Тархины блок

Жилийн өмнө байх аа, найз минь өгч явуулсан. Бас бус хэд хэдэн ном өгч явуулсан, унших юмсан даа гэж. Гэхдээ өрөөстэй номнуудаа маш эрчимтэйгээр буулгаж ирээд уншаад л байгаа, уг нь. Он гарсаар 12 ном уншсан байна. 

Одоо 13 дахь номоо эхлээд талдаа орчихсон яваа. Сард 4 ном уншаад байна. Энэ эрчээрээ 4 дүгээр сард ч 4 ном унших бодолтой. Номын клубынхаа төлөвлөсөн нэг ном, төлөвлөгөөгүй буюу сонирхлоороо гурван ном. 

Зарим номнууд нь жаахан зузаан бол тоог нь нэгээр цөөлж магад л юм. Ямартай ч энэ унших дадал бол "энгийн дадал" минь болжээ. Өдөрт заавал ганц хоёр хуудас уншина. Яаж ийгээд л үүндээ цаг зав гаргана. Дуртай зүйлдээ хүн чинь цаг гаргаад байдаг юм байна шүү дээ, та нар ч гэсэн оролдоод үзээрэй. 

Гэснээс энгийн дадал болгочихмоор ганц хоёр зүйл байдаг. Нэг л болж өгдөггүй ээ. Хичээнэ ээ, бага багаар. 

Ганбатын Мөнгөн "Тархины блок" гэдэг ном. "Хадгаламж өлсөхөөс эхэлнэ" гэдэг номыг нь уншаагүй л дээ. Энэ номных нь пдф-ийг хувилаад нэг залуу надад бэлэглэсэн шиг санаад байна. Өөр ном ч билүү? А4-н цаасан дээр хэвлэсэн тэр номыг нэг хайж олъё байз? Олон тавиурны минь хаа нэгтээ өрөөстэй л байгаа байх. 

Ингэхэд би их олон номын тавиуртай. Зулзагын өрөөнүүд, миний өрөө, мөн том өрөөнд минь гээд л. Саяхан том өрөөндөө эргэдэг номын тавиур авч тавьсан. Хэллүү? 

Уншиж буй номнуудаа, зээлсэн номнуудаа түр зууртаа өрж тавьж байх зориулалт бүхий номын тавиур хэрэгтэй байна гэж хошуугаа унжуулсаар байгаад зорьсондоо хүрсэн. Хэ хэ. Ахлах ангийн зулзага минь сонирхоод л, тусдаа гарахаараа авч тавина гэсэн, өрөөндөө. Хэ хэ. 

Зээ, тэрхүү Хадгаламж өлсөхөөс эхлэнэ номыг нь эргэн тойрныхон минь уншсан л байх тийм үү? Би ч өөрөө боломж нь гарвал олж уншихыг хичээнэ ээ. Санхүүгийн мэдлэг, туршлага зайлшгүй л хэрэгтэй зүйл, хүний амьдралд. Хадгаламжтой болох, зарлага нь орлогоосоо бага байх ёстой гэх мэт... 

Хөөрхөн хөөрхөн санаа байна шүү. Тэмдэглэж авав. Шууд номон дээрээ л тодруулчихсан л даа. Дээхнийх шиг дэвтэрт тэмдэглэж бичихээ байж дээ. 

Залхуугийн л шинж байх даа. 

Ийм бодол ч өөрөө тархи минь блоклогдчихсоны нэг шинж байх тийм үү? 

Залуу хүн гэхэд бусдыг зөв зүйлд уриалан, зөв зам руу чиглүүлэн, өөрөө үлгэрлэн яваад бахархмаар. Зарим нэг бэлэн мөнгөн дээр оччихоод "бүлт бүлт" үсрээд байдаг залуусыг бодвол тийм ээ? Хэ хэ. 

Ингэж бодох минь ч бас тархины блок байхдаа тийм ээ? 

Гэснээс эрэгтэй хүний иймэрхүү хүний хөгжлийн тухай ном уншсандаа олзуурхаад өө. Учир нь дандаа л эмэгтэй хүмүүс л энэ тухай бичиж, өөрчлөгдөцгөөе, хөгжицгөөе гэж бичээд, ном товхимол гаргаад байх шиг санагддаг юм. 

Эсвэл би өөрөө эмэгтэй болохоороо эмэгтэйчүүдээ дэмжих гээд тэдгээрийнхээ бичсэн номнуудыг түлхүү аваад байдаг ч байж магад. Далд ухамсар нөлөөлдөг ч байх. 

Нэг авууштай нь өөрийнхөө амьдралын туршлагад үндэслэн бичсэн нь. Надаас дүү залуу байж амьдралын ихээхэн арвин туршлагатай хүн шиг санагдсав. Эхэндээ ч надаас ах юм байх даа гэж бодсон чинь бацаан байсан. Хи хи. 

Гэснээс би ч одоо аниа гэж дуудуулдаг болсон шиг байна өө. Сая л гэхэд монголоос төрийн албан хаагчид ирээд. Бүгд л дүү байлаа. Хэдэн жилийн өмнө бол би өөрөө бацаан, энэ бацааны чих алт болчихлоо гэж хэлүүлдэг байсан юм л даа. Ха ха.

Олон л хөөрхөн санаануудаас нь хэрэгжүүлж болмоор нь "оройдоо хөнгөн хооллох". Үүнийг бол чи чадна. 4 сараас эхлэн 18 цагаас өмнө хөнгөн хооллох минь гээд хэрэгжүүлж байна. 3 л хонох гэж байна шүү дээ. Ха ха. Гэм нь найз нөхөдтэйгөө уулзах гэх мэт уруу татагсад их гарч байна шүү. Зохицуулаад л явна даа. 

Дэлгэрэнгүй мэдмээр байвал өөрсдөө уншицгаана биз дээ.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Түүхий загас

Орж гарахдаа идэж уусан зурагнаасаа оруулах уу даа? Ажлаар, гадуур явахад нэг сайхан нь тэр бүр ороод байдаггүй, үнэтэйдүү газраар орж идэж уух нь. Хо хо. 

Түүнээс гэрээрээ бол зулзагуудын идэж чадахаар, хань ижил цадчихаар хоолтой газар ордог юм аа. Юугий нь нуухав. Тэгээд л би хөвсгөр. Нэг шалтгаан нь их иддэг хүмүүстэй хамт хоолонд орох явдал байх шүү. Ха ха. 

Үндсэн хоолноос өмнө ирдэг зууш. Түүхий хиам? гэх үү. 

Сашими. Загасгүй нь сашими шүү. Анх удаа японд ирж буй хүмүүс тэр бүр идэж чадахгүй л дээ. Манайхан япончуудад гэдэс чанаад өгдөгтэй л адил. Өнөөдүүл нь идэж чаддаггүйтэй л агаар нэг. 

Би ч энд удсаных, худалч хүнд нутгийн индиан болохоо шахсан хүн чинь амтархан иднэ. Бараг л эд нар битгий их идээсэй, би л их идэх юм шүү гэж бодох нь холгүй. Ха ха. 

Сүши нь. Будаатай нь сүши шүү. Будаатай юм болохоор бага зэрэг иднэ, манайхан. Огт бас идэхгүй ч биш. 

Би ч хамгийн их дуртай нь салмон загас. 

Аминдаа үндэсний гэсэн зүйлсээрээ дайлаад байгаа нь тэр. Буруутгах аргагүй. Бид нарын амьд явж байсан хонь, ямаа гаргаад, хоол хийчихдэгтэй адил юм даа, тийм ээ? 

Одоо дахин хэзээ орж гарах ажилтай билээ? гэж бодсон шиг ээ л сууна. 

Бусад хоолныхоо зургийг дараа оруулна аа. Муу хүн идсэн ээ. Энэ япончууд бүгд л муу хүмүүс, дандаа л идсэн ууснаа ярьдаг даг. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хайрхан минь

4 дүгээр сарын мэнд ээ. 

Япон улсад санхүүгийн шинэ жил, хичээл сургуулийн шинэ жил эхлээд гурав хонож байна. 

3 дугаар сарын сүүлээр ажлаар орж гаран, бага зэрэг завгүй байлаа. Ажлын сиймхийгээр ганц нэг газраар аялаад амжив. Хамгийн их амжуулсан нь идэж уух ажил л байлаа. Ха ха. 

Ямар сайндаа нэгэн "зэвүүн" эмээд хэдэн сартай жирэмсэн бэ? гэж хэлүүлж байхав дээ. Эгдүү, зэвүү хоёр зэрэг хүрээд амттанаа хасахаар шийдэв. Амсаагүй гурав л хонох гэж байна. 4 дүгээр сарын 1-с эхэлсэн юм аа. Хо хо. 

Зугаалсан газрынхаа ганц нэг зургаас блогтоо мөнхлөх санаатай орж ирлээ. 

Суугуул мужийн баруун хэсэгт сүндэрлэдэг уул. Нэр нь "Дайсэн". Бид зүгээр нэг уул гэхээсээ илүү "хайрхан" гэж авгайлан хүндлэх дуртай. Учир нь байгалийн гамшигт харьцангуй бага өртөөд байх шиг санагддаг. Санаа дагадаг байж ч магад. 

Хар шуурга болно, анхаараарай. Цас, бороо их орно анхаараарай. Сүр болоод л анхааруулна. Яг цаг нь болохоор харьцангуй тайван, амгалан өнгөрдөг нь Дайсэн хайрхны минь ач тус гэж нутгийн иргэд ч мэддэг, итгэдэг, шүтдэг. 

Хооки нутгийн Фүжи уул гэж ч авгайлуулдаг юм билээ. Ойр хавийнх нь сүм хийд мөн энэхүү хайрхнаа тахин шүтдэг юм билээ. Үе үе манайхнаар бол тахих ёс болоод л байх шиг байдаг. Гэхдээ манайх шиг хамаг дарга цэрэг нар нь том том машинтай очоод, тахиж байна гээд талхилдаггүй юм билээ.  

Цөөн хүний бүрэлдэхүүнтэй явагддаг юм билээ. Болсон болоогүй өнгө өнгийн хадаг яндар уядаггүй юм билээ шүү. 

Алсаас сэтгэлдээ, мэлмийдээ шүтээд, сүсэглээд явдаг юм билээ. 

Хавар цаг тул цэцэг ногоо гараад сэтгэл сэргэм байна өө. Алтан зул цэцэг. Энэ газар бол цэцгийн хүрээлэн. Монголоос ирсэн хүмүүс маань цэцэрлэгт хүрээлэн гэж үүнийг л хэлдэг байх даа. Манайхны хүрээлэнгүүд ч болоогүй байна даа гэсэн. 

Ер нь бол хүндээ л байна тийм ээ? Юу ч хийхгүй байж битгий шүүмжлээд бай гэж загнуулдаг л даа. Хэ хэ. Үнээн үнэн. Уучлаарай. Ганц би биш шүү. Дэлхийгээр нэг тархсан бусад бүх монголчууд надтай ижил шүү. Хань татав. Хи хи. 

Энэ сардаа ч ном уншаад, блогоо бичээд явна аа. Орж гарч байгаарай. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

In My Shoes

3 дугаар сард уншсан бас нэгэн ном. Жил гарангийн өмнө орчуулагч эгчийн ах нь ирэхдээ бэлэглэсэн юм. Орчуулагч нь Туяа гээд эгч бий. Тун чадалтай, олон хэл устай, манлайлагч бүсгүй байдаг юм. Нийгмийн идэвх зүтгэл гэж асар өндөр. Эргэн тойрныхоо бүсгүйчүүдэд гоё үлгэр дуурайлал үзүүлдэг гэж би хардаг. 

За таныхаа ачаар тун чиг сонирхолтой ном уншчихлаа шүү. Хэрэв та орчуулж, надад бэлэлгээгүй бол загварын ертөнцийн гайхамшгийг, басхүү хүчтэй өрсөлдөөнийг, хэл амных нь тухай мэдэхгүй л өнгөрөх байж. 

Олоон жилийн өмнө "Прада өмссөн чөтгөр" хэмээх киног үзэж анх Прада гэдэг брэндийн тухай мэдэж авч байлаа. Ер нь брэнд их бага мэднэ ээ. Осолдохгүй Гүччи, Шанель зэрэг цөөхөн хэдийг нь бол мэдээд байгаа. Одоо ч үе үе охид минь энэ киног үздэг. Би ч хамтдаа дуртай нь аргагүй үздэг. 2 дахь ангийг нь гарахаар үзнэ гэж бодож байгаа. 

За тэгээд номын гол баатар болох энэ гутлын Жимми Чүү"-г мэддэгүй байсөөн. Үнэнээ л хэлье. Энэхүү номноос л мэдэж авлаа. Бас л адармаатай түүх нуугдаж байж шүү, энэ гутлын брэндийн ард. Ганц гутал ч гэлтгүй бүхий л загварын ард "дайн" болдог шиг байгаа юм тийм ээ? 

Тамара Меллон гэх энэ бүсгүй бас л их эрч хүчтэй юм өө. Олон бэрхшээл, хууран мэхлэлтийг даван туулаад явж буй нь гайхалтай. 

Охин нь миний о.зулгагатай бүг нэг онд, нэг сард, нэг өдөр төрсөн байна лээ. Сонин тохиолдол байна уу? 

Хүүе, энэ гадныхны том том одуудын үр хүүхэд, мөн гэр бүл нь ямар аймар юм бэ? Тийм ээ? Бүгд шахуу донтогч байдаг юм бишүү? 

Архинд л гэнэ, хар тамхинд л гэнэ, эмэнд л гэнэ. 

Сүүлийн үед манайхны мөнгөлөг хүмүүсийн хүүхдүүд ч донтогч болоод байна гэж их бичдэг, яригддаг болсон байна лээ тийм ээ? Харамсалтай л зүйл. Хүн ам цөөтэй мөртлөө тэнгэрлэг иргэдийн хойч үе гэхэд...

Тамара бүсгүй ч өөрөө донтогч, түүнийгээ эдгээх гэж үзэж тарж л яваа билээ. Салчихдаг нөхөр нь их хэцүү нэртэй өвчтэй юм аа. 

Өндөр өсгийт гэснээс 20 хэдхэн настай залуухан бүсгүй байхдаа өмсдөг л байлаа. Мэдээж брэндийн гутал өмсөж чадахгүй л дээ. Мөнгөгүй юм чинь. Хэ хэ. Гэхдээ одоо ч мөнгөгүй гэж хэлэхгүй ч гэсэн үнэтэй брэндийн гутал авч өмсөхгүй байх өө. Нүдэнд зулзагууд харагдаад, нүдний минь өмнө дараагийн чинь зулзага их дээд сургуульд орох гээд байна, мөнгөө хэмнэ гэдэг зурвас жирэлзээд... Ккк.

Гэснээс энэ номонд маш олон дүр гарна. Нэрийг нь сонсож байсан оддын тухай ч гарна. 

Мөн орчуулагч эгч маань "Англи улс,Лондон хот, Америк улс, Холливууд гээд л ихэнх газар нутгийн нэр, бас олны танил бодит хүмүүсийн тухай гээд бараг л үг болгоныг нь гүүглэдэж тайлбар оруулж байж, орчуулсан шүү. Одоо лондонгийн гудамжаар төөрөхгүй явчих болов уу кк, уншсанд баярлалаа."

Хэмээн сэтгэгдлээ үлдээсэн байдаг. Нөр их хөдөлмөр байгаа биз? Гайхалтай. Бахархмаар. Би ийм л сор хүмүүсийг таньдаг шүү гэж өөрөөрөө бас бахархав. Хо хо. Энэ нэрэнд нь "Туяа" орсон хүмүүс их л айхтар байгаад байна уу даа? Яагаав, номын клубын маань ангийн дарга Болортуяа байна. Бас л зэвүүн зэвүүн ном орчуулсныг та бүхэн мэдэж байгаа биз дээ? 

Мартсанаас тамара Меллоны аав нь бизнесийн мундаг ухаантай хүн байжээ. Харамсалтай нь бурхан болчихдог. За тэр ээжийнх нь учрыг ерөөсөө олоогүй ээ. Бас тэр хоёр эрэгтэй дүү нь байна. Ээжийн үг, үйлдэл дотор жихүүцмээр байсан. Яагаад төрсөн охиндоо ингэж хандаад байгаа юм бол гэж бодохоор...

Дараа энд тэндхийн шагнал гардуулах ёслолын үеэр хүүхнүүдийнх нь даагшинзнаас гадна өсгийтийг нь, гутлыг нь хардаг болох байх аа. Бүр заавал харах юм шүү...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл 3

Ойрд номны тухай л бичээд, та бүхэн залхаж байна уу? Аятайхан нүд хужирлах зураг хөрөг оруулчихгүй тийм ээ? 

Гүн үйл номыг энэ бичвэрээр дуусгана, угаасаа. Ганц нэг шар өнгөөр тодруулсныгаа л эндээ бичиж үлдээх гээд л сууж байна. 

"Бид цаг хугацааг хэрхэн зарцуулж байгаадаа хяналт тавилгүйгээр, өдрийг урсгалаараа өнгөрөөдөг ажээ. Энэ бол асуудал. Иймээс та гүн болон өнгөц ажлуудаа тэнцвэртэй байлгаж, алхам тутамдаа"Яг одоо юу чухал вэ?" гэсэн асуултыг өөртөө тавихгүй бол элдэв зүйлд байнга сатаарна."

"Өдрийн минут нэг бүрийг төлөвлө."

Яанам бэ? Бүр минут нэг бүрээ төлөвлө гэж байна шүү дээ. Ерөнхийд нь л төлөвлөнө үү гэхээс, минут бүрчлэн бүртгэж бол чадахгүй ээ чадахгүй. Дуртай нь л тэгж төлөвлөнө биз. Ха ха. 

Өглөө бүр цахим шуудангаа шалгахаас татгалзах эсвэл ирсэн зурвас нэг бүрт хариу бичих зуршлаа өөрчлөх. 

Гэснээс би нэг бүрчлэн хариу бичих, сонин сайхнаа дуулгах ажлаа яаж шийдсэн бэ гэхээр? Нүүрномдоо зураг оруулчихдаг, тэгж идээд, ингэж уугаад гээд. Ха ха. Тэгэхээр тэрийг минь нүүрномын найз нөхөд хараад "аан за ашгүй энэ нөхөр амьд мэнд мэлтийгээд, идэж уугаад л дажгүй сайн яваа юм байна" гэж мэдээд, тэр бүр мессэж бичих нь багассан. Түүнээс "хүүе чи минь сайн уу?" гээд л их бичилцдэг байжээ, бид. 

Яг бие биедээ хэрэгтэй болсон, нэгнээсээ чухал зүйл асуух болсон үедээ аминчхан бичилцээд л явж байна. 

"Ажлаа 17:30 гэхэд дуусга." 

Энэ их аятайхан санагдав. Миний ажил ч угаасаа эрт тардаг л даа. Гэртээ тэр бүр ажлаа авчирч хийдэггүй. Яахав хааяа монголтой холбогдох ганц нэг зүйл гардаг л юм. Түүнийгээ хөнгөхөн шийднэ, нүүрномоор гялс бичилцээд, хариугаа өгч авалцана. 

"Холбогдоход хэцүү байх."

Энд 3 арга хэлсэн байсны сүүлийн арга нь хөндий мэт боловч зүгээр ч юм уу гэж санагдсан. хэ хэ. Хариу өгөхгүй байх, товчхондоо. 

За тэгээд гүн төвлөрч ажиллах, ямар нэгэн зүйлд бүхий л анхаарлаа төвлөрүүлэн хийх, ажиллах гээд байгаа хэдий ч ажилдаа улайрах, ямар нэгэн зүйлд улайрах гэж ойлгож болох юм. 

Жишээ нь би блогоо бичихдээ улайрах, ганц нэг зүйл орчуулахдаа улайрах, аяга угаагчаа нэхэхдээ улайрах гэх мэт. Гэхдээ байна аа? Энэхүү гүн үйл нь танд ямар нэгэн хэмжээгээр амжилт авчирч байх ёстой шүү. Эсвэл ямар нэгэн чадварыг эзэмшихэд ихээхэн тус болох ёстой. 

Сэтгэлийн тэнхээ хязгаартай, түүнийгээ ухаалгаар зарцуулах тодорхой дэглэм, зүй тогтлыг мөрдөх замаар төвлөрч, түүнийгээ удаан хугацаанд хадгалж сурах хэрэгтэй."

"Сэтгэлийн тэнхээ гэгч нээрээ л хязгаартай тийм ээ? Заримдаа тэнхэл алдрах үе гардаг шүү. 

Гүн үйлийг хэрэгжүүлэх "зожиг арга", "холимог арга", "хэмнэл бүхий аргачлал", "сэтгүүл зүйн аргачлал" гэсэн аргуудыг хэлжээ. Тодорхой ч тайлбарлаж өгсөн байна. Мөн энэхүү гүн үйлээ буюу улайралтаа дадал болговол их зүгээр гэнэ. Хаана, хэдий хугацаагаар төвлөрөх, төвлөрсөн бол хэрхэн ажиллах, төвлөрлөө хэрхэн дэмжих зэргийг ч дурджээ. 

Бодоод байсан чинь би юунд хэзээ хамгийн сүлд гүн гүнзгий төвлөрөөд, улайрсан бэ? гэж бодоод, санадаггүй ээ. Аливаа зүйлийг өнгөц л үйлдээд байх шиг. 

Гэхмэтчилэн ном уншихаараа өөрөөсөө асуудаг болжээ. Хариулт нь л яг таг гарч ирэхгүй байгаа болохоос. 

Үе үе сөхөж харна гэхээр худлаа л болох байх, ойрын хэдэн жилдээ ч. Хэ хэ. Ингэж бодсон, тэмдэглэсэн, цаас наасан номнууд минь нэмэгдсээр. Би өөрөө тэр бүхнийхээ хэрээр улам л уруудсаар буй мэт санагддаг болжээ. Хүн чинь өсөн дэвждэг атал...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 7

За ёстой өнөөдөр дуусгахыг хичээнэ ээ. Хэ хэ. 

Хүүхдэд өөрийн гэсэн цаг, ганцаараа байх цаг маш чухал, шаардлагатай байдаг. Энэ нь зөвхөн ганцаараа байх явдал бус юм. Ганцаараа ямар нэг зүйлийг анхаарлаа төвлөрүүлэн хийх цаг, ухаан санаа нь тухайн зүйлдээ бүр орчихсон тийм цаг хэрэгтэй. Таны хүүхдэд тийм цаг байна уу? Үгүй юу? гэдэг нь тухайн хүүхдийн ирээдүйд, том болоход нь чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. 

Ганцаараа төвлөрөөд ямар нэг зүйлийг давтаж хийх нь их чухал. Жишээ нь ном унших, зураг зурах, баримлын шавраар бүтээл туурвих, өрдөг тоглоомоор тоглох гээд юу ч хийж болно. Эцэг эх хүүхдийнхээ тэрхүү цагийг нь хүндэтгэж, хүлээн зөвшөөрч, тийм цаг олгож байх. 

Хэрэв ийм цаг байдаггүй бол эхлээд хамтдаа тийм цагийг гаргаж, өнгөрөөж байх. Яваандаа хүүхэд тань дадал болоод ирэхээр өөрөө тэгж өөрийн гэсэн төвлөрдөг цагтай болно. Эсвэл ээж нь 1 цаг гаран ном уншина, тэр хооронд чи юу хийх вэ? гэх мэтээр ярилцаж хүүхэд чинь ямар нэгэн зүйлд төвлөрөх цаг гаргаж өгөөрэй. 

Юу ч хийж болно, эвлүүлдэг тоглоомоор тоглох, өрдөг тоглоомоор тоглох, ном унших, зураг зурах гээд л. Хамгийн гол нь ээжтэйгээ хамт байгаа мөртлөө өөрийн гэсэн цагийг ганцаараа өнгөрүүлэх нь чухал. 

Ингэж өөртөө цаг гаргаж, өөрийн гэсэн цагийг ямар нэгэн зүйлд төвлөрч сурвал ирээдүйд хичээл хийхдээ анхаарлаа сайтар төвлөрүүлж чаддаг болдог давуу талтай. 

Нэг зүйл анхааруулахад пс тоглоом тоглуулж болохгүй. Ганцаараа тоглож буй мэт боловч ийм төрлийн тоглоом хүүхдийн тархинд хэт их ачаалал өгдөг. 

Тооны хичээлдээ сайн хүүхэд ахлах сургууль, дунд сургуульд элсэх шалгалтанд тэнцэх магадлал өндөр байдаг. Учир нь  тооны бодлогын хариунд хэрхэн хариулснаар зөрүү их гардаг. Хамгийн бага зөрүүтэй байдаг нь нийгмийн хичээл байдаг. 

Тооны хичээлийн суурь дээр анхаарах. Энгийн нэмэх хасах үйлдэл, үржих, хуваах үйлдлийг бага ангийн 3 дугаар анги хүртэл нь сайтар ойлгуулах. Түүнээс хүнд хэцүү бодлогыг түрүүлж заах шаардлага байхгүй. Эсрэгээрээ түрүүлж зааж болдог нэг л хичээл бий. Тэр нь бутархай тооны хичээл. Энэхүү бутархай тооны нэмэх хасах, үржих хуваах үйлдлийг 5 дугаар ангид заадаг. Анх энэ бутрахй тооны тухай өнгөц дурдаад өнгөрдөг нь 3 дугаар ангид заадаг. 

Тэгснээ 3 жилийн дараагаар дахин бутархай тооны тухай заах нь хэт зайтай мэт санагддаг юм. Тийм болохоор энэ бутархай тооны тухай ном авч үзэх, ном зээлж үзэх нь зүгээр. 

Тоо бодох үйлдлийг олон дахин давтаж байх нь чухал. Үржих, хуваах үйлдлийг маш олон, маш сайн давтуулах нь чухал. 10 нас өнгөрчихвөл учир шалтгааныг нь хэлэлгүйгээр зааж чадахаа байх тул тэр болтол нь бутархай тооны үржих хуваах үйлдлийг зүгээр л сайн цээжжлүүлээд, нүдлүүлээд, тогтоолгох нь чухал. 

Тэгшитгэлийг цаг нь иртэл заахгүй байх. 

Аль болох цаас, дэвтэр ашиглалгүй, цээжээр бодуулах. Цээжээр бодох нь тархины маш сайн дасгал болдог. 

4 дүгээр ангиас хойш аль болох шугам хэрэглүүлэхгүй байх. Аль болох freehand-р зуруулж, бичүүлж байх. Толгойдоо схем зэргийг дүрслээд, зурах дасгал хийх. Нүдээ аньж байгаад тухайн дүрсийг төсөөлөх, тэгээд зурах. Ингэснийхээ дараагаар дэвтрийнхээ хоосон зай зэрэгт зурж, бодох дасгал хийх. 

Дүрс, дүрслэл зурах аргыг зааж өгөх. 

Бодлого, асуулттай дасгал дээр олон ажиллах. Ингэхдээ хариултыг нь өгөлгүйгээр, өөрөөр нь бодуулна, ажиллуулна. Засаж өгчихөөд алдаа байвал дахин бодуулна. Түүнээс шууд зөв хариуг нь хэлж болохгүй. 

За энэ хүртэл тооны хичээлийг голчлон бичлээ. Одоо улсын хэл буюу япон хэлний хичээлийн тухай бичнэ. 

Мэдээж маш сайн уншдаг байх. Ном, текст их унших. Ханзандаа сайн байх, цээжилсэн байх. Дунд анги, ахлах ангид ороход энэ хичээл дээр нэлээд ялгаа гарч ирдэг. 4-5 ангид орохоор дасгал ажиллах. Сонирхолтой байсан эсвэл гоё үйл явдал хөөж унших биш үгийн утгыг ойлгож унших нь чухал болж ирнэ. Тухайн агуулгын явцад гарч буй төлөөний үгс нь яг юуг заагаад байна вэ гэдгийг ойлгож унших. 

Зохиогчийн хэлэх гэсэн санааг тунгааж унших гэх мэт асуулттай дасгал ажил уншиж, ажиллах нь чухал. Түүнээс биш олон ном уншсан тул япон хэлэндээ сайн байна гэсэн үг биш юм. 

Мөн асуултыг уншихдаа хурдан уншиж ойлгох дасгал хийх нь чухал. 1 минутанд 1000 үсэг уншдаг болохыг эрмэлзэх. Энэхүү чадвар нь ирээдүйд ахлах анги, их дээд сургуулийн элсэлтийн шалгалтанд их ач холбогдолтой.  Мэдээж ингэж хурдан уншиж ойлгосноор асуултаа цагтаа хийж дуусна. 

Дээрх чадварыг эзэмшихийн тулд бага ангидаа уран уншлагыг олон цагаар, олон давтамжтайгаар хийх. Хүүхдээрээ уран уншлага, чанга дуугаар уншуулж байх нь зүйтэй шүү. 1-2 дугаа ангид байхад энэ дадлыг суулгавал их үр дүнтэй. Ингэх нь алгасаж уншиж, алдаж унших зэргийг нь засаж өгөх боломжтой тул үр дүнтэй байдаг. 

Хүүе, ингээд дуусгаяа энэ удаад. Урт болчихлоо. Хэ хэ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 6

Бичиж дуусдаггүй ээ. Хэ хэ. Уг нь дөхөөд л байна. Би ч бас хурдан дуусгаад, олон цааснуудаасаа 10-д хуудсыг ч болтугай хаях хэрэгтэй л байна. Хэрэг болж магад гэж цаас цуглуулсаар байтал гэрээр дүүрэн цаас болчихоод байна өө. Яаж нэг цэгцлэнэ дээ...

10 нас хүртэлх хүүхдийн хичээл хийх цаг 30 минуь байхад хангалттай. Уншихад 10 минут, тооны хичээлд 10 минут, бичихэд 10 минут гэх мэт. 30 минутаас урт цагаар хичээл хийх, даалгавар хийх нь нэг их тохиромжтой бус. Уртдаа 50 минут байх. Бага ангийн хүүхдүүд ээжтэйгээ цагийг өнгөрүүлэх дуртай байдаг. Тийм болохоор аль болох хүүхэдтэйгээ хамт цагийг өнгөрөөх. Тэгээд ч бага ангийн хүүхдийн анхаарал төвлөрөх хугацаа 30-40 минут байдаг. 

"Өчигдөр хичээж хичээллэсэн юм чинь өнөөдөр хийхгүй байж болно" гэдгээс татгалзах. Өдөр бүр хичээл хийх, бага цагаар ч байсан хамаагүй, хамгийн гол нь өдөр бүр хичээллэх. 

Энэ их чухал тийм ээ? "Их битгий хий, бага битгий хий, өдөр бүр хий" гэдэг дээ. Даалгавраа бол өдөр бүр хийж байна өө. Харин төгөлдөр хуураа ерөөсөө давтаж өгөхгүй л байна. Хэт их хүчлээд байгаа юм болов уу? Тоглодог цаг үе нь юм дөө гэж бодоод заримдаа ч хэлээ хазах л юм. 

Хичээл хийх, гар хуруугаа хөдөлгөх гэдэг үйлдэл их чухал. Бичээд арилгах, дахин дахин бичих гэдэг үйлдэл ч маш сайн. Асуулт бүхий бодлого гэх мэт зүйлийг хараад л шууд хуруу нь бичээд эхэлдэг байх. 

Хүүхэд цээжлэх, тогтоох дуртай байдаг. Сайн дэмжээд, магтаад цээжлүүлээд байх хэрэгтэй. Жишээ нь эрэгтэй хүүхэд бол үлэг гүрвэлийн нэрс, галт тэрэгний нэрс гэх мэт байж болно. Шүлэг цээжлэх ч их ач тустай. Цээжлүүлээд л байх, тэр бүрт нь магтах. 

1. Сурсан зүйлээ 5 минут, 30 минут, 1 цагийн дараа давтах. Бүр 7 хоногийн дараа дахин датвах. Тэгвэл мартахгүй. 

2. Сайн бичүүлэх. Гар хуруу нь цээжлэх, гарт орох гэж ярьдаг даа. Ганцхан нүдээрээ цээжлэх бус гараараа дэвтэрт олон дахин бичиж цээжлэх. 

3. Зураг болон хүснэгт зурах. Хими физик, геометр, нийгмийн хичээлийн сурах бичгийг харж нүдлүүлэх, схем зэргийг нүдлүүлж дараа нь түүнийгээ номоо харалгүйгээр дэвтэртээ бичиж буулгана. Ард нь буй зураг хөрөг юутай хээтэй нь зурах. Энэ үед тоо, байрлал зэргийг яг таг зурж байгаа хүүхдийн дүн, сурлага ахьдаг гэсэн судалгаа байдаг. Энэ нь жижиг ялгааг ч олж харж байна аа гэсэн үг. Иймэрхүү асуулт ирдэг тест ч бий. 

4. Түүхийн хичээл гэх мэт хичээлийн он цаг сарын хүснэгт зурах. Түүнийгээ 00 зэрэгтээ хадах. Ингэхдээ хүүхэдтэйгээ хамт хийх. 

Хичээлдээ сайн хүүхдийн дэвтэр муухай, замбараагүй байдаг. Гоё бич, дэвтрээ цэвэрхэн байлга гэж үглэдэг ээж аавууд минь түүнийхээ оронд хүүхэд дэьтрээ цэвэрхэн байлгахад анхаарал нь яваад, багшийн хэлснийг тэмдэглэж амжихгүй байх, мартах тохиолдол гардаг шүү. Цэвэрхэн бичих гэж цаг үрж байхаар аль болох олон бодлого бодож, асуултад хариулж суусан нь хамаагүй үр дүнтэй шүү. Ээж аавуудын дунд дэвтэр ном нь цэвэрхэн байвал сайн гэх хандлага байдаг. Энэ бол жинхэнэ хичээл, жинхэнэ сурлага биш шүү. 

Гэхдээ байна аа, ханз болон зохион бичлэг зэргээ бол мэдээж цэвэрхэн, хүндэтгэлтэйгээр бичих хэрэгтэй. Энэ нь дэвтэртэй харьцана гэхээсээ илүү бичих дадал учраас, ханз болон үсгээ, зохион бичлэгээ цэвэрхэн гаргацтай бичих нь чухал. Гоё гэж хэлэх биш хүндэтгэлтэйгээр бичих гэж ойлгуулах. 

Дэвтэрт бичихдээ аль болох том, зайтай, ойлгомжтой бичих. Зай багатай, шахуу бичих нь тийм ч сайн биш. 

Хүүе, энэ удаад ингээд дуусгая даа. Босохгүй бол болохоо байлаа. Зулзага дуудаад байна. Хэ хэ. 

Үргэлжлэлийг дараагийн бичвэрт...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 5

Тэмдэглэж авсан цаас минь дуусдаггүй ээ. Та хэдийг залтал чинь л бичих бололтой шүү. Залхаж байвал алгасаж болно шүү, таны л сонголт. Хэ хэ. 

Дэлгүүр хоршоо дагуулан явж хүнсний ногоо гэх мэт зүйлсийг сонгуулж авч байх. Энэ нь зах зээлийн мэдлэгт нэмэр болно. Гэр ахуйн барааны дэлгүүр ч дагуулан явж байх. Тэндээс хүүхэд ямар нэгэн зүйл хийх шинэ санаа оноо төрөх, олоход нь тустай. 

Нэг ёсондоо хөдөлмөрийн хичээлд нь тустай юм уу даа. Бага сургуульдаа хормогч хийдэг, дунд ангидаа модоор сандал, тавиур гэх мэтийг хийгээд байдаг юм. Эр эм гэж ялгахгүй бүгд л нэг зүйл хийдэг. 

Дугуйгаар зугаалах. Дугуйг хэрхэн жийх аргачлал гэх мэтийг бага байхад заах. Дугуйгаар дамжуулж замын хөдөлгөөний хууль дүрэм зэргийн талаар ярилцах. 

Гэснээс энэ дугуйтай холбоотой замын хөдөлгөөний хууль улам л чангарч байна. Жишээ нь ахлах ангийн сурагчид дугуйгаар хичээлдээ явах бол заавал аюулгүйн малгай өмсөнө. О.зулзагын үед тийм хууль гараагүй байсан юм. Саяхан бас нэлээд нэмэлт өөрчлөлт орсон тухай мэдээгээр яваад байсан. Дугуй унаж чаддаггүй болохоор нэг их сонирхоогүй юм. 

Дунд зулзага энэ хавраас дугуйгаар сургуульдаа явна, тиймээс дэлгэрэнгүй уншиж судлая даа гэж бодоод л сууна.  

...Мэдээж зурагт үзэх, пс тоглоом, манга зэргийг огт хорьж болохгүй. Бага хэмжээгээр дээрх зүйлсийг сонирхдог байх нь гэмгүй. Гол нь цаг нартай байлгах. 

Хүүхдийг вакумжуулсан орчинд өсгөхгүй байх. Аль болох хорвоогийн сайн мууг аль альныг нь үзүүлж, мэдрүүлж байх. 

Насны зөрүүтэй хүмүүстэй харилцуулж, уулзуулж байх. Ах хүүхэдтэй тоглуулах өөрөөс нь бага насны хүүхэд харуулах гэх мэт. Ингэх нь ах хүний үгийг сонсдог болдог. 

Энэ тал дээр манай монгол бол хэлүүлтгүй маш сайн хэрэгжүүлдэг тийм ээ. Заримдаа ч бүр залхмаар. Хэ хэ. Японд эсрэгээрээ, эмээ өвөөгөөсөө, хамаатан саднаасаа хол өсдөг тул насны зөрүүтэй хүмүүстэй уулзуулж, харилцуулах хэрэгтэй гэдэг нь зөв. Арай л хол, хөндий өсгөөд байгаа юм шиг санагддаг. Зулзагууд минь ч хамаатан саднаасаа хол өсөж байна өө, яанам бэ? 

...Хүүхдийнхээ яриаг дуустал нь хэлүүлж, сонсох. Дундуур нь орж яриаг нь гүйцээхгүй байх. Аль болох хүүхэд өөрөө хэлсэн ярьсныгаа хэлж гүйцээх. 

Хүүхдийнхээ зүйлийг аль болох өөрөөр нь хийлгэх. Урдуур нь орж хийхгүй байх. 

6-10 нас хүртэл нь аль болох биеийг нь даалгах. 

Үг хэл, ярианд нь анхаарах. Хараалын үг, ёс бус үг хэлэхэд нь сануулж, анхааруулж, хэлж болохгүй гэдгийг нь ойлгуулах. 

Энэ их чухал санагддаг. Манай монголд хүмүүс маш их хараалын үг хэлдэг. Ялангуяа эрчүүд, эрэгтэй хүүхдүүд. Бүр жаахан эрэгтэй хүүхдээ "ална шүү, п...а, хүүрээ" гэх мэт хараал хэлэхэд нь баярлаад, өхөөрдөөд байдаг юм билээ. "Эр хүн" чих шиг. 

Гайхмаар. Эр хүн чинь харин ч одоо үед үг хэлээ цэнэдэг, бусдад энэрэнгүй ханддаг болмоор байна өө. Хэнэггүй гэдэг үгийг арай өөрөөр ойлгодог, ухамсарладаг болмоор байна өө. Элдэв хараал хэлээд л хийморь нь доройтоод, ажил үйлс нь бүтдэгүй ч юм билүү? 

Үгийн хүч гэж ярьдаг даа. 

...Дугуйлан, секц нь хэцүү санагдсан ч шантралгүй үргэлжлүүлэх. 

Бага ангийн 3-4 хүртэл унших, бодох, бичих чадварыг суулгахад л болно. Суурь чухал. Түүнээс хүнд хэцүү бодлого бодуулах энэ тэр хэрэггүй. 

Чанга, уран уншлага хийлгэх. Бага ангидаа хүүхэд ганц нэг үг, үсгийг буруу унших тохиолдол байдаг. Өөрөө анзаардаггүй. Тийм болохоор уран уншлага хийлгэж, ээж аав түүнийг нь сонсоод эелдгээр засаж, хэлж өгөх. 

Бага ангид уран уншлагын даалгавар байдаг. Ямар нэгэн нэг шүлэг, сурах бичгээс нэг текст уншина. Гэрийнхэн нь сонсоод, тусгай цаасан дээр хэрхэн уншсаныг нь тэмдэглж, гарын үсгээ зурна. Голцуу л ээжийн ажил. Ээж ажлаасаа тарж ирээд давхар даалгавар хийнэ. Хэ хэ.

Мөн бага ангид байхад нь ном уншиж өгөх нь их чухал. Өдөр бүр амжихгүй бол 7 хоногт 1 удаа байсан ч болно. Хэрэв өөрөөр нь ном чангаар уншуулах бол сурах бичгээс нь өөр ном байх зүгээр. 

Хүүхдээ аль болох алдуул, алдаа гаргуул. Алдахад нь учиргүй загнаад байх хэрэггүй. Мөн зарим нэг багш нар "үүн дээр алдах гээд байдаг, анхаараарай" гэж түрүүлээд сануулаад байдаг. Энэ жаахан буруу гэж боддог. Аль болох алдаж байж, буруу хийж байж, буруу бодож байж түүнийгээ засаж залруулж байж суралцдаг, хөгждөг. Тэгээд ч хүн амархан хийсэн зүйлээ амархан, хурдан мартдаг. Олон дахин алдсан, алдаж буруу хийсэн зүйлээ сайн санаж байдаг. 

Хүүхэд томчуудын алдааг олж харахдаа дуртай байдаг. Томчуудыг алдаа гаргахад нь дуртай байдаг. 

Зарим үед хүүхдээрээ заалгах зүгээр. Ээждээ заагаад өг, хэлээд өг гээд үе үе заалгаж байх. Инэгэхэд бага ангийн хүүхэд их дуртай байдаг. Заагаад өгөхөөр нь "хөөх ингэж хийдэг юм уу? Энэ тоог ингэж боддог юм уу?" гэж магтаж өгөх. 

Өнөөдөр юу сурсан бэ? гэж асуугаад хүүхдээрээ тайлбарлуулж, анхааралтай сонсох. Үүнд нэг анхаарал зүйл нь ээж аав буцаагаад хүүхдэдээ тэгдэг ингэдэг гэж заахгүй байх. 

За өнөөдөртөө ингээд дуусгая. Дараагийн бичвэрээр дуусгах санаа байна. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл 2

Зээ би нь энэхүү номыг уншаад төвлөрч байна уу? гэвэл бас үгүй юм аа. Яаж ийгээд л сатаарч байна, олон зүйлд. Нүүрном үзэх цагаа багасгасан л даа. Мөн инста ч орохоо багасгасан. Өөрөө ганц нэг зураг оруулчихаад л гараад явчихна. 

Мөн чатныхаа цагийг багасгаж л байна. Яалт ч үгүй холбогдохгүй бол болохгүй зүйлдээ цаг гаргана. Ижий аавтайгаа 7 хоногт 2-3 удаа мэнд мэдэж ярина. 

Харин нетфликсээр киног бол сайн үзэж байна өө. Хэ хэ. Хүнд чинь бас жаахан ч гэсэн тархиа амраах цаг хэрэгтэй биз дээ? гэж өөрийгөө зөвтгөн байж кино үзэж байна. Өглөөдөө хааяа мэдээ сонсоно. 

Өөр сатаарах зүйл юу билээ? Аяга угаагчаа ойрд нэхээгүй ээ. Харин зөндөөг хүмүүст бэлэглэсэн. Юмыг яаж мэдэхэв гээд наана нь зөндөөг нэхээд тавьчихсан байсан тулдаа л болж байна. дахин дэлгүүр явж утас худалдаж авах гээд амжихгүй л гүйгээд байна. 

Номоо уншихдаа цаг завыг бол яаж ийгээд гаргаж байна. Угаасаа энэ л цагийг өөртөө гаргахын тулд элдэв сатаарлыг хянах, зохицуулах гэж хичээж буй тул...

"Гүн үйл хүнд хэцүү зүйлийг хурдан хугацаанд сурахад тань тусална."

"Гүн үйл дээд түвшний гүйцэтгэлтэй болоход туслана."

Сахилга бат чухал гэж байна шүү. Үүн дээр санал нэг байна өө. Төлөвлөж байх нь чухал юм билээ. Жишээ нь томилолтоор явах бол хэрэгтэй зүйлээ, авч явах зүйлээ гээд л. Мэдээжийн зүйл л дээ. Гэхдээ ингэж бэлддэггүй хүмүүс байна өө. 

"Хэдий чинээ их зүйл амжуулахыг хичээнэ төдий чинээ багыг бүтээнэ."

"...онц чухал зорилго" хэмээх цөөн хэдэн зүйлс дээр төвлөрөхийг зөвлөдөг. 

Их зүйл амжуулах гэж хичээдэг нь миний гэм биш зан болоод удаж байгаагаа олж мэдэв. Өдөрт их зүйл амжуулсандаа нэлээд баавартай загнаж, гэрийнхэндээ тайлагнаж, ядарснаа гайхдаг болоод удаж байна өө. 

Тэгэхээр онц чухал зүйлээ онцгойлж, түүндээ төвлөрөхийг хичээж эхлэх гэж байна. Жишээ нь зулзагуудын сургуульд хэрэгтэй материалыг нь цаг тухайн үед нь гаргахын тулд бичиж бөглөх. Шуудан орж бичиг цаас явуулах гэх мэт. 

Чухал зүйлс байсаар байтал заримдаа ч түүнийгээ барьж авалгүй ном шагайх, аяга угаагчаа нэхэх гэх мэтээр суугаад л байдаг юм. Өнөөх л олон зүйлийг амжуулж ядарсан гэдэгтээ итгэсээр, тархи минь түүндээ сэтгэл ханачихаад л...

"Гүн төвлөрч сурах нь дадлага туршлагаар хөгждөг ур чадвар."

"...төвлөрөх чадамжаа нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ сатаарах гэсэн адын хүслээ дарж сурах ёстой."

"Хэдийд интернет ашиглах эсэхээ урьдчилж төлөвлөөд бусад үед нь бүү ойрт. Ингэхдээ та ажлын компьютерийнхоо дэргэд тэмдэглэлийн дэвтэр тавиад хэдийд интернет ашиглаж болохоо бичиж тэмдэглээрэй. Харин тухайн товлосон цаг болоогүй л бол интернетэд орохыг өөртөө эрс хориглох ёстой. 

Энэ их зүгээр арга шиг санагдав. Гэртээ ч мөн адил энэ аргыг хэрэглэж болмоор. Гэрийнхээ пс-г тэр бүр асаадаггүй л дээ. Блогоо бичих гэж л орж ирдэг. Гэм нь энэ ухаалаг утас л сатаарлын гол шалтгаан болж байна өө. Гар утсан дээрээсээ нүүрномоо устгах гэсэн чинь нэг зориг хүрдэггүй ээ. Устгачихвал заавал пм асааж байж элдэв мэдээлэл олж авах болчихоод, энэ нь эсрэгээрээ цаг их орно гэж айгаад л тэр. Хо хо. 

Нэг дэвшил нь дуу нь байнга хаалттай байдаг. Ямар нэгэн мэдээлэл ирсэн ч би гэртээ бол нэг их шагайж харахаа байсан. Сүүлд нь бөөндөж харчихаад, хариуг нь өгчихдөг болсон. 

"Өөрийгөө зугаацуулах гэж интернет бүү ашигла."

"Чөлөөт цагаа илүү ухаалгаар өнгөрөө... Та чөлөөт цагаа илүү чанартай зүйлд зарцуулах аваас донтуулах нөлөө нь багасах нь гарцаагүй. Иймээс орой үдэш, эсвэл амралтын өдрүүдээр юу хийхээ урьтаж төлөвлөх нь маш чухал. Танд л гэж зөвлөхөд чанартай хоббитой болох нь чөлөөт зорилготойгоор өнгөрүүлэхэд үлэмж дэм болдог."

Бодоод байсан чинь нээрээ л амралтын өдрүүд заримдаа ёстой нэг хийцгүйрсэн өдөр болж өнгөрдөг тийм ээ? Зулзагуудын ямар нэгэн арга хэмжээ байхгүй бол бүр ч нэг тийм лазантрий өдөр болох нь их. Тийм өдөр болж өнгөрөхөөс сэргийлж хааяадаа төлөвлөж уул явах, амьтан хүнтэй уулзах, зулзагуудаа авч орж гарах гэх мэтээр төлөвлөдөг. 

Тэгэхгүй бол хань ижил өдрийн унтлага хийж хурхирна. Би түүнд нь бухимдаж түнтэгнэнэ. Ха ха. Учир нь би өдрийн унтлага нэг хийхгүй, хийсэн ч бага цагаар нүдний хор гаргачихаад л босохыг хичээдэг. Тэгтэл гэрийн бсуад гишүүд их олон цагаар өдрийн унтлага хийгээд, уур хүргэнэ ээ. Зулзагуудаа бол хөөгөөд босгочихдог, нэг л хүнийг хөөж босгож дийлэхгүй, ярьшиг гээд хаячихдаг. Хэ хэ. 

За нэг ном унших гэж их л олон үйлдлээ эргэн харж, засах гэж хичээж, аан ийм учиртай байх нь гэж тархиныхаа хаа нэгтээ хадгалж үлдээнэ гэдэг асар их энерги зардаг ажил байна шүү. Зүгээр л халуун кофе уугаад, ном шагайгаад суудаг биш байх нь... 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 4

Тэмдэглэж авсан цааснуудаа харахаар бичмээр санагдаад өө. Хаячих гэхээр хайран хөдөлмөр биз дээ? Японоор уншсаныгаа монгол хэлээр тэмдэглэж авна гэдэг чинь бас л асар их энерги зарцуулна. Нэг ёсондоо орчуулгын ажил л гэсэн үг тийм үү? 

Тэгж бодохоор тэмдэглэсэн цааснуудаа ураад хаях гэсэн болдоггүй ээ. Унших хүн бий эсэхийг мэдэхгүй ч ямартай ч өөртөө зориулаад блогтоо бичиж оруулахаар шийдэв. 

Хичээлд дуртай мэт дүр эсгэ. Хүүхдээ хичээлээ хий гэснээ өөрсдөө утсаа маажаад, зурагт үзээд байж болохгүй. Хүүхэд эцэг эхийнхээ үйлдлийг цаг үргэлж харж байдаг, үйлдлийг дуурайдаг, үйлдлийг харж л өсдөг. 

Энэ ёстой үнэн тийм ээ? Японд "хүүхэд эцэг эхийнхээ ар нурууг харж өсдөг" гэж ярьдаг. Цаад утга нь ээж аав нь гэртээ хүүхдээ ч тоох завгүй хоолоо хийгээд, гэрээ цэвэрлээд ч юм уу? Нэг бол ажилдаа идэвх зүтгэлтэй, цаг наргүй ажиллахыг хүүхэд араас нь харж бахархаж, ач гавъяаг нь үнэлж, эцэг эхээ хичээж байхад нь өөрөө ч гэсэн хичээх хэрэгтэй юм байна гэсэн бодолтой болж өсдөг" гэсэн үг юм. 

Тиймээс ч би нь гэртээ байнга ном уншдаг, гэрээр дүүрэн ном байлгадаг, номын сан ордог, хичээл хийх дуртай гэж хэлдэг, хичээл хийснээр олон зүйлийг мэдэж авдаг гэж ярилцахыг хичээдэг. 

Хүүхэд бага зэрэг сахилгагүй, цор цор хийдэг байхад гэмгүй. 

Гэж байна шүү. Хэ хэ. Би ч үүнтэй санал нэг. Зулзагуудынхаа үе үе цор цор хийхээр нь өхөөрдөөд байдаг юм. Хаанаасаа ийм үг хэллэг суралцаад, хэдийдээ ийм үзэл бодолтой болчихдог байна аа гэж гайхах үе ч бий. Ном уншиж, хичээл хийдэг болохоороо л тэр байх гэж үнэлдэг, дотроо. 

Хүүхэд чинь өөрөө цагаа төлөвлөөд хийхийг хүлээх биш харин ч за одоо тэгэх ингэх цаг боллоо гэж хэлж сануулж байх. Ялангуяа бага ангид байхад нь. За тэдэн цаг чинь боллоо шүү, тэгээрэй ингээрэй гэж сануулж хэлэх гэсэн үг. Тэгэхгүй бол хүүхэд тоглоомондоо, тухайн үед хийж байсан зүйлдээ улайраад мартсан байх нь олон. 

Мөн тогтсон цагт хичээлийг нь, даалгаврыг нь хийлгэж байх, тийм дадалтай болгох. 

Хүүхэд яагаад? ямар учир шалтгаанаар? гэх мэт эргэлзсэн зүйл гарвал түүнийг нь магтаж байх. Тэгээд тэрхүү эргэлзсэн, мэдэхийг хүссэн зүйлийг нь хамтдаа шалгах, судлах, унших.

Хүүхэд гадаа тоглож, хөдөлж, гүйж, харайж байж стрессээ тайлдаг. Хэрэв ингэж хөдөлж, гүйж харайж чадахгүй бол стресс нь тайлагдахгүй. Зурагт үзэж, пс тоглоом тоглож байсан ч тэр нь стресс тайлахгүй. Гадаа гарч нарны илч аван, биеэ хөдөлгөж байж л сая биеийн болон сэтгэл санаа, тархиныхаа стрессээ тайлна. Дугуйлан секцэнд хамруулах гэх мэтээр гадаад ертөнцтэй харьцуулах, нийгэмшүүлэх нь чухал. 

Гадаа хамтдаа алхах, салхилах, зугаалах их үр дүнтэй. Мөн гадаа нуугдаж тоглох ихэхээн ач холбогдолтой байдаг шүү. Нуугдаж тоглоход толгойгоо ажиллуулж байдаг. Хаана нуугдах уу? Намайг олчих вий? Эсрэгээр нь өөрөө "чөтгөр" буюу олох ээлж болоход хаана нуугдаж вэ? Аан энэ газарт нуугдаж болох нь ээ гэх мэтээр бодож байдаг. 

Тэнвцэр чухал гэдгийг бас эцэг эх мэдэж байх хэрэгтэй. Бүхий л зүйлд. Гадаа тоглох, хичээлээ хийх, гэрийн ажилд туслах, пс тоглоом тоглох, зурагт үзэх гээд...

Гэртээ аль болох их ном байлгах. Үе үе номын дэлгүүр дагуулж яван дуртай, уншихыг хүсэж буй номыг нь худалдаж авч өгөх. Худалдаж авчихаад уншихгүй байсан ч хамаагүй, эрт орой хэзээ нэгэн цагт уншиж л таарна. Хамгийн чухал нь гэрт чинь олон ном байх. Унших уншихгүй нь хамаагүй. Явцын дунд тэр олон ном дундаас өөрт нь тохирсон, дуртай зохиолчтой болох гэх мэтээр ямар нэгэн байдлаар тэр олон ном чинь хүүхдэд чинь нөлөөлнө. 

Оршин суугаа газрынхаа номын санг сайтар ашиглах. Зээлж авчихаад уншихгүй байсан ч хамаагүй. Түүнийг нь тоохгүй байх. Тэр олон номноос дор хаяж 2-3 ном уншиж л таараа. Зарим нэг номыг нь гүйлгэж харсан болоод өнгөрсөн ч хамаагүй. Дахин уншмаар бол дахиж зээлэхэд л болох юм. 

Хамгийн гол нь хүүхэд чинь гартаа ном барьж үзэх нь чухал. Номын хуудас эргүүлж үзэх гэх мэт үйлдэл ч хүүхдэд цаагуураа тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж л байдаг. 7 хоног бүр номын сан явж байх. Хамтдаа ном сонгох, хамтдаа унших. Ингэвэл хэзээ нэгэн цагт ном уншдаг болно. 

Энэ номны тухай бичсэн хэсгийг уншихад асар их сэтгэлийн таашаал эдлэв шүү дээ би. Хэ хэ. Яг л миний санаатай болон санамсаргүй хийдэг үйлдлүүд байсан болохоор тэр. Номын сангийн байнгын үйлчлүүлэгч, нэр уснууд минь өөр болохоор зарим нэг номын сангийн хүмүүс таниад байдаг юм. Хамтдаа ном сонгоно, хамтдаа уншина, утгыг нь ярилцана гээд л. 

Ялангуяа зулзагуудаа жаахан байхад нь номын сан, номын дэлгүүр их дагуулж явдаг нь ээж миний өөрийн хоббитой ч холбоотой болохоор санамсаргүйгээр, өөрийн мэдэлгүй хийдэг үйлдэл минь байлаа. 

Тийм болохоор л зулзугаад минь ном уншдаг болсон. Томроод ирэхээрээ сонирхол нь өөрчлөгдөөд, ганцаараа номын сан, номын дэлгүүр явна. Дуртай зохиолчидтой ч болно. Дуртай төрөл, жанртай ч болно. Ээждээ сонирхолтой гэсэн номоо санал болгоно. 

Мөн гэрээр минь дүүрэн ном байна өө. Худалч хүнд өрөө болгонд минь номын тавиур байна. Би бүр 00-доо хүртэл номын тавиуртай болмоор санагдаад байгаа. Хи хи. Нэг таньдаг япон айл 00-доо номын тавиуртай юм. Ном нь байнга солигдож харагддаг юм. Энэ бас их "хөөрхөн" арга байна даа гэж бодсон. 

За тэгээд энэ япончууд чинь хүүхдүүдээ, хойч үеэ номтой нөхөрлүүлэх гэж их үзэж дардаг. Бага дунд сургуульд хичээл эхлэхийн өмнө 10-15 минут "өглөөний уншлага" гэж хийдэг. Хүүхэд сургуулийнхаа номын сангаас дуртай номоо авч уншдаг. Үүнд нь манга буюу комик зохиол уншуулдаггүй юм билээ. 

Бага зулзага 1 жилд 100 хол давсан ном уншсан гэж байна лээ. Ангид өөрөөс нь олон ном уншсан хүүхэд байгаа гээд л ярьдаг юм. Тэрхүү ангийхаа хүүхдэд "ялагдахгүй дээ" гэсэн өнгө аястай ярьж байсан шүү бүр. Хайр хүрмээр. 

За за номны тухай хэсэгт өөрийн эрхгүй уртаа гэгч нь биччихлээ. Монгол ижий аавууд минь хүүхдээ номонд дуртай болгомоор байвал өөрсдөө унш, нэг бол уншиж буй дүр эсгэ гэж л хэлье даа. 

Намайг багад гэрт минь ч ном их байдаг байсныг бодоход гэртээ ном ихээр нь байлгах, ээж аавын хэн нэгэн нь уншдаг байх нь асар ач холбогдолтой болохыг өөрийн амьдралын жишээгээр баталж байна шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл

3 сарын эхээр уншсан номны нэг. Энэ сард ч мөн адил овоо хэдэн ном уншчих санаатай үзэж тарж л байна. Эргэн тойрны хүмүүс намайг наад номоо боль гээд л. Би зөрүүдлэн улам их уншмаар санагдаад л. Ха ха. 

Хичээлээ хий гэж үглэхээр эсрэгээр нь хиймээргүй болоод байдаг шиг л юм болж байх шиг. Тэгээд л ойрд зулзагууддаа хичээлээ хий гэж яншихгүй байх гэж хичээж буй болно. 

Кэл Ньюпорт зохиолчийн "Гүн үйл" гэдэг ном. Нэлээд нуршуу бичсэн санагдсан. Хэлэх гээд байгаа санааных нь жишээ гэхэд л нэг тийм бууж өгөхгүй л яваад байв. Ялангуяа эхний хэдэн хуудас. 

Яахав шантралгүй уншаад явахаар ерөнхий санааг нь олж харсан. Мөн энэ номын тухай ганц нэг подкаст ч сонсов, дараагаар нь.

Одоо ч амар болж дээ. Уншмаар буй номоо судлахад дөхөмтэй болж. Хэд хэдэн залуусын подкаст сонсоход ерөнхий санааг нь ойлгочихно. Тэмдэглэл олоод уншчихна. 

Энэхүү подкастыг манайхан чинь түгжрэл дундаа их сонсдог гэсэн. Би ч хоолоо хийхдээ хальт сонсоно. Тэр бүр сонсож амжихгүй ээ. Зулзагатайгаа цагийг өнгөрөөдөг хүн чинь. 

За номны агуулга нь "ажилдаа, хийж буй зүйлдээ гүн төвлөрч, анхаарлаа хандуулж, хэрэгтэй хэрэггүй зүйлд сатааралгүй хийх"-ийг онцлон дурдсан. 

Зарим нэг алдартай, суут хүмүүс бүр тусгай байр байшин барьж байгаад, тэндээ бүгж байгаад зохиолоо бичдэг, бүтээлээ туурвидаг байж. Би ерөөсөө тусдаа нэг байшинд номоо уншиж байдаг ч юм билүү? Хэ хэ. Тоглосон юм өө. Тусгай өрөө гаргавал ч бий л дээ. Гол нь би чинь байнгын нэг дагуултай шүү дээ. Сургуулийн сурагч болсон ч м..мдөөстэй бидэн хоёр. Хайр хүрмээр байна уу? Хи хи. 

Гүн үйл: Аливаа ажил мэргэжлийг ямар нэгэн өөр зүйлд сатааралгүйгээр, гүн төвлөрч, оюун ухаан, танин мэдэхүйн чадвараа шавхан хийх үйл явц юм. Хэдий уг үйл явцыг хэрэгжүүлэх нь хэцүү ч шинэ үнэ цэнийг бий болгож, ур чадвараа нэмэгдүүлэхэд үлэмж нөлөөтэй. 

Цахим харилцааны хэрэгслүүд бидний төвлөрөх чадварт сөргөөр нөлөөлдөг гэдгийг хүн бүр ойлгоосой гэж хүсэж байна.

Энэ чухам үнэн тийм ээ? Ажлаа хийгээд төвлөрөөд суухдаа үе үе имэйлээ шалгана. Ядаж байхад энэ японд бүх зүйл имэйлээр явагддаг. Тэгээд л нэг ирсэн захидалд хариу бичих гэж өнөөх төвлөрч байсан ажлаасаа хэсэгтээ хөднийрнө. Буцаж ажилдаа орохдоо за юун дээр явлаа, энэ үгийг юу гэж орчуулбал зүгээр билээ? гэх мэтээр овоо төвлөрч байсан зүйлээ мартчихсан байдаг. 

Заримдаа бүр албаар имэйлээ шалгахгүйгээр, ажилдаа төвлөрөн сууна. Тэгэхээр л хэн нэгэн нь ирээд л захидлаа шалга даа, тэр талаар хэлээд өгөөч гэнэ. Төвөгтэй санагдах үе олонтаа. 

Нэг гоё нь ажил дээр wifi байхгүй, гар утаснаасаа бага зэрэг хөндийрч чаддаг. Бусад гадаад ажилчид бас өөрсдийн эх оронтойгоо холбогдохдоо гар утсаа их ашигладаг. Ажлын шугамаар байсан ч тэр. Учир нь гадаад орнууд чинь манайх шиг бас нүүрном, виичаат гээч зүйлийг ашиглах нь их юм билээ. 

Эх оронд минь ихэнх хүмүүс нүүрномоор ажлаа хийдэг болохоор нэг бодлын төвөгтэй. Элдэв материал гэх мэтийг gmail гэх мэт ажлынх нь имэйл хаяг руу явуулчихаад араас нь заавал шалгаарай гэж нүүрномынхоо мэссэнжрээр хэлнэ. Тэгэхээр чинь бас л хөөрхөн цаг авч, анхаарал сарнина. 

За дараа үргэлжлүүье. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 3

Шууд үргэлжлүүлнэ ээ. Оршилгүй...

Хүүхэд чинь инээдтэй зүйл, онигоо гэх мэт яривал инээх. Тэгвэл дараа нь ч гэсэн сонирхолтой зүйл ээждээ ярих гэж хичээнэ. Хэрэв иймэрхүү сонирхолтой яриа, хөгжилтэй яриа, онигоо гэх мэт зүйлд сонирхолтой байвал энэ нь улсын хэл буюу япон хэлнийх нь хичээлд сайнаар нөлөөлнө. Сонссон ээж нь сонирхолтой юм бэ? Инээдтэй юм бэ гэж хүүхдийнхээ ярьсан хэлснийг тоодог байх нь чухал. 

Өдөрт тутамдаа мэдрэмжээ хэрхэн илэрхийлэх тухай, илэрхийлж байхыг хэлж ярьж, ээж өөрөө ч мэдрэмжээ илэрхийлж байх. Жишээ нь цэцэг хатчихлаа, ямар харамсалтай юм бэ? Цэцэг дэлбээлчихлээ, ямар үзэсгэлэнтэй юм бэ? Баяртай байна гэх мэт. 

Хамтдаа ном уншсан бол аав ээж ч сэтгэл хөдлөлөө нууж хаалгүй илэрхийлэх, үзүүлэх. Харин хүүхдэдээ тулгахгүй байх. 

Хүүхэд тань өөрөөсөө өрсөлдөгчтэй байвал түүнийг нь эсэргүүцэх хэрэггүй. Харин ээж аав нь өөрсдөө хэт их өрсөлдсөн сэтгэлгээтэй байх ёсгүй. Хүүхэд тань ангидаа хэн нэгэн өрсөлдөгчтэй байвал тэд хамтдаа хөгжих хандлагатай байдаг, улмаар хамтдаа хөгждөг. 

Хүүхэдтэйгээ хамт олимд үзэж байх, ялсан тамирчин, амжилт үзүүлсэн тамирчныг магтах, тамирчдаас үлгэр жишээ аваад маргааш ч гэсэн ээж нь хичээх болно оо гэж хэлдэг, ярьдаг байх. Хичээл зүтгэл гаргах нь гайхалтай зүйл гэдгийг зааж, ойлгуулах. 

Хүндэлдэг, биширдэг хүнтэй байх нь сайн гэдгийг мэдрүүлж, ойлгуулах. 

Эцэг эх өөрсдөө хүүхэд өсгөхдөө дуртай байх, сонирхолтой байх. Гэхдээ төгс төгөлдөрт хүрэх гэж хүчлэхгүй байх. Хичнээн хичээсэн нь төгс төгөлдөр хүүхэд хүмүүжүүлэх арга, жор гэж байхгүй. 

Ээж аав өөрсдөө хичээл хийдэг, суралцдаг байх. Суралцахад дурладаг байх. Эмч, өмгөөлөгч зэрэг хүмүүсийн хүүхдүүд хичээлдээ сайн, хичээл хийх дуртай байдаг нь тэдгээр хүүхдүүд багаасаа ээж аавынхаа суралцаж буй харж өсдөг болохоор үлгэр дуурайлал авсан нь тэр. 

Гэх мэт зөндөө л зүйл бичиж авчээ. Хэрэгжүүлээд явбал ч тэгээд чухам онц сурлагатан, супер зулзагатай болох нь ээ би ч. Хи хи. Хичээх л үлдлээ. Та бүхэн ч гэсэн хичээгээрэй. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цагаан идээ

Сайн байцгаана уу? Сайхан хаваржиж байна уу? 

Би нь сайн. Сайхан хаваржиж байна өө. Хувь хувьсгалын ажил ихтэй л гүйж байна өө. Зулзагуудынхаа хооронд эргэлдэж байна өө. Хэд хоног сэрүүхэн байлаа. Өнөөдөр овоо шүү, энэ нар. Илчээ хайрлаж эхлэх гээд л дуншиж байна...

Сонин сайхан ихтэй ч бичих үү? Байх уу? Ямартай ч цагаан идээтэй болсных, зураг оруулах гээд л...

Хатаасан бяслаг. Монголоос ижий минь бэлдэж явуулсан. Энэхүү бяслагийн талаар бичиж байсан даа. Зүгээр л монгол бяслаг. Юуг нь бичдэг вэ гэхээр? Идэхэд амар болгож зүсэж, хөгцрүүлэлгүй эргүүлж тойруулж хатаах гээд л ажил ихтэй. Энэ бүхнийг сэтгэлээ шингээн, гараа гарган, цаг заваа зарцуулан байж хийж өгдөгт байгаа юм өө. 

Амандаа ганц хоёр ширхэгийг хийгээд хүлхээд л явахад ямар тансаг амттай гээч. 

Зээ, энэ чихэртэй ааруулыг зээ хүүдээ өгч явуулсан, дуртайг нь мэддэг болохоор. Корона гээч гайхлаас болоод, бид бага зулзагыгаа гашуун ааруулны амтнаас "хөндийрүүлчихсэн". Тэгсэн өнөөх нь чихэртэй ааруулнаас өөрийг иддэггүй ээ. Яалтай, бага багаар чихэргүй, гашуун ааруулны амтанд оруулна даа, гайгүй. Монгол ээж байна даа, тийм ээ? Хи хи. 

Чацарганатай. Ээж яаж дутахав, уралдаж идэж байна. Хо хо. 

Хольсон тос. Ээзгийтэй. Энэхүү тосоо бас олон янзаар хийнэ ээ. Чацарганатай, үхрийн нүдтэй гээд л. Тосонд дуртай охиндоо ээзгийтэйг өгч явуулсан байна. Нэг дор их идээд, дотор сонин болсон л доо. Багахан хэмжээтэй ирсэн тул ганцаараа нууцаар идэж байгаа. Ха ха. Хань ижилд багыг өгч байгаа гэсэн үг. 

Нэг иймэрхүү, идэж уусан 3 сар болж байна. Идэх гэж төрсөн үү? Амьд явах гэж гэж иддэг үү? 

За тэгээд шимтэй бүхнийг хүртээд л, эрүүл саруул амьдрах... Нэг л амьдрана шүү дээ гэж мэгээд л...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.