигдөр хичээж хичээллэсэн юм чинь өнөөдөр хийхгүй байж болно" гэдгээс татгалзах. Өдөр бүр хичээл хийх, бага цагаар ч байсан хамаагүй, хамгийн гол нь өдөр бүр хичээллэх. 

Энэ их чухал тийм ээ? "Их битгий хий, бага битгий хий, өдөр бүр хий" гэдэг дээ. Даалгавраа бол өдөр бүр хийж байна өө. Харин төгөлдөр хуураа ерөөсөө давтаж өгөхгүй л байна. Хэт их хүчлээд байгаа юм болов уу? Тоглодог цаг үе нь юм дөө гэж бодоод заримдаа ч хэлээ хазах л юм. 

Хичээл хийх, гар хуруугаа хөдөлгөх гэдэг үйлдэл их чухал. Бичээд арилгах, дахин дахин бичих гэдэг үйлдэл ч маш сайн. Асуулт бүхий бодлого гэх мэт зүйлийг хараад л шууд хуруу нь бичээд эхэлдэг байх. 

Хүүхэд цээжлэх, тогтоох дуртай байдаг. Сайн дэмжээд, магтаад цээжлүүлээд байх хэрэгтэй. Жишээ нь эрэгтэй хүүхэд бол үлэг гүрвэлийн нэрс, галт тэрэгний нэрс гэх мэт байж болно. Шүлэг цээжлэх ч их ач тустай. Цээжлүүлээд л байх, тэр бүрт нь магтах. 

1. Сурсан зүйлээ 5 минут, 30 минут, 1 цагийн дараа давтах. Бүр 7 хоногийн дараа дахин датвах. Тэгвэл мартахгүй. 

2. Сайн бичүүлэх. Гар хуруу нь цээжлэх, гарт орох гэж ярьдаг даа. Ганцхан нүдээрээ цээжлэх бус гараараа дэвтэрт олон дахин бичиж цээжлэх. 

3. Зураг болон хүснэгт зурах. Хими физик, геометр, нийгмийн хичээлийн сурах бичгийг харж нүдлүүлэх, схем зэргийг нүдлүүлж дараа нь түүнийгээ номоо харалгүйгээр дэвтэртээ бичиж буулгана. Ард нь буй зураг хөрөг юутай хээтэй нь зурах. Энэ үед тоо, байрлал зэргийг яг таг зурж байгаа хүүхдийн дүн, сурлага ахьдаг гэсэн судалгаа байдаг. Энэ нь жижиг ялгааг ч олж харж байна аа гэсэн үг. Иймэрхүү асуулт ирдэг тест ч бий. 

4. Түүхийн хичээл гэх мэт хичээлийн он цаг сарын хүснэгт зурах. Түүнийгээ 00 зэрэгтээ хадах. Ингэхдээ хүүхэдтэйгээ хамт хийх. 

Хичээлдээ сайн хүүхдийн дэвтэр муухай, замбараагүй байдаг. Гоё бич, дэвтрээ цэвэрхэн байлга гэж үглэдэг ээж аавууд минь түүнийхээ оронд хүүхэд дэьтрээ цэвэрхэн байлгахад анхаарал нь яваад, багшийн хэлснийг тэмдэглэж амжихгүй байх, мартах тохиолдол гардаг шүү. Цэвэрхэн бичих гэж цаг үрж байхаар аль болох олон бодлого бодож, асуултад хариулж суусан нь хамаагүй үр дүнтэй шүү. Ээж аавуудын дунд дэвтэр ном нь цэвэрхэн байвал сайн гэх хандлага байдаг. Энэ бол жинхэнэ хичээл, жинхэнэ сурлага биш шүү. 

Гэхдээ байна аа, ханз болон зохион бичлэг зэргээ бол мэдээж цэвэрхэн, хүндэтгэлтэйгээр бичих хэрэгтэй. Энэ нь дэвтэртэй харьцана гэхээсээ илүү бичих дадал учраас, ханз болон үсгээ, зохион бичлэгээ цэвэрхэн гаргацтай бичих нь чухал. Гоё гэж хэлэх биш хүндэтгэлтэйгээр бичих гэж ойлгуулах. 

Дэвтэрт бичихдээ аль болох том, зайтай, ойлгомжтой бичих. Зай багатай, шахуу бичих нь тийм ч сайн биш. 

Хүүе, энэ удаад ингээд дуусгая даа. Босохгүй бол болохоо байлаа. Зулзага дуудаад байна. Хэ хэ. 

Үргэлжлэлийг дараагийн бичвэрт...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 5

Тэмдэглэж авсан цаас минь дуусдаггүй ээ. Та хэдийг залтал чинь л бичих бололтой шүү. Залхаж байвал алгасаж болно шүү, таны л сонголт. Хэ хэ. 

Дэлгүүр хоршоо дагуулан явж хүнсний ногоо гэх мэт зүйлсийг сонгуулж авч байх. Энэ нь зах зээлийн мэдлэгт нэмэр болно. Гэр ахуйн барааны дэлгүүр ч дагуулан явж байх. Тэндээс хүүхэд ямар нэгэн зүйл хийх шинэ санаа оноо төрөх, олоход нь тустай. 

Нэг ёсондоо хөдөлмөрийн хичээлд нь тустай юм уу даа. Бага сургуульдаа хормогч хийдэг, дунд ангидаа модоор сандал, тавиур гэх мэтийг хийгээд байдаг юм. Эр эм гэж ялгахгүй бүгд л нэг зүйл хийдэг. 

Дугуйгаар зугаалах. Дугуйг хэрхэн жийх аргачлал гэх мэтийг бага байхад заах. Дугуйгаар дамжуулж замын хөдөлгөөний хууль дүрэм зэргийн талаар ярилцах. 

Гэснээс энэ дугуйтай холбоотой замын хөдөлгөөний хууль улам л чангарч байна. Жишээ нь ахлах ангийн сурагчид дугуйгаар хичээлдээ явах бол заавал аюулгүйн малгай өмсөнө. О.зулзагын үед тийм хууль гараагүй байсан юм. Саяхан бас нэлээд нэмэлт өөрчлөлт орсон тухай мэдээгээр яваад байсан. Дугуй унаж чаддаггүй болохоор нэг их сонирхоогүй юм. 

Дунд зулзага энэ хавраас дугуйгаар сургуульдаа явна, тиймээс дэлгэрэнгүй уншиж судлая даа гэж бодоод л сууна.  

...Мэдээж зурагт үзэх, пс тоглоом, манга зэргийг огт хорьж болохгүй. Бага хэмжээгээр дээрх зүйлсийг сонирхдог байх нь гэмгүй. Гол нь цаг нартай байлгах. 

Хүүхдийг вакумжуулсан орчинд өсгөхгүй байх. Аль болох хорвоогийн сайн мууг аль альныг нь үзүүлж, мэдрүүлж байх. 

Насны зөрүүтэй хүмүүстэй харилцуулж, уулзуулж байх. Ах хүүхэдтэй тоглуулах өөрөөс нь бага насны хүүхэд харуулах гэх мэт. Ингэх нь ах хүний үгийг сонсдог болдог. 

Энэ тал дээр манай монгол бол хэлүүлтгүй маш сайн хэрэгжүүлдэг тийм ээ. Заримдаа ч бүр залхмаар. Хэ хэ. Японд эсрэгээрээ, эмээ өвөөгөөсөө, хамаатан саднаасаа хол өсдөг тул насны зөрүүтэй хүмүүстэй уулзуулж, харилцуулах хэрэгтэй гэдэг нь зөв. Арай л хол, хөндий өсгөөд байгаа юм шиг санагддаг. Зулзагууд минь ч хамаатан саднаасаа хол өсөж байна өө, яанам бэ? 

...Хүүхдийнхээ яриаг дуустал нь хэлүүлж, сонсох. Дундуур нь орж яриаг нь гүйцээхгүй байх. Аль болох хүүхэд өөрөө хэлсэн ярьсныгаа хэлж гүйцээх. 

Хүүхдийнхээ зүйлийг аль болох өөрөөр нь хийлгэх. Урдуур нь орж хийхгүй байх. 

6-10 нас хүртэл нь аль болох биеийг нь даалгах. 

Үг хэл, ярианд нь анхаарах. Хараалын үг, ёс бус үг хэлэхэд нь сануулж, анхааруулж, хэлж болохгүй гэдгийг нь ойлгуулах. 

Энэ их чухал санагддаг. Манай монголд хүмүүс маш их хараалын үг хэлдэг. Ялангуяа эрчүүд, эрэгтэй хүүхдүүд. Бүр жаахан эрэгтэй хүүхдээ "ална шүү, п...а, хүүрээ" гэх мэт хараал хэлэхэд нь баярлаад, өхөөрдөөд байдаг юм билээ. "Эр хүн" чих шиг. 

Гайхмаар. Эр хүн чинь харин ч одоо үед үг хэлээ цэнэдэг, бусдад энэрэнгүй ханддаг болмоор байна өө. Хэнэггүй гэдэг үгийг арай өөрөөр ойлгодог, ухамсарладаг болмоор байна өө. Элдэв хараал хэлээд л хийморь нь доройтоод, ажил үйлс нь бүтдэгүй ч юм билүү? 

Үгийн хүч гэж ярьдаг даа. 

...Дугуйлан, секц нь хэцүү санагдсан ч шантралгүй үргэлжлүүлэх. 

Бага ангийн 3-4 хүртэл унших, бодох, бичих чадварыг суулгахад л болно. Суурь чухал. Түүнээс хүнд хэцүү бодлого бодуулах энэ тэр хэрэггүй. 

Чанга, уран уншлага хийлгэх. Бага ангидаа хүүхэд ганц нэг үг, үсгийг буруу унших тохиолдол байдаг. Өөрөө анзаардаггүй. Тийм болохоор уран уншлага хийлгэж, ээж аав түүнийг нь сонсоод эелдгээр засаж, хэлж өгөх. 

Бага ангид уран уншлагын даалгавар байдаг. Ямар нэгэн нэг шүлэг, сурах бичгээс нэг текст уншина. Гэрийнхэн нь сонсоод, тусгай цаасан дээр хэрхэн уншсаныг нь тэмдэглж, гарын үсгээ зурна. Голцуу л ээжийн ажил. Ээж ажлаасаа тарж ирээд давхар даалгавар хийнэ. Хэ хэ.

Мөн бага ангид байхад нь ном уншиж өгөх нь их чухал. Өдөр бүр амжихгүй бол 7 хоногт 1 удаа байсан ч болно. Хэрэв өөрөөр нь ном чангаар уншуулах бол сурах бичгээс нь өөр ном байх зүгээр. 

Хүүхдээ аль болох алдуул, алдаа гаргуул. Алдахад нь учиргүй загнаад байх хэрэггүй. Мөн зарим нэг багш нар "үүн дээр алдах гээд байдаг, анхаараарай" гэж түрүүлээд сануулаад байдаг. Энэ жаахан буруу гэж боддог. Аль болох алдаж байж, буруу хийж байж, буруу бодож байж түүнийгээ засаж залруулж байж суралцдаг, хөгждөг. Тэгээд ч хүн амархан хийсэн зүйлээ амархан, хурдан мартдаг. Олон дахин алдсан, алдаж буруу хийсэн зүйлээ сайн санаж байдаг. 

Хүүхэд томчуудын алдааг олж харахдаа дуртай байдаг. Томчуудыг алдаа гаргахад нь дуртай байдаг. 

Зарим үед хүүхдээрээ заалгах зүгээр. Ээждээ заагаад өг, хэлээд өг гээд үе үе заалгаж байх. Инэгэхэд бага ангийн хүүхэд их дуртай байдаг. Заагаад өгөхөөр нь "хөөх ингэж хийдэг юм уу? Энэ тоог ингэж боддог юм уу?" гэж магтаж өгөх. 

Өнөөдөр юу сурсан бэ? гэж асуугаад хүүхдээрээ тайлбарлуулж, анхааралтай сонсох. Үүнд нэг анхаарал зүйл нь ээж аав буцаагаад хүүхдэдээ тэгдэг ингэдэг гэж заахгүй байх. 

За өнөөдөртөө ингээд дуусгая. Дараагийн бичвэрээр дуусгах санаа байна. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл 2

Зээ би нь энэхүү номыг уншаад төвлөрч байна уу? гэвэл бас үгүй юм аа. Яаж ийгээд л сатаарч байна, олон зүйлд. Нүүрном үзэх цагаа багасгасан л даа. Мөн инста ч орохоо багасгасан. Өөрөө ганц нэг зураг оруулчихаад л гараад явчихна. 

Мөн чатныхаа цагийг багасгаж л байна. Яалт ч үгүй холбогдохгүй бол болохгүй зүйлдээ цаг гаргана. Ижий аавтайгаа 7 хоногт 2-3 удаа мэнд мэдэж ярина. 

Харин нетфликсээр киног бол сайн үзэж байна өө. Хэ хэ. Хүнд чинь бас жаахан ч гэсэн тархиа амраах цаг хэрэгтэй биз дээ? гэж өөрийгөө зөвтгөн байж кино үзэж байна. Өглөөдөө хааяа мэдээ сонсоно. 

Өөр сатаарах зүйл юу билээ? Аяга угаагчаа ойрд нэхээгүй ээ. Харин зөндөөг хүмүүст бэлэглэсэн. Юмыг яаж мэдэхэв гээд наана нь зөндөөг нэхээд тавьчихсан байсан тулдаа л болж байна. дахин дэлгүүр явж утас худалдаж авах гээд амжихгүй л гүйгээд байна. 

Номоо уншихдаа цаг завыг бол яаж ийгээд гаргаж байна. Угаасаа энэ л цагийг өөртөө гаргахын тулд элдэв сатаарлыг хянах, зохицуулах гэж хичээж буй тул...

"Гүн үйл хүнд хэцүү зүйлийг хурдан хугацаанд сурахад тань тусална."

"Гүн үйл дээд түвшний гүйцэтгэлтэй болоход туслана."

Сахилга бат чухал гэж байна шүү. Үүн дээр санал нэг байна өө. Төлөвлөж байх нь чухал юм билээ. Жишээ нь томилолтоор явах бол хэрэгтэй зүйлээ, авч явах зүйлээ гээд л. Мэдээжийн зүйл л дээ. Гэхдээ ингэж бэлддэггүй хүмүүс байна өө. 

"Хэдий чинээ их зүйл амжуулахыг хичээнэ төдий чинээ багыг бүтээнэ."

"...онц чухал зорилго" хэмээх цөөн хэдэн зүйлс дээр төвлөрөхийг зөвлөдөг. 

Их зүйл амжуулах гэж хичээдэг нь миний гэм биш зан болоод удаж байгаагаа олж мэдэв. Өдөрт их зүйл амжуулсандаа нэлээд баавартай загнаж, гэрийнхэндээ тайлагнаж, ядарснаа гайхдаг болоод удаж байна өө. 

Тэгэхээр онц чухал зүйлээ онцгойлж, түүндээ төвлөрөхийг хичээж эхлэх гэж байна. Жишээ нь зулзагуудын сургуульд хэрэгтэй материалыг нь цаг тухайн үед нь гаргахын тулд бичиж бөглөх. Шуудан орж бичиг цаас явуулах гэх мэт. 

Чухал зүйлс байсаар байтал заримдаа ч түүнийгээ барьж авалгүй ном шагайх, аяга угаагчаа нэхэх гэх мэтээр суугаад л байдаг юм. Өнөөх л олон зүйлийг амжуулж ядарсан гэдэгтээ итгэсээр, тархи минь түүндээ сэтгэл ханачихаад л...

"Гүн төвлөрч сурах нь дадлага туршлагаар хөгждөг ур чадвар."

"...төвлөрөх чадамжаа нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ сатаарах гэсэн адын хүслээ дарж сурах ёстой."

"Хэдийд интернет ашиглах эсэхээ урьдчилж төлөвлөөд бусад үед нь бүү ойрт. Ингэхдээ та ажлын компьютерийнхоо дэргэд тэмдэглэлийн дэвтэр тавиад хэдийд интернет ашиглаж болохоо бичиж тэмдэглээрэй. Харин тухайн товлосон цаг болоогүй л бол интернетэд орохыг өөртөө эрс хориглох ёстой. 

Энэ их зүгээр арга шиг санагдав. Гэртээ ч мөн адил энэ аргыг хэрэглэж болмоор. Гэрийнхээ пс-г тэр бүр асаадаггүй л дээ. Блогоо бичих гэж л орж ирдэг. Гэм нь энэ ухаалаг утас л сатаарлын гол шалтгаан болж байна өө. Гар утсан дээрээсээ нүүрномоо устгах гэсэн чинь нэг зориг хүрдэггүй ээ. Устгачихвал заавал пм асааж байж элдэв мэдээлэл олж авах болчихоод, энэ нь эсрэгээрээ цаг их орно гэж айгаад л тэр. Хо хо. 

Нэг дэвшил нь дуу нь байнга хаалттай байдаг. Ямар нэгэн мэдээлэл ирсэн ч би гэртээ бол нэг их шагайж харахаа байсан. Сүүлд нь бөөндөж харчихаад, хариуг нь өгчихдөг болсон. 

"Өөрийгөө зугаацуулах гэж интернет бүү ашигла."

"Чөлөөт цагаа илүү ухаалгаар өнгөрөө... Та чөлөөт цагаа илүү чанартай зүйлд зарцуулах аваас донтуулах нөлөө нь багасах нь гарцаагүй. Иймээс орой үдэш, эсвэл амралтын өдрүүдээр юу хийхээ урьтаж төлөвлөх нь маш чухал. Танд л гэж зөвлөхөд чанартай хоббитой болох нь чөлөөт зорилготойгоор өнгөрүүлэхэд үлэмж дэм болдог."

Бодоод байсан чинь нээрээ л амралтын өдрүүд заримдаа ёстой нэг хийцгүйрсэн өдөр болж өнгөрдөг тийм ээ? Зулзагуудын ямар нэгэн арга хэмжээ байхгүй бол бүр ч нэг тийм лазантрий өдөр болох нь их. Тийм өдөр болж өнгөрөхөөс сэргийлж хааяадаа төлөвлөж уул явах, амьтан хүнтэй уулзах, зулзагуудаа авч орж гарах гэх мэтээр төлөвлөдөг. 

Тэгэхгүй бол хань ижил өдрийн унтлага хийж хурхирна. Би түүнд нь бухимдаж түнтэгнэнэ. Ха ха. Учир нь би өдрийн унтлага нэг хийхгүй, хийсэн ч бага цагаар нүдний хор гаргачихаад л босохыг хичээдэг. Тэгтэл гэрийн бсуад гишүүд их олон цагаар өдрийн унтлага хийгээд, уур хүргэнэ ээ. Зулзагуудаа бол хөөгөөд босгочихдог, нэг л хүнийг хөөж босгож дийлэхгүй, ярьшиг гээд хаячихдаг. Хэ хэ. 

За нэг ном унших гэж их л олон үйлдлээ эргэн харж, засах гэж хичээж, аан ийм учиртай байх нь гэж тархиныхаа хаа нэгтээ хадгалж үлдээнэ гэдэг асар их энерги зардаг ажил байна шүү. Зүгээр л халуун кофе уугаад, ном шагайгаад суудаг биш байх нь... 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 4

Тэмдэглэж авсан цааснуудаа харахаар бичмээр санагдаад өө. Хаячих гэхээр хайран хөдөлмөр биз дээ? Японоор уншсаныгаа монгол хэлээр тэмдэглэж авна гэдэг чинь бас л асар их энерги зарцуулна. Нэг ёсондоо орчуулгын ажил л гэсэн үг тийм үү? 

Тэгж бодохоор тэмдэглэсэн цааснуудаа ураад хаях гэсэн болдоггүй ээ. Унших хүн бий эсэхийг мэдэхгүй ч ямартай ч өөртөө зориулаад блогтоо бичиж оруулахаар шийдэв. 

Хичээлд дуртай мэт дүр эсгэ. Хүүхдээ хичээлээ хий гэснээ өөрсдөө утсаа маажаад, зурагт үзээд байж болохгүй. Хүүхэд эцэг эхийнхээ үйлдлийг цаг үргэлж харж байдаг, үйлдлийг дуурайдаг, үйлдлийг харж л өсдөг. 

Энэ ёстой үнэн тийм ээ? Японд "хүүхэд эцэг эхийнхээ ар нурууг харж өсдөг" гэж ярьдаг. Цаад утга нь ээж аав нь гэртээ хүүхдээ ч тоох завгүй хоолоо хийгээд, гэрээ цэвэрлээд ч юм уу? Нэг бол ажилдаа идэвх зүтгэлтэй, цаг наргүй ажиллахыг хүүхэд араас нь харж бахархаж, ач гавъяаг нь үнэлж, эцэг эхээ хичээж байхад нь өөрөө ч гэсэн хичээх хэрэгтэй юм байна гэсэн бодолтой болж өсдөг" гэсэн үг юм. 

Тиймээс ч би нь гэртээ байнга ном уншдаг, гэрээр дүүрэн ном байлгадаг, номын сан ордог, хичээл хийх дуртай гэж хэлдэг, хичээл хийснээр олон зүйлийг мэдэж авдаг гэж ярилцахыг хичээдэг. 

Хүүхэд бага зэрэг сахилгагүй, цор цор хийдэг байхад гэмгүй. 

Гэж байна шүү. Хэ хэ. Би ч үүнтэй санал нэг. Зулзагуудынхаа үе үе цор цор хийхээр нь өхөөрдөөд байдаг юм. Хаанаасаа ийм үг хэллэг суралцаад, хэдийдээ ийм үзэл бодолтой болчихдог байна аа гэж гайхах үе ч бий. Ном уншиж, хичээл хийдэг болохоороо л тэр байх гэж үнэлдэг, дотроо. 

Хүүхэд чинь өөрөө цагаа төлөвлөөд хийхийг хүлээх биш харин ч за одоо тэгэх ингэх цаг боллоо гэж хэлж сануулж байх. Ялангуяа бага ангид байхад нь. За тэдэн цаг чинь боллоо шүү, тэгээрэй ингээрэй гэж сануулж хэлэх гэсэн үг. Тэгэхгүй бол хүүхэд тоглоомондоо, тухайн үед хийж байсан зүйлдээ улайраад мартсан байх нь олон. 

Мөн тогтсон цагт хичээлийг нь, даалгаврыг нь хийлгэж байх, тийм дадалтай болгох. 

Хүүхэд яагаад? ямар учир шалтгаанаар? гэх мэт эргэлзсэн зүйл гарвал түүнийг нь магтаж байх. Тэгээд тэрхүү эргэлзсэн, мэдэхийг хүссэн зүйлийг нь хамтдаа шалгах, судлах, унших.

Хүүхэд гадаа тоглож, хөдөлж, гүйж, харайж байж стрессээ тайлдаг. Хэрэв ингэж хөдөлж, гүйж харайж чадахгүй бол стресс нь тайлагдахгүй. Зурагт үзэж, пс тоглоом тоглож байсан ч тэр нь стресс тайлахгүй. Гадаа гарч нарны илч аван, биеэ хөдөлгөж байж л сая биеийн болон сэтгэл санаа, тархиныхаа стрессээ тайлна. Дугуйлан секцэнд хамруулах гэх мэтээр гадаад ертөнцтэй харьцуулах, нийгэмшүүлэх нь чухал. 

Гадаа хамтдаа алхах, салхилах, зугаалах их үр дүнтэй. Мөн гадаа нуугдаж тоглох ихэхээн ач холбогдолтой байдаг шүү. Нуугдаж тоглоход толгойгоо ажиллуулж байдаг. Хаана нуугдах уу? Намайг олчих вий? Эсрэгээр нь өөрөө "чөтгөр" буюу олох ээлж болоход хаана нуугдаж вэ? Аан энэ газарт нуугдаж болох нь ээ гэх мэтээр бодож байдаг. 

Тэнвцэр чухал гэдгийг бас эцэг эх мэдэж байх хэрэгтэй. Бүхий л зүйлд. Гадаа тоглох, хичээлээ хийх, гэрийн ажилд туслах, пс тоглоом тоглох, зурагт үзэх гээд...

Гэртээ аль болох их ном байлгах. Үе үе номын дэлгүүр дагуулж яван дуртай, уншихыг хүсэж буй номыг нь худалдаж авч өгөх. Худалдаж авчихаад уншихгүй байсан ч хамаагүй, эрт орой хэзээ нэгэн цагт уншиж л таарна. Хамгийн чухал нь гэрт чинь олон ном байх. Унших уншихгүй нь хамаагүй. Явцын дунд тэр олон ном дундаас өөрт нь тохирсон, дуртай зохиолчтой болох гэх мэтээр ямар нэгэн байдлаар тэр олон ном чинь хүүхдэд чинь нөлөөлнө. 

Оршин суугаа газрынхаа номын санг сайтар ашиглах. Зээлж авчихаад уншихгүй байсан ч хамаагүй. Түүнийг нь тоохгүй байх. Тэр олон номноос дор хаяж 2-3 ном уншиж л таараа. Зарим нэг номыг нь гүйлгэж харсан болоод өнгөрсөн ч хамаагүй. Дахин уншмаар бол дахиж зээлэхэд л болох юм. 

Хамгийн гол нь хүүхэд чинь гартаа ном барьж үзэх нь чухал. Номын хуудас эргүүлж үзэх гэх мэт үйлдэл ч хүүхдэд цаагуураа тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж л байдаг. 7 хоног бүр номын сан явж байх. Хамтдаа ном сонгох, хамтдаа унших. Ингэвэл хэзээ нэгэн цагт ном уншдаг болно. 

Энэ номны тухай бичсэн хэсгийг уншихад асар их сэтгэлийн таашаал эдлэв шүү дээ би. Хэ хэ. Яг л миний санаатай болон санамсаргүй хийдэг үйлдлүүд байсан болохоор тэр. Номын сангийн байнгын үйлчлүүлэгч, нэр уснууд минь өөр болохоор зарим нэг номын сангийн хүмүүс таниад байдаг юм. Хамтдаа ном сонгоно, хамтдаа уншина, утгыг нь ярилцана гээд л. 

Ялангуяа зулзагуудаа жаахан байхад нь номын сан, номын дэлгүүр их дагуулж явдаг нь ээж миний өөрийн хоббитой ч холбоотой болохоор санамсаргүйгээр, өөрийн мэдэлгүй хийдэг үйлдэл минь байлаа. 

Тийм болохоор л зулзугаад минь ном уншдаг болсон. Томроод ирэхээрээ сонирхол нь өөрчлөгдөөд, ганцаараа номын сан, номын дэлгүүр явна. Дуртай зохиолчидтой ч болно. Дуртай төрөл, жанртай ч болно. Ээждээ сонирхолтой гэсэн номоо санал болгоно. 

Мөн гэрээр минь дүүрэн ном байна өө. Худалч хүнд өрөө болгонд минь номын тавиур байна. Би бүр 00-доо хүртэл номын тавиуртай болмоор санагдаад байгаа. Хи хи. Нэг таньдаг япон айл 00-доо номын тавиуртай юм. Ном нь байнга солигдож харагддаг юм. Энэ бас их "хөөрхөн" арга байна даа гэж бодсон. 

За тэгээд энэ япончууд чинь хүүхдүүдээ, хойч үеэ номтой нөхөрлүүлэх гэж их үзэж дардаг. Бага дунд сургуульд хичээл эхлэхийн өмнө 10-15 минут "өглөөний уншлага" гэж хийдэг. Хүүхэд сургуулийнхаа номын сангаас дуртай номоо авч уншдаг. Үүнд нь манга буюу комик зохиол уншуулдаггүй юм билээ. 

Бага зулзага 1 жилд 100 хол давсан ном уншсан гэж байна лээ. Ангид өөрөөс нь олон ном уншсан хүүхэд байгаа гээд л ярьдаг юм. Тэрхүү ангийхаа хүүхдэд "ялагдахгүй дээ" гэсэн өнгө аястай ярьж байсан шүү бүр. Хайр хүрмээр. 

За за номны тухай хэсэгт өөрийн эрхгүй уртаа гэгч нь биччихлээ. Монгол ижий аавууд минь хүүхдээ номонд дуртай болгомоор байвал өөрсдөө унш, нэг бол уншиж буй дүр эсгэ гэж л хэлье даа. 

Намайг багад гэрт минь ч ном их байдаг байсныг бодоход гэртээ ном ихээр нь байлгах, ээж аавын хэн нэгэн нь уншдаг байх нь асар ач холбогдолтой болохыг өөрийн амьдралын жишээгээр баталж байна шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл

3 сарын эхээр уншсан номны нэг. Энэ сард ч мөн адил овоо хэдэн ном уншчих санаатай үзэж тарж л байна. Эргэн тойрны хүмүүс намайг наад номоо боль гээд л. Би зөрүүдлэн улам их уншмаар санагдаад л. Ха ха. 

Хичээлээ хий гэж үглэхээр эсрэгээр нь хиймээргүй болоод байдаг шиг л юм болж байх шиг. Тэгээд л ойрд зулзагууддаа хичээлээ хий гэж яншихгүй байх гэж хичээж буй болно. 

Кэл Ньюпорт зохиолчийн "Гүн үйл" гэдэг ном. Нэлээд нуршуу бичсэн санагдсан. Хэлэх гээд байгаа санааных нь жишээ гэхэд л нэг тийм бууж өгөхгүй л яваад байв. Ялангуяа эхний хэдэн хуудас. 

Яахав шантралгүй уншаад явахаар ерөнхий санааг нь олж харсан. Мөн энэ номын тухай ганц нэг подкаст ч сонсов, дараагаар нь.

Одоо ч амар болж дээ. Уншмаар буй номоо судлахад дөхөмтэй болж. Хэд хэдэн залуусын подкаст сонсоход ерөнхий санааг нь ойлгочихно. Тэмдэглэл олоод уншчихна. 

Энэхүү подкастыг манайхан чинь түгжрэл дундаа их сонсдог гэсэн. Би ч хоолоо хийхдээ хальт сонсоно. Тэр бүр сонсож амжихгүй ээ. Зулзагатайгаа цагийг өнгөрөөдөг хүн чинь. 

За номны агуулга нь "ажилдаа, хийж буй зүйлдээ гүн төвлөрч, анхаарлаа хандуулж, хэрэгтэй хэрэггүй зүйлд сатааралгүй хийх"-ийг онцлон дурдсан. 

Зарим нэг алдартай, суут хүмүүс бүр тусгай байр байшин барьж байгаад, тэндээ бүгж байгаад зохиолоо бичдэг, бүтээлээ туурвидаг байж. Би ерөөсөө тусдаа нэг байшинд номоо уншиж байдаг ч юм билүү? Хэ хэ. Тоглосон юм өө. Тусгай өрөө гаргавал ч бий л дээ. Гол нь би чинь байнгын нэг дагуултай шүү дээ. Сургуулийн сурагч болсон ч м..мдөөстэй бидэн хоёр. Хайр хүрмээр байна уу? Хи хи. 

Гүн үйл: Аливаа ажил мэргэжлийг ямар нэгэн өөр зүйлд сатааралгүйгээр, гүн төвлөрч, оюун ухаан, танин мэдэхүйн чадвараа шавхан хийх үйл явц юм. Хэдий уг үйл явцыг хэрэгжүүлэх нь хэцүү ч шинэ үнэ цэнийг бий болгож, ур чадвараа нэмэгдүүлэхэд үлэмж нөлөөтэй. 

Цахим харилцааны хэрэгслүүд бидний төвлөрөх чадварт сөргөөр нөлөөлдөг гэдгийг хүн бүр ойлгоосой гэж хүсэж байна.

Энэ чухам үнэн тийм ээ? Ажлаа хийгээд төвлөрөөд суухдаа үе үе имэйлээ шалгана. Ядаж байхад энэ японд бүх зүйл имэйлээр явагддаг. Тэгээд л нэг ирсэн захидалд хариу бичих гэж өнөөх төвлөрч байсан ажлаасаа хэсэгтээ хөднийрнө. Буцаж ажилдаа орохдоо за юун дээр явлаа, энэ үгийг юу гэж орчуулбал зүгээр билээ? гэх мэтээр овоо төвлөрч байсан зүйлээ мартчихсан байдаг. 

Заримдаа бүр албаар имэйлээ шалгахгүйгээр, ажилдаа төвлөрөн сууна. Тэгэхээр л хэн нэгэн нь ирээд л захидлаа шалга даа, тэр талаар хэлээд өгөөч гэнэ. Төвөгтэй санагдах үе олонтаа. 

Нэг гоё нь ажил дээр wifi байхгүй, гар утаснаасаа бага зэрэг хөндийрч чаддаг. Бусад гадаад ажилчид бас өөрсдийн эх оронтойгоо холбогдохдоо гар утсаа их ашигладаг. Ажлын шугамаар байсан ч тэр. Учир нь гадаад орнууд чинь манайх шиг бас нүүрном, виичаат гээч зүйлийг ашиглах нь их юм билээ. 

Эх оронд минь ихэнх хүмүүс нүүрномоор ажлаа хийдэг болохоор нэг бодлын төвөгтэй. Элдэв материал гэх мэтийг gmail гэх мэт ажлынх нь имэйл хаяг руу явуулчихаад араас нь заавал шалгаарай гэж нүүрномынхоо мэссэнжрээр хэлнэ. Тэгэхээр чинь бас л хөөрхөн цаг авч, анхаарал сарнина. 

За дараа үргэлжлүүье. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 3

Шууд үргэлжлүүлнэ ээ. Оршилгүй...

Хүүхэд чинь инээдтэй зүйл, онигоо гэх мэт яривал инээх. Тэгвэл дараа нь ч гэсэн сонирхолтой зүйл ээждээ ярих гэж хичээнэ. Хэрэв иймэрхүү сонирхолтой яриа, хөгжилтэй яриа, онигоо гэх мэт зүйлд сонирхолтой байвал энэ нь улсын хэл буюу япон хэлнийх нь хичээлд сайнаар нөлөөлнө. Сонссон ээж нь сонирхолтой юм бэ? Инээдтэй юм бэ гэж хүүхдийнхээ ярьсан хэлснийг тоодог байх нь чухал. 

Өдөрт тутамдаа мэдрэмжээ хэрхэн илэрхийлэх тухай, илэрхийлж байхыг хэлж ярьж, ээж өөрөө ч мэдрэмжээ илэрхийлж байх. Жишээ нь цэцэг хатчихлаа, ямар харамсалтай юм бэ? Цэцэг дэлбээлчихлээ, ямар үзэсгэлэнтэй юм бэ? Баяртай байна гэх мэт. 

Хамтдаа ном уншсан бол аав ээж ч сэтгэл хөдлөлөө нууж хаалгүй илэрхийлэх, үзүүлэх. Харин хүүхдэдээ тулгахгүй байх. 

Хүүхэд тань өөрөөсөө өрсөлдөгчтэй байвал түүнийг нь эсэргүүцэх хэрэггүй. Харин ээж аав нь өөрсдөө хэт их өрсөлдсөн сэтгэлгээтэй байх ёсгүй. Хүүхэд тань ангидаа хэн нэгэн өрсөлдөгчтэй байвал тэд хамтдаа хөгжих хандлагатай байдаг, улмаар хамтдаа хөгждөг. 

Хүүхэдтэйгээ хамт олимд үзэж байх, ялсан тамирчин, амжилт үзүүлсэн тамирчныг магтах, тамирчдаас үлгэр жишээ аваад маргааш ч гэсэн ээж нь хичээх болно оо гэж хэлдэг, ярьдаг байх. Хичээл зүтгэл гаргах нь гайхалтай зүйл гэдгийг зааж, ойлгуулах. 

Хүндэлдэг, биширдэг хүнтэй байх нь сайн гэдгийг мэдрүүлж, ойлгуулах. 

Эцэг эх өөрсдөө хүүхэд өсгөхдөө дуртай байх, сонирхолтой байх. Гэхдээ төгс төгөлдөрт хүрэх гэж хүчлэхгүй байх. Хичнээн хичээсэн нь төгс төгөлдөр хүүхэд хүмүүжүүлэх арга, жор гэж байхгүй. 

Ээж аав өөрсдөө хичээл хийдэг, суралцдаг байх. Суралцахад дурладаг байх. Эмч, өмгөөлөгч зэрэг хүмүүсийн хүүхдүүд хичээлдээ сайн, хичээл хийх дуртай байдаг нь тэдгээр хүүхдүүд багаасаа ээж аавынхаа суралцаж буй харж өсдөг болохоор үлгэр дуурайлал авсан нь тэр. 

Гэх мэт зөндөө л зүйл бичиж авчээ. Хэрэгжүүлээд явбал ч тэгээд чухам онц сурлагатан, супер зулзагатай болох нь ээ би ч. Хи хи. Хичээх л үлдлээ. Та бүхэн ч гэсэн хичээгээрэй. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цагаан идээ

Сайн байцгаана уу? Сайхан хаваржиж байна уу? 

Би нь сайн. Сайхан хаваржиж байна өө. Хувь хувьсгалын ажил ихтэй л гүйж байна өө. Зулзагуудынхаа хооронд эргэлдэж байна өө. Хэд хоног сэрүүхэн байлаа. Өнөөдөр овоо шүү, энэ нар. Илчээ хайрлаж эхлэх гээд л дуншиж байна...

Сонин сайхан ихтэй ч бичих үү? Байх уу? Ямартай ч цагаан идээтэй болсных, зураг оруулах гээд л...

Хатаасан бяслаг. Монголоос ижий минь бэлдэж явуулсан. Энэхүү бяслагийн талаар бичиж байсан даа. Зүгээр л монгол бяслаг. Юуг нь бичдэг вэ гэхээр? Идэхэд амар болгож зүсэж, хөгцрүүлэлгүй эргүүлж тойруулж хатаах гээд л ажил ихтэй. Энэ бүхнийг сэтгэлээ шингээн, гараа гарган, цаг заваа зарцуулан байж хийж өгдөгт байгаа юм өө. 

Амандаа ганц хоёр ширхэгийг хийгээд хүлхээд л явахад ямар тансаг амттай гээч. 

Зээ, энэ чихэртэй ааруулыг зээ хүүдээ өгч явуулсан, дуртайг нь мэддэг болохоор. Корона гээч гайхлаас болоод, бид бага зулзагыгаа гашуун ааруулны амтнаас "хөндийрүүлчихсэн". Тэгсэн өнөөх нь чихэртэй ааруулнаас өөрийг иддэггүй ээ. Яалтай, бага багаар чихэргүй, гашуун ааруулны амтанд оруулна даа, гайгүй. Монгол ээж байна даа, тийм ээ? Хи хи. 

Чацарганатай. Ээж яаж дутахав, уралдаж идэж байна. Хо хо. 

Хольсон тос. Ээзгийтэй. Энэхүү тосоо бас олон янзаар хийнэ ээ. Чацарганатай, үхрийн нүдтэй гээд л. Тосонд дуртай охиндоо ээзгийтэйг өгч явуулсан байна. Нэг дор их идээд, дотор сонин болсон л доо. Багахан хэмжээтэй ирсэн тул ганцаараа нууцаар идэж байгаа. Ха ха. Хань ижилд багыг өгч байгаа гэсэн үг. 

Нэг иймэрхүү, идэж уусан 3 сар болж байна. Идэх гэж төрсөн үү? Амьд явах гэж гэж иддэг үү? 

За тэгээд шимтэй бүхнийг хүртээд л, эрүүл саруул амьдрах... Нэг л амьдрана шүү дээ гэж мэгээд л...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 2

Гэснээс энэ жил япон номынхоо тоог нэмэх санаатай. Санаатай ч биш бүр төлөвлөсөн. Энэ ном анхных нь. Дахин нэг ном зээлчихсэн байна, арай л эхлээгүй байна. Бас л хичээл номтой холбоотой. Батцэцэгийн танилцуулсан номны япон орчуулга нь юм. 

Зээ хэрхэн хүүхдээ хичээлээ санаачилгаараа хийдэг болгох вэ гэхээр, их нарийн учир жанцантай юм байна шүү. Ээжээс их л хүчин зүтгэл гарах бололтой. Аав ч бас хамтраад хичээчихвэл болох гээд байх юм. Зохиолч болохоор нэг их хүчлээд, стрессдээд хэрэггүй шүү л гэсэн байсан л даа. 

Гэхдээ л огт стрессдэхгүй байна гэж байхгүй биз дээ? Тийм ээ. Хэ хэ. 

"Өдөр бүр магтах. Хөөх, тийм үү? Ямар сайн хүү эсвэл охин бэ? Ээждээ энэ чаддаг зүйлээ заагаад өг, тэгэх үү?"

Энэ магтах гэдгийг зулзага дээрээ үргэлж хэлж л байна. Тоогоо зөв бодоход нь, нэрээ цэвэр бичихэд нь, ээждээ туслахад нь гээд л. Аль болох хий хоосон магталгүй, ямар нэг үйлдэлд нь магтах нь чухал шиг байна лээ шүү.

"Дуртай учраас сайжрах биш сайн чаддаг болоод түүндээ улам дурлах" гэдэг замаар явбал сайн. Аль болох би үүнийг чаддаг, би үүндээ сайн гэдэг мэдрэмж, ханамжийг суулгаж өгөх. 

Бусдаасаа бага зэрэг л илүү, чадварлаг байх юм бол хүүхэд өөртөө итгэлтэй болж улам хичээе, суръя гэж боддог болдог. Бяцхан хэмжээний "сайн, илүү" гэсэн мэдрэмжийг нь хөгжүүлж, "чаддаг, чадна" гэсэн мэдрэмжийг хүүхдийнхээ ой тоонд суулгаж өгөх, мэдрүүлэх нь чухал. 

Багаас нь хичээл хийх нь сонирхолтой, хөгжилтэй гэж хэлж, ойлгуулж, мэдрүүлж байх. Ингэхдээ "за одоо миний хүүгийн, миний охины чаддаг тооныхоо хичээлийг хийчих" гэх мэтээр чадах, сайн гэсэн үгнүүдийг оролцуулж ярих. Мөн өнөөдөр ийм зүйлийг мэдэж авлаа, ийм зүйлийг чаддаг боллоо тийм ээ? гэж ярилцаж байх. 

Хичээл + хөгжилтэй, сонирхолтой цаг хугацаа гэдэг ойлголтыг багаас нь суулгаж өгөх. Хааяадаа бага зэрэг амттан идэнгээ хичээл хийх. Хэт их ач холбогдол өгөөд, хэт их цэвэр цэмцгэр орчинд хичээл хийх гэж хүчлээд хэрэггүй. Учир нь хүүхэд ядрах нь амархан тул аль болох тайван амгалан, байгаагаараа, хүүхэд ч өөрийгөө хүчлэхээргүй орчин байвал сайн. 

Өдөрт хамтдаа 20-30 минут хамтдаа хичээллэх. Юу ч байж болно. Заавал хичээл байх албагүй, ном унших, ойр зуурын тоо бодох, зураг зурах гэх мэт юу байж болно. Гол нь хамтдаа хийх. 

Хүүхдээ ямар нэгэн зүйл чадах үед нь, чаддаг болоход нь алгаа таших, гар барилцах, тэврэлдэх, гараа атгалцаж баярласнаа илэрхийлж, тухайн үеийнхээ сэтгэл хөдлөлийг гаргаж байх. Хамт инээж, хамт хөөрч мэдрэмжээ хуваалцах нь чухал. 

Дэвтэрт нь улаан өнгөөр "цэцэг" зурахдаа томоор зурж өгч байх. Хүүхэд энэхүү цэцгэнд их дуртай байдаг. 

Японд сурагчдын дэвтэрт дугуй дүрс зураад түүнийхээ гадуур дэлбээ зурж цэцэг болгодог юм. Үүнд хүүхдүүд их дуртай байдаг юм билээ. Би ч хааяа бага сургууль явахдаа цэцэг зурах боломж гарвал өөрийнхөөрөө томоо гэгчийн цэцэг зурдаг. Япон багш нарынхаас нь өөрөөр зурдаг юм. Дуурайх гэхээр мартчихаад байдаг болохоор, шууд л өөрийнхөө дүрслэлээр л зурчихдаг. 

Мөн зуны даалгаврынх нь дэвтэр энэ тэрийг шалгаад эцэг эх нь улаан харандаагаар цэцэг зурдаг юм. Үүнийгээ ч би мөн дуртай, томоо гэгчийн цэцэг зураад байсан минь зөв байж шүү. Зулзага минь хажууд их л баяртайгаар мишээгээд л, үе үе бидэн хоёр наалдчихаад л цэцгээ зурснаа саналаа. Ээж нь багш болчихсон юм шиг таатай мэдрэмж төрж байна шүү гэж ирээд л бидэн хоёр нялуурсныг ч хэлэх үү? Хэ хэ. Энэ зун мөн маш дуртайгаар, маш томоор цэцэг зурна аа. 

Хүүхдийнхээ маш жижигхэн ч байсан хамаагүй амжилт, өсөлтийг олж харж чаддаг байх, мөн түүнийг нь магтдаг байх. Хичээж буй зүйлийг нь өчүүхэн гэлтгүй магтаж байх. Бидэнд мэдээжийн, өчүүхэн, жижигхэн зүйл мэт санагдаж болох ч хүүхдэд бол их том зүйл байдаг. 

Цэцэрлэгтээ, сургуульдаа хийж сурсан, чадсан зүйлээ ярихад нь завгүй байна гэж төвөгшөөлгүй сонсоод, хамтдаа ярилцаж, магтах. 

Хүүхэд чинь ямар нэгэн зүйлийг үл ойшоосон, үл тоосон, үл сонирхож байвал энэ их сонирхолтой шүү дээ, хөгжилтэй байгаа биз дээ гэж хэлэн анхаарлыг нь хандуулж хэлж, ярьж байх. 

Танай гэр дэх харилцан яриа маш чухал шүү. Өдөр тутмынхаа харилцан ярианд мэдлэг болохуйц яриа, сэдвийн тухай оруулж байх. Жишээ нь зүйр үг, хэлц үг, түүхэн хүмүүсийн намтар, үйл хэрэг зэрэг агуулгыг оруулж, харилцан яриагаа баялаг болгох. 

Мэдээж ойрын үеийн дэлхийн мэдээ мэдээлэл, мөнгө санхүүгийн тухай, валютын ханшны тухай, эдийн засгийн тухай ч байж болно. 

За энэ удаагийн бичвэрээ өндөрлөе. Өчнөөн л зүйл бичиж тэмдэглэж. Дараагийн бичвэрт үргэлжлүүлэн бичимз. Дахин хоёр ч бичвэр болгож оруулж магад, их л урт тэмдэглэл байна. Олон цаас ашиглаж, том том сараачиж бичсэн байна. 

Цэвэр бичиж чадахгүй, дээрээс нь товчлоод, япон, англи, монгол хольж бичээд, өөрийн бичгийг гаргаж унших гэж хөөрхөн л юм болж байна. Англи гэчихэж ээ, өнөөх чинь. Их амархан үг байна өө, дэвтэр, ном гэх мэтхэн. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал

2 дугаар сард уншсан. Зээлэхдээ бол аль эрт зээлсэн. Бараг 2 сар гаран. сунгаад л яваад байсан. Зориглоод уншаад эхэлчихсэн чинь урамтай уншигдсан шүү. Хурдан ч дууслаа. 

Агуулгыг нь гарчигнаас уншихад ойлгомжтой. Эгч нар бол яахав нэг их үглүүлэхгүй хичээл хийдэг болсон. Азтай гэх юм уу? Хүйснээсээ шалтгаалж байна уу? Хүнээсээ болж байна уу? Ээж миний зүтгэл нөлөөлсөн үү? Хэ хэ.

Дунд зулзага бас цагийг нь тулгаж хийдэг талтай байна. Өдөр бүр хичээл хийхгүй байна, унтаад л байсан. Өсөлтийнхөө явцад байгаа юм байна даа гэж нэг их үглэхгүйг хичээсэн. 

Хамгийн чухал зүйл нь ангарагаас ирсэн зулзагаа хичээл хийдэг, ширээнд төвлөрөөд суудаг болгочих санаатай. Багш нь уг нь төвлөрөөд суувал сайн суудаг гэсэн юм. Ашгүй дээ л гэж бодов. Гэртээ бол гялс даалгавраа хийчихээд л байлдаж тоглоод байдаг юм, ганцаараа. 

Мүраками Рёо-Ичи "Хүүхдээ өөрийн санаачлагаар хичээлээ хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал" гэдэг нэртэй ном байлаа. 

Зохиолч нь өөрөө хичээлээс гадуурх төлбөртэй сургалтын багш хийдэг хүн. Дугуйланд нь суралцахаар ирсэн олон олон сурагчдынхаа онцлог, тэдгээртэй харилцахдаа анзаарсан зүйлс зэргээсээ санаа аван уг номыг бичсэн гэнэ. 

Японд хүүхдүүд сургуулиас гадна нэмэлт хичээлд хамрагдах нь их байдаг. Мэдээж төлбөртэй. Үүнийг "жюкү" гэдэг. "Күмон" гэх нэртэй сургалтын төв ч бий. 

Жюкү буюу нэлэмт төлбөртэй сургалт их олон байдаг юм билээ. Бид нь чинь үүнд явуулахгүй, сургуулийнхаа багш нараас л сайн асуу, хичээл дээрээ анхааралтай суу, сайн сонс гэдэг уриатай юм. 

Тэгсэн ч яалт ч үгүй дунд сургуулийн төгсөх анги буюу 9 дүгээр ангид ороод, ахлах ангид орох үед нэмэлт сургалтанд суумаар байна аа гээд ирдэг юм билээ. Мэдээж анхнаасаа хичээлээ сайн хийсэн, энэхүү жюкүд явдаггүй хүүхэд байх, үгүйсгэхгүй. 

Манай о.зулзага ч дунд сургуулийнхаа төгсөх анги буюу 9 дүгээр ангийхаа сүүлийн 3 сар жюкүд явсан. Тэр чигтээ ахлах ангидаа 3 жил давхар суралцсан. Хүн чинь тэгээд хүүхдээ бодоод явуулдаг л юм билээ. Их дээд сургуульд элсэн суралцахад нь бас хэрэгтэй юм даа гэж бодоод.

Бага зулзагаа ядаж бага ангидаа нэг их нэмэлт төлбөрт сургалт энэ тэрд явуулалгүй, өөрөөр нь хичээлгээд, суралцуулах санаатай. Багадаа тэгсэнд орох нь ээ гадаа тоглоод, ганц нэг спортын дугуйланд явж биеэ хөдөлгөөд, төгөлдөр хуурандаа явж байсан нь дээр гэж бодон ээж иймэрхүү ном олж уншиж, суралцах, түүнийгээ хэрэгжүүлэх санаатай л гэлдэрч явна өө. 

За эхний энэ удаагийн бичвэр оршил болчихлоо. Дараагийн бичвэртээ номынхоо агуулгаас хэрэгтэй гэснээ бичээд явна аа. Ойрын хугацаанд бичиж оруулахыг хичээнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бага сургуулийн сурагчийн паян

Бага сургуулийн багштай уулзах өдөр болоод өнгөрөв. Ажлаасаа нэг цагийн чөлөө аваад л, алхаад гэртээ ирчихээд, сургууль явахаар төлөвлөөд, энэ төлөвлөгөөгөө зулзагатаа хэлээгүй байсан юм. 

Гэнэт гэртээ эрт хүрээд ирсэн ээж яасан байх нь уу? Ээжийгээ гэртээ харьж иртэл зулзага гэртээ хэрхэн цагийг өнгөрөөдгийг гэмгүй байж байгаад "барьж" авсан. Хаалга руугаа дөхөөд л алхаж байсан чинь зулзагын нэлээд чанга, уйлаад ч байгаа юм шиг, гомдоллоод ч байгаа юм шиг дуу хадав. 

Юу билээ гээд л эргэн тойрноо сэртэсхийж хараад, том өрөөний цонхны гадаа хэд хэдэн гадны гутал байхыг олж харав. Цонхондоо дөхөөд, онгойлгоод шагайсан чинь өө хөөрхий...

Гурван банди гутлаа тайлаад цонхоор орж, том өрөөнд зурагт асаачихсан, game" тоглоод сууж байдаг байна шүү. Намайг олж хараад бүгд сонин болоод, би хаалгаараа ороод ирсэн чинь бүгд гадаа гараад зогсчихож ээ. 

Яаж дуугай байхав, нэлээд төв царайлж байгаад л

-Та нарын гэрт яг ингээд цонхоор нь орвол ээж аав чинь яах вэ? Уурлах уу?

Бүгд толгойгоо дохиж байна аа. Нэг нь ... үүгээр ороод ир гээд бид орсон гээд зулзагын нэрийг хэлж байна шүү. 

-Тэгж хэлсэн ч бай, та нар анги дээшээ, ах хүүхдүүд биз дээ? Болохгүй ээ гэж хэлээд хаалгаар орж болдоггүй юм уу? Дахиад ийм тохиолдол гаргавал ээж аавтай чинь ярина шүү. 

Гэлээ. Тэд нарыг харьсны дараа зулзагаа загналаа. Эгч нарын үе дээрх гашуун туршлагатай тул, аль болох япон айлд орохгүй байх, япон хүүхэд гэртээ оруулахгүй байх гэж хэлдэг юм. Эд нар чинь жижиг зүйлийг сүр бадруулаад байдаг, заримдаа ядаргаатай ч юм шиг, нэг бодлын зөв ч юм шиг санагдах араншин гаргаад байдаг юм. 

Тэгсэн энэ удаагийнх нь анхных биш гэж байна шүү. Өмнө нь хэд хэдэн удаа ингэж цонхоор оруулаад, цонхоор гаргасан гэж байна шүү. 

Гэх мэтчилэн гадаа тоглодог болсон чинь найзуудын хүрээлэл ихсээд, дотор нь бас жаахан "сонин" жаалууд байх шиг байна шүү. Анхаарч л байхгүй бол. Тэгээд бодсон, хааяа ингэж эрт, хэлэлгүй ирж, танадаж баймаар юм байна гэж. Хо хо. 

Багштай уулзсан чинь хичээл ном гайгүй ч хичээлийн хажуугаар яриад байдаг гэнэ шүү. Сургуульд ороод удаагүй байхдаа мөн адил тэгж хэлүүлж байсан чинь засраагүй бололтой. Хи хи. 

Бас өглөөд гадаа цуглаад алхаж явахдаа хамт алхаж яваа өөрөөс нь дээшээ ангийн хүүхдүүдийн үгийг сонсохгүй, эгнээнээс гарч хоцорч алхаад төвөгтэй байдаг гэж "донгодуулсан" гэнэ, уг хүн өөрөө багш нартаа. Хамт алхдаг хүүхэд нь ангийн багшдаа хэлээд, ангийн багш нь тэр сурагтай зулзагын ангид ирж анги даасан багштай нь хамтдаа ярилцсан гэнэ. 

Харьж ирээд бас л зулзагатаа тайлбарлаж хэллээ. Учиргүй загнасан ч үгүй л дээ. Заримдаа боддог л юм, цэрэг шиг байлгах гээд гэж боддог ч гадагш нь хэлэлгүй, өөрөө л тэгж бодно. Өөрт нь хэлчихбэл багшийн хэлсэн үг үнэ цэнгүй болчих тул. 

За нэг иймэрхүү, паянтай байцгааж байна. Ханз үзээд эхэлчихсэн, дуртай гэж байна шүү. Магтаад, онгироогоод, дэмжээд л явчих юм шүү. 

Хүүхэд томрох ч лүд юм даа...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тренди бүсгүй 2

Шинэхэн 3 дугаар сарын мэнд ээ. Олон олон учрал тохиол авчирсан сар байгаа юм. Бүгдэд нь гялалзсан амжилт хүсье. 

Үргэлжлэл. 

Бичих гэсээр байтал 3 дугаар сар гарчихлаа. Энэ сард ч 3-4 ном уншихыг хичээнэ ээ. Учир нь хувь хувьсгалын ажил ихтэй. Тэдгээрийнхээ цаг цавыг харж байгаад, өөртөө унших цаг гаргаж байж л хэдэн ном унших байх даа. Мөн төлөвлөгөөт номоо гартаа оруулчихсан. Сэтгэл өег байна өө. 

Зохиогчийн нэрнээс харахад казак үндэстэн шиг байна тийм ээ. Гэснээс би өнгөрдөг жил нэгэн казак бүсгүйтэй танилцсан. 

Дараа гэрт нь очвол үндэснийхээ "каз" хоолоор дайлна гэсэн. Идэж үзээгүй болохоор сонирхолтой санагдаад байгаа. Нэг нартай сайхан өдөр очиж дайлуулах юмсан. Хэ хэ. 

Ютүб дээрх нэгэн бичлэгийг нь үзсэн. Дуу хоолойны өнгө, хэл ярианых нь хэлбэр таалагдсан. Зарим нэг хүүхнүүд хэт хичээгээд ганц нэг үгээ сонин сонин хэлээд, цаанаасаа нэг маяглаад байгаа нь мэдэгдээд байдаг дээ. Тийм биш байсан гэсэн үг л дээ. 

TRENDI гэдэг үгнийх нь тайлбар их хөөрхөн. Time-цаг хугацаа, Relationship-харилцаа, Education-боловсрол, Niceness-гоо, сайхан байдал, Diligence-дайчин чанар, Yoga-бясалгал, төвлөрөл, -бясалгал, төвлөрөл, амьдралын мөн чанар гэдэг англи үгнүүдийн эхлний үсгийг нийлүүлсэн үг гэж байна шүү, зохиолч бүсгүйн бодож олсноор.

Мэддэггүй ганц нэг анли үгээ мэдэж авлаа. Тогтоох байгаа? Мартчихалгүй л байх юмсан. Хэ хэ. 

Хүний хөгжлийн тухай маш олон ном уншаад, түүнийгээ нэгтгээд, базаад, хэрэгтэй гэсэн, өөрт таалагдсан зүйлсээ өөрийнхөөрөө баяжуулаад нэг ном болгочихсон сүрхий байна уу? Нэг их олон ном уншилгүй энэ ганц номыг уншихад л бараг болчихоор байсан шүү. Гадны зохиолчдын бичсэн, зарим нэг агуулга нь орчуулгаасаа болдог юм болов уу толгойд бууж өгдөггүй ном байдаг даа. Тэдгээрээс хавьгүй илүү байж мэднэ. 

Адаглаад л монгол бүсгүй, монголынхоо хөрсөнд тааруулж л бичсэн байж таарна. Монгол бүсгүйдээ, монгол охидоо нүдэндээ төсөөлж ирээд л бичсэн байх магадлал өндөр тийм үү?  

Иймэрхүү агуулгатай ном миний залууд хэвлэгдсэн бол ч тийм ээ? Би өдийд үзүүлээд өгсөн байгаа гэхгүй юу. Ха ха. Худлаа худлаа, тоглосон юм. Би чинь их залхуу төрлийн хүн гэдгээ мэддэг, үе үе сэтгэлээр унадаг ч, одоо нэг их тоохоо болиод эвлэрч эхэлсэн байна лээ, өөрийн мэдэлгүй...

Өнгө өнгийн наадаг цаас наас тэмдэглэсэн мөртлөө яг бичих гэсэн чинь аль хэсгээс нь бичих вэ гээд эргэлзчихлээ. Бичихэд та нарт нэлээд улиг болсон агуулга, уриа лоозон мэт санагдах юм шиг санагдаад байх юм. 

Уучил, таларх, бичиж тэмдэглэ, дасгал хөдөлгөөн, цаг төлөвлөлт, бүү гомдолло, өөдрөг бай, унш, суралц гээд л хөвөрнө. Талархал бичиж эхэлдэг юм билүү гэж бодогдоод. Бичиж талархдаггүй ч санахаараа бүх зүйлд талархаж байна гэж өөртөө хэлдэг юм. 

Үүнийгээ бүр нарийвчлан, тодорхой болгох ёстой юм шиг байна. Жишээ нь блогоо тасралтгүй бичиж буй өөртөө талархаж байна. Олон жил блог бичих орчныг бүрдүүлж буй эргэн тойрныхоо хүмүүст баярлан талархаж байна. 

Ном унших боломж олгодог найз нөхөддөө, гэрийнхэндээ талархлаа. 

Гэх мэт нэг бүрчлэн өдөр тутамдаа болж буй, бүтэж буй зүйл нэгд нэгэнгүй бичим талархах нь чухал шиг байна шүү. Зохиолч бүсгүй өөрийн талархдаг 60 зүйлсээ бичиж танилцуулсан байна лээ. Түүнээс нь будаа идэж болох юм...

"Ном бол оюуны хүн. Иймд залуудаа аль болох их ном унш" гэсэн байна шүү, хүүхэд залуус минь. 

Гэр бүл, нөхөр хүүхэд, ажил төрөл гэх арагшаа санаа зовох зүйлгүй байгаа дээрээ сайн унш гэж "аниа" нь бас нэмээд хэлье дээ. Нөхөртөө цаг гаргах, үр хүүхдэдээ цаг гаргах, гэр орондоо цаг гаргах, найз нөхөддөө цаг гаргах гээд нас чинь ахих тусам ном унших цаг хомс болдог шүү. 

Хичнээн супер дупер нөхөртэй байгаад гэртээ бол "том хүү" чинь юм шиг л байна шүү. Ха ха. За тэгээд энэ "өргөж авсан том эрэгтэй хүүхэд"-с чинь гадна өөрийн чинь төрүүлсэн хүүхдүүд гээд л сатаарах зүйл их их. Ха ха. 

За за олигтой зүйл бичээгүй байтал дахиад л уртаас урт бичвэр болчихлоо. Үргэлжлэхгүй ээ. Та бүхэн уншмаар байвал өөрсдөө худалдаж аваад уншина биү дээ? Нэг бол зээлээд ч юм уу. 

Гэснээс уг номыг нэг найз минь наддаа бэлэглэсэн юм, хүнээс авсан гээд. Тэр бэлгэнд авсан хүний нэр нь бичээстэй байсан.Тэр бүсгүйд таалагдаагүй байх, би болохоор дээр нь худалч хүнд хуудас бүрт нь цаас наагаад, шар өнгөөр тодруулчихсан. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тренди бүсгүй

2 сард уншсан ном. Энэ сард би эрүүл мэндийн шаардлагаар цөөн ном унших байх гэж таамаглаж байсан чинь бусад саруудад уншдаг тооны ном уншсан байна. 3 дахь ном. Хажуугаар нь япон уншчихсан. Нийтдээ 4 ном. Маш том амжилт. 

Догь биз? Энэ маягаараа уншвал оны сүүлд 50 ном уншчихсан байж мэдэх л юм. Ямарав дээ? Энэхүү номд ч мөн адил ном уншихын ач тусыг онцолж бичсэн байна билээ. 

Өмнөх номны агуулгыг үгүйсгэсэн агуулга бүхий ч уншихад таатай байлаа. Бяцхан зөвлөгөө өгөхөд охидтой ээжүүд өсвөн насны охинтой бол уншуулахад дажгүй санагдсан шүү. Охин чинь ирээдүйд өөрийгөө хөгжүүлэх, өөрийгөө олох, амжилттай суралцах, амжилттай ажиллахад тодорхой хэмжээгээр сэдэл өгөх агуулгатай юм билээ...

Табигатын Гүлдаурен хэмээх бүсгүйн "Тренди бүсгүй" гэдэг ном. 

Цаг үетэйгээ хөл нийлүүлэн алхах эрхэмсэг бүсгүй "надад" зориулсан ном. Хи хи. 

Яг хөл нийлүүлж алхаж байна уу? гэж өөрөөсөө асуусан чинь "үгүй" гэдэг хариулт ирэв. 

Яахав, гэр бүлтэй, ажилтай, орох оронтой, цалингаас өөр орлого гэх зүйлгүй, жирийн л нэг дундаж? бүсгүй нь байна өө. 

Яахав, хааяадаа цалингаас гадуур ганц нэг орлого олдог л доо. Халтуур хийдэг. Ха ха. Ирээдүйд олох байгаа гэж мөрөөдөөстэй бас болоогүй ээ. Мөрөөдөхөд мөнгө төл гэсэн байсан шүү, энэ номд. 

За тэгээд наадаг цаасаа бараг хуудас болгонд л наав. Шар өнгөөр тодруулав. Би нь иймэрхүү агуулгатай номд бас ч гэж дургүй биш шиг байна лээ. Яг өнөө маргаашдаа хэрэгжүүлэхгүй ч, алсдаа хэрэгжүүлнэ гэж боддог шиг байгаа юм. Угтаа уншсаныхаа маргаашнаас ч юм уу хэрэгжүүлээд эхэлбэл ч ёстой нэг "тасарчих" гээд байна тийм ээ? Хо хо.

Энэ зохиогч бүсгүй их сүрхий бүсгүй байна өө. Ёстой нэг хэн нэгний "ментор" баймаар. Амьдралын көүч гэсэн шүү нээрээ. Цахим хуудсаараа олон олон бүсгүйчүүдэд үлгэр дуурайлал болдог, хичээл заадаг, зөвлөгөө өгдөг юм байна. 

Би сая л олж мэдлээ. Бахархаж байна аа. Соёлч боловсноор бусдад нөлөөлж буй чадварлаг бүсгүйд баярлалаа. Бусдад нөлөөлөгч байна гээд хэтэрхий бүдүүлэг, хэтэрхий ёс бус аашилдаг хэдэн бүсгүй бий дээ, манайд. Зоригтой, шударга хэлж буй гэж өмөөрөх хүн бий ч, зоригтой байна гээд бүдүүлэг байхыг, шударга байна гээд ёс зүйгүй байхыг хэлэхгүй байх өө. 

За дараагийн бичлэгт өөрт таалагдсан болон, бусдад хэрэг болохуйц ганц нэг зүйлсээс нь бичиж тэмдэглэнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Үхмээр байна гэхдээ бас Догбуги идмээр байна 2

Бага зэрэг үргэлжлүүлэх санаатай. Нэг дор их бичих гэхээр та нар уншдаггүй гэсэн биз дээ. Хо хо. За тоглосон юм шүү. Би өөрөө залхуураад байдаг юм аа. Хи хи. 

Гэснээс амиа хорлох тухай бодож үзсэн үү? Би бодож үзээгүй ээ, айгаад. Хэ хэ. Мэдээж "үхчихбэл яах бол?" гэж бодож үзсэн. Ижий аавыгаа өрөвдөөд, аль болох үхлийн тухай бодохгүйг хичээдэг болсон. 

""Би эгэл нэгэн" гээд байгаа тань үнэн хэрэгтээ биеэ хамгаалах гэсэн оролдлого ч байж магад. Өөрийгөө хүнээс дор  биш гэж хэлж байгаа хэлбэр гэх юм уу." 

"Сэтгэл хөдлөл гарч байх учиртай, сөрөг сэтгэл хөдлөлөө дарсаар байх юм бол яваандаа эерэг сэтгэл хөдлөлөө ч гаргаж чадахаа больчихдог."  

"Өөртөө илүү төвлөр. Юунд чинхүү дуртайгаа, өөрийнхөө талаар юу гэж боддогоо, өрөөлийн нүдэнд ямаршуу харагддагаа бичээд үз. Бас хүмүүсийн хүлээлтэд нийцүүлэх гэж хийдэг зүйлсээ ч жагсаавал сайн." 

"Бусдын юу гэж бодохыг ингэж их анхаарахын оронд өөрийнхөө үг, үйлдэлд эзэн нь бай."

"Үнэндээ бол өөрөөс минь өөр намайг дорд үзээд байгаа хүн алга." 

"Айдсыг хав дарах тусамулам томордог. Тиймээс ганцаар шаналахын оронд бусадтай хуваалцчих нь дээр." 

"Асуудлын гол нь таныг хүн хайрласан, эс хайрласанд биш, хайрыг та хэрхэн хүлээж авдагт байгаа юм."

"Сөрөг мэдрэмждээ хэт автахаар сэтгэхүй дагаад сөрөг болчихдог."

"Асуудлаа шийдэх гэсэн оролдлого бүрийг минь үймүүлэн мохоогч нь өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж байж ирсэн билээ. Биеэ хайрлаж сураагүйн минь л буруу. 

"Гундуу явахад хэн нэгэн "Өөдрөг бай" гэвэл хүзүүг нь мушгичихмаар санагдана гээч. Үүний оронд гараас минь атгаад, гуниглавал хамт гуниглаж, уурлавал хамт уурлаж, адилхан зовлон туулсан бол түүнийгээ хуваалцаж, удахгүй ард нь гарна аа гээд аргадахад л болно шүү дээ. ийм л сэтгэл, ойлголцол, тайтгарал харилцааг илүү утга учиртай болгодог."

"Ном надаас хэзээ ч залхахгүй. Ухаан сийлэхэд минь тусалж, эдгэртэл минь чимээгүйхэн хүлээнэ. Номын нэг сайхан нь энэ."

Сүүлийн жилүүдэд уншсан номнууд, сонссон подкастуудын нэлээдгүй хувийг "балиар өөдрөг бай, бууж өгч болохгүй" гэх мэт агуулга бүхий л эзэлсээр ирсэн. Тэдгээрийг унших, сонсох бүртээ заримдаа ч өөрийгөө буруутгаж, өөрийгөө шүүмжилж, өөрийгөө голдог шүү. Та бүхэнд бас иймэрхүү зүйл тохиолддог л биз дээ. 

Үүний дараахан бас нэг "хичээгээрэй, өөдрөг байгаарай, үзүүлээд өгөөрэй, чи чадна" гэх агуулгатай ном уншчихсан байдаг. Хо хо. 

Бусдын хэлэх үгс, бодох бодол, үнэлэлт зэрэгт хэт их анхаарах хэрэггүй дээ гэж ярьж буй ч, өөрийн эрхгүй л амьтан хүн муу хэлнэ" гэж бодоод, гэж хэлээд л явж байдаг тийм ээ. Үүнийгээ болох хэрэгтэй юм байн өө, би болон бид. 

Мөн "гомдолломоор байвал гомдоллох, хэцүү байвал хэцүү байгаагаа хэлэх, асуудал, бэрхшээл байвал түүнийгээ бусдад, ойр тойрныхондоо хэлж байх хэрэгтэй юм байна. Төгс "би"-г бүтээх гэж, хэт төгс рүү тэмүүлэх гэж оролдохгүй байх нь чухал юм байна шүү. 

Жишээ нь төгс ээж, төгс охин, төгс эхнэр, төгс бүсгүй, төгс найз, төгс ажилтан болчих гэж үзэж тардаг үе байдаг даа. 

Бүгдээрээ заримдаа зүгээр л байгаагаараа орших хэрэгтэй юм байна шүү. Өөрийнхөө алдаа оноог хүлээн зөвшөөрцгөөе өө...

Сэтгэл гутрал гэдэг шиг хүсмээр зүйл биш юм байна, үнэхээрийн хүнд өвчин юм байна. Өдөр хоногийг амьд даван туулах нь үнэхээрийн байдаг аж, амьдын там гэдэг нь болдог шиг... 

Амьд байгаа минь л том амжилт юм дөө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.