Хөгжмийн эгшиг

Зээ хө багадаа уншиж байсан номоо дахин уншив. Хэдэн жилийн өмнө аавындаа очихдоо хуучин хэвлэлийг нь авчирсан л даа. Сүүлийн ганц нэг хуудас нь байдаггүй. 

Унших сэдэл төрөлгүй явсаар... 

Интерномын 2+1 урамшуулал худалдаагаар нэг ном минь дуусчихсан байсан тул оронд нь энэхүү шинэ хэвлэлийг нь худалдаад авчихсан. Үнэ нь ч яг тэр байхгүй байсан номын үнэтэй адил байсан. Ашгүй минь гээд л худалдаад авчихсан. Хэ хэ. 

Хуучин номоо яасан бэ? гэхээр дүүдээ өгчихсөн. Дутуу байна шүү дээ гэхээр нь төгсгөлийг нь өөрөө яриад өгчихье гэж бодоод л сууж байна. Ха ха. 

За тэгээд сүүлийн үед номнуудаа их зоригтойгоор барьж авч уншиж буй тул шууд л сонгоод уншлаа. Дууслаа. Сэргээлээ. Сэтгэлийн таашаал эдэллээ.

Эхэндээ ч огт уншиж байгаагүй ном мэт л байлаа. Гэтэл нэг үйл явдлыг уншаад л шууд санаж эхэлсэн. 

Эвий минь, эвий минь Янжинхорлоо бүсгүй галт тэргэнд дайруулчихдаг хэсэг... 

Сайнбилэг залуу хайрт бүсгүйгээ алдчихдаг, өнөөх л "Арван ембүү хараад алгаа тосдог аав уу даа" гэдэг дуунд гардаг шиг аав нь охиноо хятад залууд хүчээр эхнэр болгон өгөөд явуулчихдаг аав нь "галзуурчихдаг", охиноосоо хойш нэг их удалгүй хадан гэртээ явчихдаг хэсэг... 

Энэ хэсгүүд бага насны минь тархинд хадагдан үлдсэн байж ээ. Бага насны минь ой тоонд үлдсэн хэсэг гэж бас л агуу юм аа. Яаж ийгээд л агуулга нь тархины минь тэртээ доор орших архиваас гараад ирдэг юм байна. Ай хүний тархиа гэж...

Хаа очиж нэг таалагдсан нь Сайнбилэг залуу очсон газрынхаа хэл усыг нь гойд сайн суралцдаг нь. 

Учир нь гадаад дотоодод оччихоод тухайн газрынхаа хэл усыг нь суралцаагүй, сурах гэж мэрийгээгүй олон жилийг өнгөрүүлсэн байдаг хүмүүс байдаг даа. 

Би ч өөрөө тэдгээрийн нэг төлөөлөл. Яахав их сургуульд хальт сураад ирсэн юм болохоор огт сураагүй гэж хэлэхгүй ч гүнзгийрэн судалсан уу? гэвэл ичмээр дамшиг дөө. 

"Хөөрцөгдөх" гэдэг үгтэй таарав. Цай сүлэх, самрахыг хэлдэг шиг байна. Нутгаасаа хөөрцгөө авч гаран, харийн нутагт өтгөн сайхан сүү хөөрцөгдөж уухаар хөлс нь гараад гээд л гарна. 

Хань ижилдээ нэг сайхан цай хөөрцөгдөж өгдөг юм билүү? гэж бодов. Хэ хэ.

1965 онд хэвлэгдсэн бүтээл Монгол улс НҮБ-д элссэний 4 жилийн дараа хэвлэгдэж. Мэдээж тухайн цаг үе, нийгмийнхээ тогтолцооны тухай бичиж байж ном, зохиол бүтээлээ хэвлүүлдэг байсан биз? Хэдий тийм ч монгол хөдөөний ахуй, сонин содхон агуулга, зүйлс, монгол хүмүүний мөс сайтай зан чанарын тухай уншдаг тул дээхний зохиолд дуртай.  

"Зовлонгоос ангижрах гэж оролдох нь өөрийн толгой дээр өөрөө бас нэг шаналгаа нэмэхээс өөр юу ч болохгүй."

"Төрсөн газрын шороо алт." 

Ойр ойрхон эх орондоо оччихдог сайхан цаг үед амьдарч буй тул дээрх үгний утгыг нэг их ухаж төнхөхгүй л байх шиг би ч...

"Гуньж гутах нь үнэндээ хүнд саруул сайхан бодол өгдөггүй."

"Дэлхий сугаа хавчих" гэж хэллэгтэй таарлаа. Орчин тойрон уйтай санагдах гэдэг агуулгатай шиг...

"Алтан дэлхий сугаа хавчсан биш" гэж хэлдэг юм байна. Би өдийг хүртэл таарч байгаагүй санагдах. Бага уншдагтай минь л холбоотой байх тийм үү? 

Зузаан номоо зориглоод унш гэж хэлье дөө, одооны энэ өндөрлөгөөсөө. Хэ хэ. Одоо нэг зузаан ном хараа булаагаад л байж байна. Бүр 2 ч дэвтэр юм аа. Намар жаахан амсхийхээрээ барьж авна даа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүьсе. 

Шүүх ажиллагаа

7 сард өөрийн саналаар уншив.  

Зохиолчийн нэг номыг уншсан нь ихэд таалагдсан тул энэ номыг уншихаар шийдсэн. Ямар ном байсан бэ? гэхээр "Аавдаа бичсэн захидал". Агуулга бол үнэн "айхтар" байсан. Аав хүмүүс, аав болох гэж буй хүмүүс, заавал аав гэлтгүй ээж ч уншсан байхад илүүдэхгүй агуулгатай байсан. 

Интерномын 2+1 урамшуулал худалдаагаар худалдаж авсан. Хэд хоног судална аа. Ямар ном худалдаж авах уу? Номын клубын минь төлөвлөгөөт ном байна уу? Гэх мэтээр хэд хэдэн номын дэлгүүрийн цахим хуудсаар байн байн орж гарна. 

Зарим нь онлайн худалдаандаа байгаа гэж харагддаг ч яг дэлгүүрт орохоор нь алга аа гээд л...

За тэгээд гүйгээд өгчих хүн хайна. Төлбөрийг нь урьдчилан төлөөд өгчих хүн хайна гээд л. Хэ хэ. 

Сонгосон ном минь бас л адармаатай агуулгатай байлаа. Ха ха. Яг хэнийг, яг яагаад, яг яах гэж, яг ямар шийтгэл оноох гээд байгаа юм? 

Ойлгомжгүй ойлгомжгүй...

Ойлгомжгүй явсаар байтал ном минь төгсөв. Ямартай ч зохиолын гол баатар минь "цаазлуулчих" шиг болсон. Үл бүтэх, үл таних, гүйцэтгэгч хоёр залууд. 

Сүүлийн амь нь тасрахдаа "Нохой шиг" гэсэн ичгүүртэй нөгөө ертөнц рүү явчихсан нь жаахан тиймхэн байлаа. 

Зохиолч маань зохиолоо дуусгаж чадалгүй таалал төгссөн болохоор ч тэр юм уу? Төгсгөлгүй төгсчихсөн байх. 

Шүүх, эрх мэдэл, шударга ёс, шийтгэл, захайрал, ялзрал, бүлэглэл, давхарга, нийгэм гээд л илэрхийлээд байх шиг, цаад хэлэх гэсэн санаа нь. 

Угтбаа банканд нэлээд томоохон албан тушаалд ажилладаг ноён К. Нэг өглөө сэрэхдээ л гэмт хэрэгтэн, сэжигтэн болчихдог. Ямар хэрэг хийснээ мэддэггүй, учрыг нь олчих гээд нэлээд явна. Учир битүүлэг үйл явдалтай их таарна. 

Эрүүл бус гэмээр хүмүүстэй ч учирна. Сүүлдээ өөрийгөө эрүлл бус юм болов уу гэж бодоход хүрнэ. 

Хүнийг ингэж л дарамталж, мангартуулдаг байхдаа гэж бодохоор...

Гэхдээ байна аа, эх орны минь шүүх, цагдаагийн байгууллагын өнөөгийн дүр төрхтэй төстэй ч юм шиг, эсвэл манайхныг шоглоод хэлчихсэн ч юм шиг санагдсаныг нуух юун. 

Аминдаа буруугүй гэдгээ нотлох гэж гүйсээр байна. Энэ бүхэн нь улам л утгагүй, авцалдаагүй, уулзсан учирсан хүмүүс нь цаагуураа нэг тийм харагдахгүй утсаар нягт холбогдчихсон мэт...

Шүүгчид нь, өмгөөлөгчид нь нэг тийм хүнд сурталтай хүмүүс.

Мөн түүнээс өмнө сэжигтэн болчихсон хүмүүсийн байр байдал бүр нэг үхээнц, галгүй, цоггүй, цөхөрсөн нэгэн болчихдог нь ил тод...

"Гэм буруу өөрөө шүүхийг урин дууддаг."

"Шүүхийн түшмэдэд жирийн ард иргэдтэй хэл амаа олоцох чадвар дутмаг."

"Хүнийг үглэж зэмлэнэ гэдэг нэмэр багатай л даа." 

Энэ санаа бол "Аавдаа бичсэн захидал" номд бас гардаг...

"...өөрийн гэм буруутай эсэхэд толгойгоо гашиглгаж суух биш, харин аль болох давуу талынхаа тухай бодох хэрэгтэй."

"Нягталж үзэлгүйгээр бусдын үгэнд шууд бүү итгэ."

"Шүүх хүнээс юу ч гуйж хүсдэггүй юм."

"Миний одоо хийж чадах гац зүйл гэвэл эцсээ хүртэл эрүүл саруул ухаанаа алдахгүй байх." 

Хэдэн жилийн дараа дахин сөхөж үзмээр санагдав. Толгой руу минь ёнк гээд л орох байх өө...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Баяр наадмын мэнд ээ

Сайхан наадамлаж байна уу? Одоо ч тэгээд олон олон найр наадам үргэлжлэх байх даа. 

Би их даруухан баярласан. Даруухан гэдэг нь нүүрномдоо элдэв шүүмж түгээгээгүй. Өмнөх жилүүдийн наадмын бичвэрүүдээ харахаар "Гончигсумлаа минь, ямар ч их бурдаг юм? Мэдэхгүй сэдвээ ч бичих юм." Хэ хэ. 

Энэ жил энэ алдаагаа зассан гэсэн үг. 

11-нд нь гэрээрээ хуушуур хийж идэв. Хар халуунд орж гарах хүсэл ч алга байлаа. Номоо уншаад, гэртээ өнжсөн. 

Монголд идсэн битүү шөл

12-нд суугуул нутгийнхаа төв номын санд эх орноо сурталчлах ажилтай байж таарсан. Олон жил хийж байгаа ажил юм болохоор дажгүй л даваад гарсан. Хүүхдүүдэд голцуу таниулах ажил тул нэг их хүнд сэдвээр ярихгүй нь амар. 

Ажлаа дуусгаад, гэртээ ирсэн чинь ядарсан байсныгаа мэдэв. Өдөр барагтаа унтдаггүй хүн чинь өдрийн унтлага хийв. Би бодохдоо өмнөх өдрийн хуушуурыг боловсруулж шингээх гэж гэдэс ходоод минь хамаг энергээ зарж байна даа гэж бодсон. 

Өдөр нь тэгээд ч үлдсэн хуушуураа халааж идсэнийг ч хэлэх үү?. Орой нь хоол хийгээгүй. Манайхан өөр өөрсдийгөө болгож байх шиг харагдсан. Зулзага хоол хийхгүй юм уу? гэж аюумшиггүйгээр асуусан. Ха ха. 

Бусад нь ч чимээгүй л байсан. 

Өглөө өдөр оройгүй мах идэж байдаг хүмүүсийн ходоод гэдэс яаж тэсдэг байна аа? гэж боддог болсон шүү. Хамаг эрч хүчийг чинь хоолоо шингээхэд зарцуулчихдаг гэсэн шүү дээ. Тэгээд л ном уншмааргүй, хичээл хиймээргүй санагддаг байх ньь их идсэний дараагаар. Лазантрий хөдлөөд л, шууд л хэвтээд өгмөөр болдог доо...

Орой нь бөх жаал харав. Хүмүүс шуугилдаад л явах юм. Тэгэхээр нь хэнийг ч танихгүй хэрнээ харна аа. Хэ хэ. 

Орой ч унтаад өгсөн л дөө. Юун үзүүр түрүү харах. Өглөө босоод л нүүрномоос мэдсэн. Тэртэй тэргүй дараагаар нь мэдчих юмыг нойроо хугаслан байж үзэх шаардлага алга дөө гэж бодсон. 

Эрүүл мэнд чухал гэж үздэг насан дээрээ иржээ... Насны намар хаяанд...

Элдэв хэрүүл уруулгүй, шүүмжгүй аятайхан нээлт болсон шиг байна тийм үү? Би ч хэрэг болгож үзсэнгүй л дээ...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Эхийн санаа үрд

Эх орноосоо юу голцуу авчирдаг вэ? 

Та нарынх юу вэ? 

Минийх болохоор байна шүү дээ. Зурагнаас минь харна уу? 

Салхи шиг очихдоо эхний өдөр буудалласан зочид буудалдаа ижий аавыгаа хүлээлгэчихдэг. Япон хүмүүстэй хамт ирэхдээ хүмүүсээ өрөөнд нь оруулчихаад, ирээрэй гэж бичээд ирүүлдэг юм. 

Энэ удаад эхний өдөр би ганцаараа түрүүлж буугаад, зочид буудалдаа хүрсэн болохоор охиныгоо очтол та хэд минь очоод хүлээж бай л гэлээ. 

Бүр 20-д жилийн өмнөөс л би зочид буудалд бууна, гэрийнхэн минь зочид буудалд ирж бэлгээ солилцоно. Хэ хэ. 

Корона гараад бид эх орноосоо ааруул, борц зэргийг авч чадахгүй болоод нэг хэсэг бүр дутагдаад. Түүнээс хойш ихэвчлэн цагаан идээ л авдаг болсон доо. 

Харин борцыг хилээр гаргахыг хориглосон тул захихаа больсон. 

Ижий минь охиныхоо дуртай зүйлийг хийж ирнэ. Би чинь оройн цагаар ихэвчлэн буудаг тул "өө тэгж ажил болоод хэрэггүй ээ" л гэдэг. Тэгэхээр ижий аав хоёр минь гомдчих гээд байдаг болохоор нь за амсах төдий хийж ирээрэй л гэдэг юм. 

Хайлмаг. Эхний зурган дээрх ягаан савтай нь энэ хайлмаг. Өглөөдөө зочид буудлын өглөөний цайгаа уухаасаа өмнө эрт босох тул усаа уучихаад л нэг зүсэм талхан дээр хуруу зузаан хайлмаг түрхэж идээд л гардаг гэж байгаа. 

Өег гэж юүхэв...

Хатаасан бяслаг. Тун чиг дуртай. Үүнийг ижий аав 2 минь өөрсдөө бэлдэнэ. Бяслагаа худалдаж авна. Учир нь өөрсдөө малгүй тул. 

Тэгээд жижиг жижиг зүсээд хатаана. Хатаахдаа үе үе эргүүлж тойруулна. Тэгэхгүй бол дорхноо хөгц үүсчихдэг юм. Жаахан л чийг авах юм бол шууд хар хар толбо үүснэ. 

Тэгэхээр орж гарах ажилгүй, гэртээ байх өдрүүдээ сонгож хийнэ. Нэг ёсондоо ажлаа төлөвлөнө. Хэ хэ. 

Үүнийг нь би гэртээ авч ирээд хөлдөөгчиндөө хадгална. Бага багаар гаргаж ирээд амандаа хийчихнэ. Аманд, шүлсэнд зөөлрөөд, амт гэж тансаг. 

Гэртээ бол ганцаараа шахуу иднэ. Хань ижил дуртай ч, намайгаа ид гэж боддог юмуу? Нэг их идэхгүй л байх шиг байдаг юм. Би үлдээхгүй бол болохгүй шүү дээ гэж бодсон хэрнээ гар минь өөрийн эрхгүй л явчихсан байдаг. Тэгээд нэг мэдсэн дуусчихдаг. Гэмийн мэдрэмжтэй хэсэг явна. Ха ха. 

За тэгээд бас бус захиж бэлдүүлээд, авчирдаг зүйлсээ дараа танилцуулахыг хичээнэ ээ. Би өөрөө ажлаар явдаг тул хүмүүсээ харж хамгаална гээд өөрийн хувийн юмаа хийгээд явж болохгүй тул ингэж гэрийнхэндээ урьдчилаад захьчихдаг юм. 

Бие хамгаалагч л хийнэ шүү дээ, япончуудтай хамт явахдаа. Хэ хэ. Тэгэхгүй бол манай хулгайчид чинь эд нарыг өлхөн дөнгөнө шүү дээ тийм ээ? 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цаанаа л амттай

Эх орондоо салхи шиг нисэж очиж ажиллахдаа хуушуур голцуу хоол идэв. Аминдаа хамт явсан залуустаа монгол хоол идүүлчих санаатай. Хуушуурыг ихэнх япон хүмүүс амттай гээд, зарим нь бүр дурлаад захиалга өгч, хийлгэж иддэг юм, энд. 

Энэ Чингисийн хүрээн дэх өдрийн хоол. 5 хуушуур ирсэн. Бүгд ийм том далбагар. Хэ хэ. Тавуулаа явсан юм, нэг нэгээр нь амаа олохгүй л идэв. Манай хэд бас намайгаа мэддэг, зураг аваарай гэж ирээд л. Хөөрхөн. 

Амьдарч буй цаг үе нь ч нөлөөлдөг байх, хоолны зураг авахад нэг их төвөгшөөхгүй болсон байна лээ, энд тэнд явахад. 

Хаа очиж гурил нь нимгэндүү, шажигнасан амттай. Би зузаан гуриланд тийм ч дуртай биш. 

Бидний гэртээ хийж иддэг хуушуурыг бодвол махны хольцонд ногоо бага. Бид ч энд байцаа, лууван, гогод, сонгино, саримс, гоньд гээд л хольдог юм. Би бол бүр дан ногоотой хуушуур хийж идмээр л байдаг. Гэрийнхэн таалдаггүй л болохоос...

Нэг япон калуу маань нэг монгол сурагчаас цуйван гэдэг үг сурсан юм билээ. Бодвол дуртай монгол хоол чинь юу вэ? гэхээр нь мань хүн хэлсэн байх. Хэ хэ.

Тэгээд тэрний дуртай хоол цуйванг идэж үзмээр байна гээд захиалсан. Хаа очиж ногоо ихтэй байсан. Надад таалагдсан. Чухам монгол эрчүүдэд яах юм байгаа юм? Ха ха. 

Гэснээс ойрд цуйван хийж өгөөгүй юм байна. Бодвол идмээр л санагддаг байх даа? Өөрөө хийгээд идэж бас болно тийм ээ? Хо хо. 

За наадам ч дөхлөө. Дугуй хуушуур хийж чадахгүй улс чинь гэрийн хуушуураа л хайрч идэх байх даа. 

Гэхдээ би энэ халуунд хуушуур хайрмаагүй байна  өө. Би монголд урьдчилаад зөндөөг идчихсээн гээд л номоо уншаад сууж баймаар байна өө. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Багт хүний намачнлал

5 дугаар гуравхан ном уншсан байна. 6 дугаар сардаа 4 ном. 7 дугаар сардаа 5 ном унших төлөвлөгөөтэй. Учир нь 1 ном дутуу уншсаныгаа нөхөх санаатай. мөн сард дор хаяж 4 ном уншина гэж төлөвлөснийгөө аль болох тасалдуулахгүй байх санаатай. 

Ном унших тал дээр сахилга баттай явчих санаатай. Ганц зүйл дээр ч гэсэн дээ, тийм ээ? Мөн сүүлийн үед бас нэг зүйл дээр сахилга баттай хандах гэж оролдож буй. Оройн 18 цагаас хойш хүнд хоол идэхгүй байх санаатай. Хичээнэ дээ...

7 дугаар сарын эхэнд буюу 4 хоногт уншиж дууслаа. Галт тэргээр ирж очих нэг ажилд явахдаа цүнхэлж яваад уншсан нь, мөн уг ном жижиг ном байсан тулдаа гараагаа амжилттай эхлэв. 

Бас л өвөрмөц ном уншчихлаа. Сүүлийн үед уншаад байгаа номнууд нэг тийм зэвүүн, өвөрмөц, ойлгоход хэцүү номнууд байна өө. Ялангуяа энэ дэлхийн гэгдэх, чухам том шагналтнуудын номнууд нь. 

Түүнээс монгол зохиолчдын номнууд нь, түүн дотроо эртний зохиолчдын номнууд урамтай. Нэг ёсны бясалгал болоод л явчихна. Хэ хэ.

Мишима Юкио гэдэг зохиолчийн "Багт хүний наманчлал". Би энэ хүний нэрийг үнэнийг хэлэхэд сонсож байгаагүй ээ. "Ном уншдаггүй"-г минь хэлээд, гэрчлээд буй хэрэг. 

Мөн дээхэн үед зохиолчид нь нэг их сонин байгаагүй ээ. Номын агуулга л чухал байсан. Харин номын клубийнхэнтэйгээ учирснаас хойш тухайн номын зохиолч нь, орчуулагч нь, редактор нь гэх мэт хүмүүсийн анзаардаг, ядаж л нэр усыг нь тогтоодог болж эхэлж л байна. Дэвшил мөн биз дээ? 

Мишима Юкио өөрөө их өвөрмөц хүн байж. Санаа, үзэл бодол, мөн бэлгийн чиг хандлага нь гээд л...

Уг зохиол нь ч түүний намтарчилсан бүтээл юм байна. Бэлгийн чиг хандлагынх нь адармаатай мэдрэмжийн тухай гарна. Энэхүү бэлгийн чиг хандлагын асуудал хүний, бусдын, надад хамааралгүй асуудал биш тийм ээ? 

Жишээ нь хөвгүүдийн гар хангалга...

Мэдээж охид ч мөн гар хангалга хийнэ. Хүн болгон л хийдэг гэсэн...

Хэрэв миний зулзагууд ийм хандлагатай болчихвол яанам билээ? гэж боддог л юм, үе үе. 

Энэ талаар нэлээд задгай бичдэг хүн бололтой юм. Бусад зохиолыг нь уншаагүй болохоор яг таг хэлж мэдэхгүй л байна. Ирээдүйд уншиж үзэх зохиолчдынхоо тоонд оруулна аа. Мартчихсан явж байх вий...

"Адын зүйл бүгд хүний дотор бий болон, өөрөөс нь халин гарч, хүнийг хязгаар бүхий зүйл рүү үлдэн хөөдөг тогтворгүй зүйл." Стефан Цвейг

Түүх, домогт гардаг баатрын нэрс, газрын нэрс нэлээд гардаг. Ихээхэн уншдаг хүн байжээ. Мэдээжийн хэрэг байх тийм ээ? 

"Орчин үеийн шинжлэх ухаан технологи, орчин үеийн менежмент, олон шилдэг тархины зүйтэй санаа оноо бүхэлдээ нэг зүйл рүү, "үхэл" рүү илгээгдэнэ."

"...Хайртай хүнээ шийтгэхэд хүрсэн золгүй үедээ л эмэгтэй хүн хүчтэй болдог."

Энэ үг их үнэн юм шиг санагдав. Учир нь сүүлийн хэдэн сарын миний мэдрэмж...

"Юу ч мэдрэхгүй байх хүчтэй өвдөлттэй адил..."

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гэрэлт цох

Гэрэлт цорхой үзсэн юм. 6 дугаар сард...

Уламжлалт бичлэг. Үе үе ингэж зураг оруулаад бичдэг байх шүү. Түрүү жил бичсэнээ мартчихаж ээ. Хэ хэ. 

Хань ижил их ач холбогдол өгч жил бүр биднийг авч явдаг... Ингээд харахад царай муутай хар хорхой байгаа биз? Хэ хэ.

Бусад монголчуудаа ч уриалаад, санал болгоод, боломжтой үедээ хамтдаа дагуулж явдаг.

Жилээс жилд тоо нь цөөрөөд гэж ярьдаг юм. Зарим газар хамгаалалтдаа аваад, өсөж үржихэд нь анхаардаг. Бөгс нь гэрэлтдэг. Байгалийн бас нэгэн гайхамшиг тул хүмүүс сонирхож, хөөрхнийг нь, өвөрмөцийг нь гайхан шогшдог байх...

Тайлагдашгүй нууц их юм даа, тийм ээ? Энэхүү цэнхэрхэн бөмбөрцөг минь.

Бид ч гэрэлтдэг нь хачирхалтай санагдаад, гартаа ингэж ойрхон барьж үзэж, хорвоотой танилцдаг. Ялангяуа бага зулзага ихэд сонирхоно.

Бороо хур сайтай жил илүү үрждэг шиг санагддаг. Угаасаа голын эрэг дагуу чийгтэй газар өсөж үрждэг юм билээ. 

Ирэх жил ч явна даа... Уул усны ойр нь.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Дангаар нь, хатуугаар нь

Нэг зүйл бичих гээд өө. 

Насны ангилал нь жаахан ахиад ирэхээр монгол эрчүүд энэ хатуу архиа дангаар нь уух юм тийм ээ. Хажууд нь шар айраг, улаан дарс гэх мэт зүйл харагдсангүй. Эцгийн эрхт ёс ханхалсан арга хэмжээ байлаа. 

Бүсгүйчүүдэд зориулсан уух юм нэг ч байхгүй шүү. Түүнээс эмэгтэй хүмүүс бараг тал нь шахуу байсан юм.  

Нэг оройн арга хэмжээнд 39 хэмийн алкохолтой архиар шахуулж өгөв өө, япон залуус маань. Би ч тэд нартаа санаа зовж л суулаа. Би өөрийнхөө хундгандаа гялс цэвэр ус хийж аваад ууж байна өө гээд л суусан. Ха ха. 

Тэгэхгүй бол үхнэ биз дээ? Тэгээд ч би өнгөрдөг зунаас хойш архины төрлийн зүйлсээ эрс багасгасан. Гэртээ оройд уудаг байсан улаан дарсаа уухаа больсон. Хааяа ажлынхантайгаа орж гарахдаа л ууна. 

Тэгсэн нэг монгол залуу ирээд "Чи минь ууж байна уу? Аль вэ? Нэг татчих" гээд хажууд зогсоод байдаг. Ха ха. Хийж тавьсан усаа ярвайж ирж татчихаад, дахин хундагалуулаад талыг нь жинхнээсээ ярвайж ирээд л уув. Дотор халуу шатаад л явчихсан. Хо хо. 

Энэ зурган дээрх архиар дагнасан. Хэдэн ч шилийг цааш нь харуулсан юм, бүү мэд. 

Хорондоо маргааш нь дуртай шар айргаа уусан ч байж магадгүй шүү би. Хи хи. 

Эмэгтэйчүүд биднийг энэ хатуу юмнаасаа уу гээд шахахыг бас яана. Ингэж хатуу юм замбараагүй уучихаад элэг, ходоод гээд л өвдөхөөрөө хажуудахдаа туниад, асарсангүй, халамжилсангүй гээд, тийм ээ? 

Мөн бусдын жишээнээс харж байхад эрчүүдийнх нь ээж аав, ах эгч, дүү нар нэг ёсондоо хадмууд нь эхнэрийг нь нэг ёсондоо бэрийгээ буруутгаад, нөхөртөө халамжгүй, хүйтэн хөндий, хатуу чанга гэх мэтээр ар худрагаар нь муулаад явах...

Харин ч гудамжинд хөөгөөд гаргачихалгүй, үр хүүхдийг нь тээж төрүүлээд, асраад, хүмүүжүүлчих гээд ад болоод явж байгаад нь талархаад, бэртэйгээ хамтдаа хүүтэйгээ ярилцаад, хамтдаа донтрлтоос нь салгах гэж үзэхийн оронд тийм ээ? 

Тэгээд айл болгонд нэг "уудаг гар" байдаг. Тэр хүний ард хэдэн ч хүн сэтгэлээн чилээж байдгийг өнөөх уудаг гар нь мэддэггүй юм уу? Ойлгодоггүй юмуу? Хүсдэггүй юм уу? 

Миний кофе уух хүсэлтэй минь адил "дон" гэж ойлгоод байгаа ч...

Одоо бүгдээрээ энэ хатуу архиа арай жаахан хэмийг нь багасгаад, хааяадаа нэг уудаг соёлтой болмоор байна өө тийм ээ? 

Одоо тэгээд наадам ч дөхөж байна. "Айраг"-аан сайн уугаарай.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гунигт янхнуудаа дурсахуй

6 дугаар сард уншив. 2 өдөр л уншчихлаа. 

Уншиж эхэлмэгцээ "Өө муу хөгшиг төгцөг" гэж бодсоноо нуух юун. Тийм биз дээ? 90 насыг зооглож байж онгон охин энэ тэр гэж солиороод. 

Манайхан бол үзэхгүй биз дээ? Ийм зөнөгийг. Ха ха. 

Габриель  Гарсиа Маркес "Гунигт янхнуудаа дурсахуй" гэдэг ном. Интерномын 2+1 урамшууллаар худалдаж авсан номнуудын минь нэг. 

Гэснээс сая 6 сард надад 12 ном ирэв. Номнуудыг минь энэ хүртэл чирж ирсэн найздаа баярлалаа. 2 жил тутамд номыг бөөнөөр нь авчруулдаг уламжлал тогтчих шиг боллоо. 

Учир нь 2 жил тутамд сурагчдаа дагуулаад ирдэг юм. Буян нь түм бумаар арвижиг ээ. 

За тэгээд "зөнөг толгой" минь яасан байх нь уу? 14-хөн настай онгон охин олж авна. Гэхдээ зайлуул "Харахын заяа байхаас хазахын заяа байхгүй" гэгчээр өнөөхөө хайрлаад гар хүрч чадахгүй ээ.

Энэ "Харахын заяа байхаас хазахын заяа байхгүй" гэдэг зүйрлэл жаахан оновчгүй ч юм уу. Уг нь яг дэргэд нь байгаад байдаг, хөөрхөн жаахан охин. Зөнөг маань л түүндээ жинхнээсээ дурлачихаад, хайрлаад байх шиг...

Хайрын тухай, сексийн тухай, эрчүүдийн өнөөхийн тухай үе үе тун чиг зөвийг хэлээд байх шиг санагдсан шүү. Түүгээд бичлээ. 

Санаж явахын тулд. Ха ха. 

"...Суултуур дээр сууж байгаад хөнгөрөв. Юуг нь нуух вэ, одоо ч гэсэн шээс эрчтэй жигд гардаг хэвээр."

Гэж байна шүү, эрчүүд минь. 90 настай гээд боддоо. Гэтэл манайхан чинь 60 дөхөж ирээд л шээс нь гарахаа байгаад, түрүү булчирхайн хагалгаа гээд л явчихдаг даа. 

Үүнээс сэргийлэхийн тул сууж бие засч бай гэдэг нь үнэн байх нь. Манай нэг танил өвөө бас тэгж хэлж байж билээ. 

Би түүнийг нь аавдаа, хажуудахдаа хэлж байлаа. Манай хоёр дуулгавартай, үгэнд сайн ордог юм болохоор хэрэгжүүлдэг. 

Одоогоор 70 гарчихсан аав минь түрүү булчирхай гэж яриагүй л байна. Хань ижил охидтой юм болохоор, өнөөдүүл нь балиар заваан, үсрээд бла бла гээд сууж шээдэг болсон. 

Одоо багахан зулзагаа бас гэртээ сууж бие засч бай гэж хэлж байгаа. Эгч нь ч сайн "загнаж, ухуулж" байгаа. Хэ хэ. 

"Хүлээн найдаж байгаа зүйл чинь харснаас чинь илүү удаан үргэлжилнэ хэмээн горьдож өөрийгөө битгий хуураарай."

Нээрээ л зарим зүйл хэт горьдож өөрийгөө хуураад байх шиг байна өө. Ялангуяа сүүлийн үед нэг тийм ойлгомжгүй зүйл их байна. Үл ойлголцол ч их байна. Зарим нэг хүмүүст зэвүү дургүй зэрэг хүрч байна. Хуйвалдаад байгаа хүмүүст нь ч зэвүү дургүй их хүрч байна...

Тархи судлаач хүний яриаг сонсоод, энэ байх л асуудал гэж тайвширч, өөртөө стресс хураахгүй байхыг хичээж буй болно. Өөдрөг байхыг хичээж л байна. 

Хаана ч, ямар ч улс оронд амьдарсан зарим нэг заримдгуудаас бултаж чадахгүй, тэд оршсоор л байна тийм ээ? Хаа очиж өдөр бүр зууралдахгүй, хол байгаадаа талархах...

"Нас гэдэг бол тооны их багад бус, харин хэрхэн мэдэрч байгаад оршдог тэр зүйл..."

Аатай, жаатай өвөө эмээ нарт тэгж санагдах л байх. Заримдаа ч насны намар гадаа ирж буй гэж бодохоор аяа бас л уйтай санагдах үе бий бий. Та нарт яаж байна? Ялангуяа эртний блог андууд минь. Хамтдаа л сайхан намба суугаад яваа гэж бодож буй тул асуув. 

Жаахан хүүхдүүд уншиж байвал, одоо яадаг юм билээ? СБА буюу сонирхолгүй бол алгасаарай гэх үү? Хэ хэ. 

"...хайр бол сэтгэлийн нэгэн төлөв байдал биш, харин эрхэс гарагийн нэгэн орд..."

"...дэлхийг жинхэнэ хөдөлгөдөг ялагдашгүй хүч бол  аз жаргалтай хайр биш, харин бүтэлгүй хайр юм..."

Уг ном энхээсээ дуустлаа л хайрын тухай өгүүлнэ. Дээрх хоёр өгүүлбэрээс харж болно. Хайрыг ийм орой мэдрээд өвгөн гуай. Хэ хэ. Гэхдээ бурхны? оронд залрахаасаа өмнө ч болтугай мэдрээд аштай вэ дээ. 

"Секс бол хайр амсаагүй  хүмүүсийн л сэтгэлээ тайтгаруулах л юм шүү дээ..."

Энэ бас л зэвүүн үг байна уу? Хайр байхад энэ секс гуай ярьшиг л байна тийм ээ? Ха ха. 

"...Эцсийн эцэст, бусдын хэн гэж төсөөлдөг тэр хүн нь болж хувирахаас өөр арга чамд байхгүй..."

Ялангуяа бид хүнд таалагдах гэж, хүнд гоё сайхан харагдах гэж их хичээдэг тийм үү? Эцэстээ дээрх өгүүлбэр шиг л болдог шиг...

"Чигчий хуруутай л гэрлэсэн гэсэн үг." 

Энэ их инээдтэй зүйрлэл байна уу? Хятад нөхрөө хэлж байгаа юм. Өнөөхийг нь хэлээд байна уу? Эсвэл бие хааг нь хэлээд байна уу? 

"Хайртай хүнтэйгээ загас наадуулахын гайхамшгийг үзэлгүйгээр үхэж болохгүй шүү."

Энэ үгээр нь номынхоо тухай өндөрлөхүү дээ. 

Мэдээж онгон жаахан охины үзэсглэн гоо төрх, эмзэг арчаагүй төрх гээд л дурласан хүн хэрхэн хардаг билээ дээ? Яг л тийм гоо үзэсгэлэнтэй мэт дүрсэлж, бичсэн байсан. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

7 дугаар минь сайн байна уу?

Энэ сард ч номоо уншингаа, блогоо бичингээ, аяга угаагчаа нэхэнгээ ажлаа хийнэ дээ. 

Ажил нэгт үү? Гэр бүл нэгт үү? Хобби нэгт үү? Би өөрөө нэгт үү? 

Японд ажил нэгт болчих гээд байдаг тул үүнийг өөрчлөх гэж үзэж тарна. Угаасаа сүүлийн үед сонсоод буй нэгэн хүний ютүб дээрх бичлэгүүд дээр ч гардаг юм. Тархи судлаач япон хүн. 

Энэ мэт "өөр хүмүүс" төрөн гарч, олон нийтэд үгээ хүргэж буйд олзуурхнам...

ирэх сард эх орондоо томилолттой тул мэдээж хоёр улсын хооронд холбоо барих, орчуулах, зохицуулах ажил ихтэй. 

Мөн сургуулиудын зуны амралт эхлэнэ. Зуны даалгавраа хий гэж үглэдэг ажил нэмэгдэнэ. Багахан зулзагынхаа амралтын өдрүүдийг зугаатай өнгөрүүлэх тал дээр анхаарна. 

Дундхан зулзага өөрөө өөрийгөө яаж ийгээд болгох биз? Ээж нэг их оролцолгүй, нэг их үглэлгүй, хэт дураар нь тавилгүйгээр хянасхийгээд л явахад болох байх. 

Гэх мэт хувь, хувьсгалын ажил ундрана, ундарна. 

6 сар өглөө оройдоо харьцангуй сэрүүхэн сайхан өнгөрсөн. Бодвол эх орон минь хүйтэн байсан болохоор тэрхүү салхи, хүйтэн агаар урагшилсан байх. 

7 сар хэр байх нь уу? Халж эхэлж л байна. Өнөөдөр гэхдээ аадар бороо орж байна. 

Эх орондоо очсон хүн байна даа, аагтай шаргал сүүтэй цай уусан. Би уг нь цайсаг хүн биш л дээ. Багад бид давс султай цэхэр хярам уудаг байсан. Хотын айл болоод ч тэр юм уу? Сүүгээр бялхаж, цалгиж байгаагүй л дээ. 

Эндээ ч би хярамлаад уух дуртай. Тэгээд ч эндхийн сүү тослог багатай тул манайхных шиг аагтай шаргал цай болохгүй л дээ. 

Шар тос сайн гэхээр хэтрүүлж хэрэглээд байгаа ч юм бшиг санагдсан. Угтаа багахан шигийг л хөвүүлдэг биш билүү? 

За мэдэхгүй юм даа. Гэснээс би сая шар тос авчраагүй. 5 сард монголоос ирснийг нь би л ихэнхийг нь идчихсэн болохоор, жаахан завсарлах санаатай. Хэ хэ. 

Энэ сардаа ч блогоо идэвхтэй бичихийг өөртөө хүсье. Ном ч мэдээж ойлгомжтой. Маш энгийн дадал минь болж чадсан учраас. Одоо өглөө эрт босдог дадлыг маш энгийн дадлаа болгомоор...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Шар айраг

Монголд очихдоо аль болох монгол шар айраг уухыг хичээдэг. Хэ хэ. Энэ удаад ч хамт явсан залуусаа дагуулаад л хотоор алхлаа. 

Эхлээд Номин их дэлгүүр орж ажлынханд нь, гэр бүлийнхэнд нь Алтан говь шоколат гэх зэргийг худалдаж авахуулав. Өөрөө ч ганц нэг зүйл худалдаж авав. 

Тэгснээ тэнд явж байсан найздаа тортой зүйлсээ өгч явуулчихаад, өөрсдөө уудаг хэрэг гээд л урагшаа цирк чиглээд л алхав. Найз минь замдаа бидний буудаллаж байсан зочид буудлаар дайрч, бидний ууттай зүйлсийг үлдээчихээд харьсан. 

Орой нь мэдээж найзтайгаа уулзсан. 

Зээ, би нь төрөлх хотоосоо гараад овоо хэдэн жил өнгөрчихсөн тул сайн мэдэхгүй. Ямартай ч энэ хавиар байгаа нэг газраар л орцгооё гээд алхаж аваад, Dublin irish pub гэдэгт орсон. 

Эхлээд өнгөрч явснаа, ойр хавьд нь орчихоор газар байхгүй ч юм шиг санагдаад, буцаж очоод дээрх газар оров. 

Чингис шар айраг захиалцгаав. Би угтаа "хар"-ыг нь уумаар байсан боловч байгаагүй. 

Хамт явсан залууст минь таалагдсан. Тэгээд ч бидний энэ удаагийн томилолт Чингис нэртэй газруудаар л үйлчлүүлээд байсан тул хаалтаа ч мөн өндөр хааныхаа нэртэй зүйлээр хаах минь гэж бодов. Хэ хэ. 

Мэдээж маргааш нь мэдээж өндөр хааныхаа нэрт нисэх онгоцны буудлаар л үйлчлүүлнэ л дээ. 

Энэ Сэнгүр шар айраг биш л дээ. Доторх нь Алтан говь шар айраг. Сонин болгоод захиалсан. Чингисээ гүйцэхгүй юм байна гэж бид ярилцсан. Дараа нь мэдээж илүү амттай гэснийгээ захиалцгаасан. 

Өө тийм, цирк чиглээд алхаж байхдаа бас циркийнхээ хувь заяаны талаар хальт дурдаад авав. Маний багад ёстой дэлхийн түвшний цирк үздэг байлаа. Оросын цирк ирж тоглодог байлаа. Одоо тэгсэн тэр нэг гар худалдаж аваад бла бла. 

Худалдаж авсан гар нь бас эдний сайн мэдэх хүн тул эд ч их харамсаж байна лээ. Хэ хэ. 

Зун дахин явах томилолт бий. Тэгэхдээ уумаар санагдсан шар айргаа ууна даа гэж сэтгэлээ тайтгаруулан сууна өө. Би гэхдээ энд бол нэг их шар айраг уудаггүй л дээ. Хааяа л нэг ууна. 

Сүүтэй цай биш шар айраг уухыг хүсдэг монголоо алдсан юм бэ? Тийм ээ? 

Ээжийнхээ банштай борцтой цайг ууна гээд захиалчихсан байгаа. Санаа зоволтгүй. Гэдсэн бууз, гэдсэн хуушуур гээд л олон олон захиалга бий бий. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Жилийн дараах Монгол

Жилийн дараа эх орондоо салхи шиг л очоод ирсэн. Асар богино хугацаанд. Ажлаар. Улсын мөнгөөр. Хэ хэ. 

Өнгөрдөг жилийн 6 сарын 15-нд нисэх байсан дотоодын нислэг хойшлоод гээд л паян ихтэй байсан даа. Энэ ажил яг манай хэлтсээс зохион байгуулдаг ажил. Сурагчдаа үдчихээд, ганц нэг хоног спортын хэлтсийнхний ажлаар үлдээд, орой нь найз дүү нартайгаа Чингис шар айраг ууж амжсан гэж бичсэн байх аа. 

Энэ жилийн томилолт гэнэт санал орж ирээд, би ч уухайн тас зөвшөөрнө биз дээ. Улсын мөнгөөр, эх нутагтаа очоод ирнэ гэдэг чинь тэнгэрийн умдаг атгасан л гэсэн үг. 

Сэтгэл нь хөөрсөн хүн хувьдаа хөөрхөн паакталсан. Яасан гэхлээр байна аа? 

Онгоцонд авч орох жижиг чемоданыхаа түлхүүрийг бэлдэлгүй, онгоцны буудалд ирэв. Ачаагаа өгөх гээд зогсож байгаа гар минь өтчихсөн юм шиг очоод түгжээг нь "цоожилчихов". Тэгээд гэнэт юу билээ? Түлхүүр цоож нь яах билээ? гэж сандраад. 

Нөхөртөө хошуугаа унжуулж хэлээд, нөхөр баларсан юм гэж үглэн, гэр лүүгээ жирийлгэв. Хаа очиж ойрхон, түгжрэхгүй юм даа. 

Хаалгаар орсон байх ёстой цагтаа ам мөчид амжиж оров. Нөхрийн авчирсан түлхүүрийг шүүрч аваад л...

Би олоогүй түлхүүрийг нөхөр олж авчирна ч гэж юу байхав тийм ээ? Мэдээж шал өөр түлхүүр байсан. Ха ха. 

Тэр чемоданыг минь дундах зулзага нэг аялалдаа авч явж байсан тул хар үүрээр утасдаад асуучих гэсэн чинь утсаа авдаггүй, аав нь гэртээ орж ирэнгүүтээ л загнаад асуусан чинь тоохгүй" би яаж мэддэгийн" гээд нойрмог уурлаад, тусыг эс үзүүлэв гэсэн. Хэ хэ. 

За тэгээд дотоодын нислэгээр Ханэда онгоцны буудалдаа буучихаар жижиг чемоданаа онгойлгож үзэх гэсэн чинь түлхүүр нь таардаггүй, ээ харлаа биш байна аа, яах билээ гэж бодож байснаа санаандгүй нэг юмыг нь түлхээдэхсэн чинь мултардаг гэнэ ээ. Ээ ашгүй минь болж тайвршаад, гэрийнхэндээ зүгээр онгойсон шүү гэж бичив. 

Суугуул нутгаас Токиогийн Ханэда нисэх онгоцны буудал хүртэл би онгоцоор ниссэн юм. Тэгсэн хоёр тээш өгч болно гэхээр нь гайхал жижгийгээ өгчихгүй юу. Тэгээд л мунгинаж эхэлсэн нь тэр. 

За тэгээд сэтгэл уужирсан хүн Нарита нисэх онгоцны буудал орчихоод ачаа бараагаа жин тан болгож, хамгийн түрүүнд шахуу ачаагаа өгчихөөд, онгоцондоо суух хаалгаа олж очоод, номоо дэлгэв. Утсаа ч цэнэглэв. 

Утасны цэнэглэгчээ мартсан байв. Тэгж мартсанаа Улаанбаатарт очоод зочид буудалдаа орчихоод, гэрийнхэнтэйгээ уулзчихаад, унтах гээд хэвтэхдээ утсаа цэнэглэнэ дээ гэж бодсоноо санав. Ха ха. 

Гурав дахь паян нь бас л миний өөрийн хайхрамжгүйнх. Гэхдээ энэ удаад азтай. Өглөө эрт буудлаасаа нисэх рүү хөдлөв. Жолоочтойгоо ачаа бараа ихдэв, илүү гарсныгаа тэгэв ингэв гээд буу халж явлаа. 

Тэгснээ гэнэт гар хилээ яалаа? гэж санан үүргэвчээ ухав. Байвал үүргэвчинд л байх ёстой юм. Ухаад байдаггүй. Жолооч минь би утасдаадхая, үүдэнд хүмүүсээ хүргэж өгөх гээд хүлээж байсан нэг ах хүү байсан даа гээд. 

Утасдаад, байвал араас чинь аваад очъё гээд. Жолооч залуу минь аятайхан, тун дажгүй залуу таарсан. Дараа миний мэдэл гарвал дахин үйлчлүүлмээр санагдсан. 

Нисэх дээр очоод дөнгөж буугаад л ачаа бараагаа машиныхаа араас буулгаад л байж байсан чинь араас жолоочийн минь танил ах нь хүрээд ирсэн. Миний гар хилийг аваад ирсэн. 

Ёх, ийм л олон паянтай байлаа. Мөн эх орон маш их хүйтэн байлаа. Зөндөө даарсан. Найзаасаа ноолууран цамц зээлж өмссөн. Цас бороотой байсан тул бэрээсээ усны гутлыг нь зээлэв. Хи хи. 

Бусдаар монгол хоолоо идээд, ааруул идээд, шар айргаа уугаад гээд л сайхан явсан. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Тойром

6 дугаар сарын төлөвлөгөөт ном. Нимгэвтэр ном байлаа. Зузаан ном уншаад байсан хүн чинь дорхноо л уншаад дуусгав. 

Нимгэвтэр тул замдаа уншина гэж төлөвлөөд, замдаа авч гарсан. Яг оносон байна лээ. Зузаан ном авч гарвал ачааны нэмэр, нимгэн, жижиг ном нь цүнхлээд явахад амар тийм ээ? 

Уншчихаад буцаагаад аваад ирсэн. Угтаа үлдээж болох ч номын клубынхны минь төлөвлөгөөт ном тул үлдээж зүрхэлсэнгүй. Тэгээд ч эндээ бас тэмдэглэж бичиж амжаагүй тул...

Ц.Гончиг гэж нэг хөөрхөн "хүү" байх шиг байгаа юм. Хүү юу? Ха ха. Дүү юм билээ, эгчээс нь. Тэгээд л... 

Өмнө нэг номыг нь унших гээд би өөрөө хайгаад ололгүй, найздаа захиж үлдээгээд. Тэр найз минь хаа байсан Хөвсгөл аймгаас зохиолчоос нь өөрөөс нь гарын үсэгтэй номыг нь олж өгч явуулсан шүү дээ. 

Маш их баярласан шүү. Одоо ч баярлаж явдаг шүү. Үргэлж сэтгэл гаргадагт нь... 

"Цул мөнгөн гүүр" хэмээх хөөрхөн ном байж билээ. Зохиолчийг нь цахим ертөнцөөс хайж үзсэн. "Хөөрхөн хүү" шиг санагдсан. 

Зохиолч миний энэ блогийг олж унших болов уу? Уншаасай... Хи хи. Жаахан аальгүйтэв...

Энэ удаагийн ном нь "Тойром" хэмээх роман. Гол агуулга нь шагайн харваа гарна. Миний мэдэх ганц нэг сонин хүмүүс шагайн харваа тоглоод байдаг юм. Тэгээд би ч шагай харвааг жаахан үл тоох маягтай байлаа. 

Тойромыг уншаад бодол минь 360 хэм өөрчлөгдөв. Шагайн харваа ямар ч буруугүй гэж. Мөн аавын минь шагай харвааны хашлага, сум нь энд надад байдаг. Хаа нэгтээ яваа. Олж аваад нандигнан хадгалах минь...

За тэгээд зөвхөн шагайн харвааны тухай бус түүнийг тойрон хүрээлсэн хүмүүний амьдрал ахуй, бодол санаа зэргийг яруу тодоор өгүүлсэн. 

Үгийн сонголт нь үнэхээрийн таалагдаад, яаж бичихээрээ ингэж бичдэг байна аа л гэж бодсон. Би ч ямар бичих биш, хааяадаа ганц нэг зүйл орчуулах гэхээр бяд дутаад байдаг юм. 

Тийм болохоор л монгол зохиолчдынхоо номыг алгасалгүй унших гэж хичээнэ. Ганц нэг үг, хэллэгийг тэмдэглэж авна. Мартчихсан л явна. Дахин сөхнө. 

Уламжлал ёсоороо хөөрхөн санагдсан хэлц зэргийг эндээ бичиж үлдээх минь...

Сүүлд уншихад "онц сонирхолтой" байдаг юм. Тийм үү? 

Зохиолчийн өөрийн хэлсэн "Шагайн харвааг хүн спорт, уламжлалт наадгай, сонирхол гэх мэт олон талаас нь харж болно. Харин би урлаг талаас нь хараад, түүнийгээ хүмүүст хүргэх нь зүй гэж санан бичсэн" хэлсэн байдаг юм байна. 

Нээрээ л хойшид урлаг талаас нь нэг харж үзэхийг хичээнэ ээ. 

"Хууччуул хашлагандаа хуруугаа нийлэхдээ эмэгтэй хүний хөхний товчинд хүрч буй лугаа мэдрэх ёстой гэдэгсэн..."

Эмэгтэй хүмүүс бид ийм л агуу. Хаа байсан шагайн харваанд хүртэл ингэж нөлөөлдөг байх нь. Ха ха. 

"Хамгийн гол нь сэтгэлээ л хичээж яваарай". 

Энэ хэлц уг номын хамгийн хамгийн нь юм шиг санагдсан. 

Хачин их гуниг төрүүлсэн нэг үйл явдал нь Чин Ван Ханддоржийн агь Дэнзэнжамцын хувь заяа... Манжийн хаанаас цээрлэл хүртчихдэг. Ийм л их үнэ цэнээр олж авсан эх орон минь, эрх чөлөө минь, тусгаар улс минь гэж өөрийн эрхгүй бодогдоод, хэсэгтээ сэтгэл хөндүүрлэнэ. 

Бод доо? Бага зулзагаа оронд нь тавиад үзэхээр үнэхээрийн тэвчишгүй...

"Хашлаганаас сугарсан сум, хагархайгаас унасан үг хоёрыг барьж болдоггүй юм даа."

"Хоосон гэдэг нь чухамдаа юу ч байхгүй гэсэн үг биш харин бүх зүйл өөрчлөгддөг, аливаа зүйл тогтсон нэг мөн чанаргүй гэсэн утгын тухайтад ойлголт юм."

"Хоосон чанарт бүх зүйл хоорондоо харилцан хамааралтай хэмээн сургадаг."

Най задлахгүй, зай холдохгүй нөхөрлөдөг хүмүүс. 

"Халхын заяа их ээ" хэмээн бичвэрээ өндөрлөе. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.