Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал

Тойроод л яваад байсныгаа зориглоод эхлүүлчихлээ. Гэхдээ нэг тийм урамтай, хөвөрч уншигдахгүй л байна. Ямартай ч эхлүүлсэн юм чинь уншиж дуусга гэж өөртөө хатуу шаардлага тавьж, уншиж байна. 

Тэгээд ч энэ жилээс өрөөстэй олон номоо цөөлөх зорилттой тул хамгийн чухал нь хойрго хандалгүй, зоригтой эхлүүлэх. 5 4 3 2 1 гэж тоолоод шууд нэг ном гартаа барьж аваад эхлүүлэх. 

Тухайн сардаа унших төлөвлөгөөт номоо мэдээж заавал уншина. 4 дүгээр сарын номоо уншаад дуусчихсан. Хөөрхөн ном байсан. Бичнэ дээ, эндээ. 

За тэгээд өдөрт цайныхаа цагаар, оройд хоолоо хуурах явцдаа гэх мэтээр бага багаар ахиулж байна. Морь унасан толгойгүй хүн шиг уншигдахгүй л дээ. Хайр дурлалын ном биш тул. Хэ хэ. 

Стефен Р. Кови "Өндөр бүтээмжтэй хүмүүсийн 7 дадал" гэдэг ном. 

Анх энэ номын тухай клаабхаусаас сонсож мэдээд. Яг номны тухай ярилцаж билүү, уншиж байхад нь олигтой сонсож амжаагүй юм. 

Юүтүбээс Батцэцэгийн ярьсныг сонссон. Нэг л ахиж өгөхгүй болохоор нь дахиж сонсож үзэв. Ерөнхийдөө хэлэх гэсэн санаагаа их л тойруу замаар л бичээд байх шиг санагдсан. 

Бараг 30-д жилийн өмнө бичигдсэн ном юм билээ. 

Өөрт минь хэрэгтэй гэж үзсэний хувьд уншиж дуусгана. Зөндөө л зүйлийг тэмдэглэж цаас наав, тодруулав. Хэзээ нэгэн цагт дахин уншина даа. 

Хамгийн гол нь би хөгжмөөр байна л даа. Мөн бүтээмжтэй баймаар байгаа юм. 

Мөн амттанаа багасгах зорилгоор номныхоо хажууд гүзээлзгэнэ тавьсан шүү. Хэ хэ. Бүгдийг нь идээгүй нь ойлгомжтой. Гэрийнхэнтэйгээ хувааж идсэн. Нэг оройн хоолны дараах амттан. 

Санаачлагатай байх, төгсгөлийг нь төсөөл, хамгийн чухлыг нь эхэнд нь, хамтдаа хож, эхлээд ойлго дараа нь ойлгогд, хүчээ нэгтгэ, өөрийгөө хурцал гэсэн дадлуудыг өөртөө суулгаж, хэрхэн эзэмших тухай танилцуулсан байна. 

Дараагийнхаа бичвэрт дэлгэрүүлээд бичнэ ээ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Цэцэгс

Хичээл ном эхлээд жигдрэх тийшээ хандаж л байна. 

Бүгд бор бүрнээ анги дэвшив. Үзүүлээд өгнө өө гэж бодоод байх шиг, бодит байдал дээр хаваршаад, нойр нь хүрээд байх шиг. Ижий яахав кофе ууж нойртойгоо тэмцээд, ямартай ч өдөртөө унтчихалгүй нэг юм оройд орлуугаа яаран яаран орж байна. 

Нэг мэдсэн л өглөө болчихсон байх юм. 

Урин дулаан хавар цаг юм болохоор энд тэнд гоёмсог цэцэгс өнгө алаглаж байна өө. Ажил руугаа алхах зуураа айлын гэрийн гадаах цэцэгсийг харж баясаад, зарим нэгийг нь ширлэн нүүрлээд дарсан. Яадаг юм. Хо хо. 

Түүнээс хувийн мэдээлэл, айлын гэрийг гаднаас нь хараад хүмүүс мэдчихнэ энэ тэр гээд сүржигнээд унаж мэдэх л хүмүүс. 

Энэ алтан зул цэцэг бас л тод гоёмсог өнгөтэй байх юм тийм ээ. Үнэхээрийн хараа булааж чадаж байна лээ. Алхаж байхад бас нэг айлын гадаах алтан зул хараа булаасан. Дараа санавал зураг оруулна аа.

Нэгэн танихгүй айлын гадаах хашааг давж ургасан цэцэг. Эд нар гэрээ тойруулаад мод тариад, тэр нь хашааны үүрэг гүйцэтгэх нь ч бий. Цемэнтээр хашаа хороо барьчихсан айл ч байдаг. 

Гэхдээ хичнээн цемэнт байлаа гээд заавал нэг мод суулгасан байна. Тухайн айлын гэрийн эзэгтэйн сонирхол яваад байх шиг. 

Цэцгээ ойроос дарсан нь. Нэр усыг нь хэлж мэдэхгүй байна өө. Цэцэгчин улсууд л сайн мэдэх байх. 

Би ч гэртээ байгаа ганц мөнхрөө цэцгээ үхүүлчих гээд сандаргаад байх юм. Хааяа нэг харахаар нэг мөчир нь муудчихсан байх юм. Байнга арчилж зүлгэж амжихгүй байна л даа. 

Хамгийн гол нь сонирхол, хүсэл зориг нөлөөлөөд байх шиг. Ном шигээ дурлах хэрэгтэй байх юм. Хичээнэ ээ. 

Та бүхэн ч гэсэн блогоор минь шагайж, гоёмсог цэцгээр мэлмийгээ баясгаарай. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Сакүрадсан нь

Уламжлалт бичлэг. Жил бүр сакүра цэцгийнхээ зургийг оруулж байж сэтгэл амардаг шүү. Энэ жил ч эрүүл саруул, амжилт бүтээлээр арвинтай, ямар ч байсан мэлмийгээ баясгаж чадлаа гэж урам зориг авна...

Энэ жил хэдэн монголчуудаараа цуглаж сакүрагаа үзэж баясцгаав. Шинэ оюутан гэр бүл нэмэгдсэн. Одоогоор ямаршуу ааш араншинтай улс болох, нөхөрлөж болохоор улс уу? Замын дундаас салцгаах нэгэн үү гэдгийг хэлж эс мэдэх. Олон жил хүний нутагт амьдрахдаа юу эсийг үзэхэв, эгч нь. Ха ха. 

Энэ л уулын бэлд олон хаврыг үдэж байна дөө. Олон ч монголчуудтай танилцаж, нөхөрлөсөн. Заримтай нь сайхан нөхөрлөж байна. Зарим нэгтэй нь замын дундаас салцгааж байна өө. 

Яахав шинээр ирсэн зарим нэгэнд нь мэддэг зүйлсээ хэлээд, боломж гарвал туслаад. Хүүхэдтэй бол бүр л их туслахыг хичээдэг дээ. 

Эрт цэцэглээд эрт хагдрах янзандаа орчихсон. Учир нь заавал дундуур нь салхитай, бороотой өдөр байх юм. Нэг өдөр чинь орд харш гэрийг минь хийсгэчих гээд айхтар салхилсан. 

Бүгд л гэр орноо нурах вий гэж санаа зовох бус харин биднийг цуглахаас өмнө сакүра цэцэг нь уначихлаа даа гэж санаа зовсон байгаа юм. 

Аргагүй шинээр ирсэн айл гэдэг нь мэдэгдээд монгол хоолоо хийж ирсэн. Удсан хүмүүс нь будаа мудаахан бөөрөнхийлсхийгээд л бэлэн хоол худалдаж аваад ирчихдэг юм. 

Гурил зуурч элдэнэ гэдэг чинь асар их хөдөлмөр, цаг зав шаардана. Ха ха. 

Бүр борцтой цуйван гэж байгаа. Хил гаалиар азаар ороод ирсэн байна лээ. Жаахан хүүхдүүдтэй явсан болохоор нь айхтар шалгаагүй байж магад гэж бодов. Хо хо. 

Ажилдаа ирж очихдоо мөн сакүра цэцгээ хараад, баяссан. Саяхан нэлээд хөдөө газар луу давхихдаа мөн үзэсгэлэнтэй цэцэгтэй таарсан. Зав гарвал зураг оруулна аа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Морь унасан толгойгүй хүн

Ном уншихыг үзүүлж өгч байна уу? Хэ хэ. 4 сард хоёр ч ном уншчихсан шүү. Одоо 3 дахь номоо уншиж байна. 4 дүгээр сар дуусах хаа ч байсан юм, дөрөв дэх ном, чадвал 5 дахь номоо ч унших юм шүү. 

Гэснээс та бүхэнд багадаа уншсан номноос чинь одоо хүртэл сэтгэлд чинь тод үлдсэн ном байдаг л биз дээ? Эгчид нь хэд хэдэн ном бий. Гэснээс хойшид эгч нь гээд бичээд явчихдаг юм билүү гэж бодоод. Ха ха. 

Нэг бол дүү нь ч юм уу? Эсвэл найз нь ч гэж бичвэл зохилтой юм болов уу? 

Сүүлийн үед энд сурахаар, сургалтанд хамрагдахаар ирж буй хүмүүс яалт ч үгүй дүү байгаад байна л даа. Жавхлан юм даа. Анх энд ирж байхад "юу ч мэдэхгүй мангар бацаан" гэж хэлүүлээд л явж байлаа шүү дээ. 

Тухайн үед тэгж хэлж байсан "аниа" чухам гэгээрчихсэн, нүүрномдоо ухаалаг ухаалаг үгс их бичдэг гэсэн. Би ч ямар орж үзэх биш, блоклоод хаячихсан. Ха ха. 

За тэр ч яахав. Багадаа "краш"-лаж байсан ахынхаа тухай уншаад. Чухам гэгэлзээд, догдлоод, хацар улаа бутраад ойрд мэдрээгүй мэдрэмж байлаа. Хи хи. 

Майн Рид "Морь унасан толгойгүй хүн" гэдэг ном. Миний үеийн болон, надаас дээд үеийнхэн бол бүгд мэднэ дээ. Доошоо 5 гаран дүү улсууд бас мэдэж магад л юм. 

Гол баатар болох Морис Жеральд. Моринд гарамгай, үнэнч шудрага, эрэлхэг зоригтой, хүн чанар сайтай, өрөвч зөөлөн сэтгэлтэй, эрүүл чийрэг биетэй. Хамгийн гол нь царайлаг. 

Бүсгүйчүүдийн хүсэмжит залуу мөнөөсөө мөн. 

Миний өрсөлдөгч болох бүсгүй нь Луиза Пойндекстер авхай. Мөн моринд гарамгай, өрөвч зөөлөн сэтгэлтэй, гэнэн хонгор, цэвэр ариун, үнэнч шударга. Хамгийн гол нь үзэсгэлэн төгөлдрийн туйл бүсгүй. 

Эрчүүдийн хүсэмжит бүсгүй мөнөөсөө мөн. 

Ийм гоо үзэсгэлэн төгөлдбөр бүсгүйтэй өрсөлдөөд л уншдаг байлаа шүү дээ. Номондоо орж уншдаг байсан гэнэн хонгор нас минь, хүүхэд насанд хүргэж өгдөг галт тэрэг байдаг бол ч дахин нэг очих юмсан. 

Агуулгыг дурдах илүүц байх тийм үү? Биднийг багад өнөөгийх шиг олон ном байгаагүй ээ. Байсан ч бид уншиж амжаагүй байх. Мэдээлэл авдаг суваг нь орос хэл л байлаа, энгийн ард надад. Орос хэлэндээ ч нойлын ногоон тэг байлаа. Ха ха. 

Нэг сонирхолтой нээлт нь би "моринд гарамгай" хүнтэй суусан нь чухам энэ л номны нөлөө бололтой дог шүү. Хань ижил моринд дуртай, адуун дэлэн дээр өссөн монгол эр хүн байхгүй юу? Хөдөөний хөөсөн мантуу ч юм уу? Ха ха. Олоод уншчих вий дээ? Гүндүүгүй нэгэн монгол эр шүү...

Залуудаа царайлаг ч залуу байлаа. Одоо ч уулыг цас, эрийг нас дарна гэгч л болсон. Хүүтэй минь хачин адилхан байсан, багых нь зургийг харсан чинь. Хэ хэ. Би чинь хүүдээ дурлачихсан шүү дээ. Тэгээд хань ижлийг багадаа ийм хөөрхөн байсан юм байх даа гэж бодож энэ тэр. Ккк. 

Ингээд бодохоор хүний далд ухамсарт тод үлдчихсэн байдаг бодол, үзэл, санаа гэж айхтар хүчтэй байгаа юм шүү. Багадаа уншдаг байсан номонд "морь" их гардаг даа. Би өөрөө хотод өссөн, морь унаад давхиж чадахгүй болохоор моринд гарамгай хүнд татагддаг байх нь. Энэхүү номыг уншсанаас хойш шүү дээ. 

За та нарын далд ухамсарт баттай суучихсан үзэл юу байна? Эргэж нэг өөрийгөө ажаарай. 

Энэ хоёр баатраас өөр дүр ч гарна. Хамгийн харамсалтай нь хар залуугаараа, нялхаараа шахуу хорон санаатны гарт амиа алдчихдаг Генри Пойндекстер залуу. Луйзагийн дүү залуу. Хэрцгийгээр алуулчихдаг. Толгойгоо...

За өөрсдөө уншина биз дээ. Үнэхээрийн сонирхолтой зохиол шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 8

Өмнөх бичвэрт уншлагын тухай бичиж эхлээд орхисон байна. Үргэжлүүлэх үү? 

Бага ангид байхад нь нэг номыг дахин адхин унших их чухал. Үр дүнтэй. Ингэснээр тухайн номоо гүн гүнзгий ойлгоход чухал үүрэгтэй. Тухайлбал номын баатрын сэтгэл санааны хувьсал, зохиолчийн хэлэх гэсэн санаа гэх мэтийг ойлгоно. Ганц удаа уншвал ерөнхий агуулгыг ойлгох ч дээрх шиг зохиолын цаад утга санааг ойлгохгүй өнгөрдөг сул талтай. Эхний удаад уншаад ойлгоогүй, анзаараагүй зүйлээ хоёр дахь уншилт, гурав дахь уншилтаар ойлгож, мэдэрч эхэлдэг. 

Мөн зохиолын дүрүүдэд өөрийгөө тавьж үзэх, олон дүрүүдийн өнцгөөр аливааг харах гэх мэт олон сайн талтай. Ном уншиж өгөхдөө энэ дүр, энэ баатар яагаад ингэх болов? Ямар шалтгаанаар тэгэх болов? гэх мэтээр ярилцангаа, асуунгаа уншиж өгөх нь зүйтэй. 

Номын тэмдэглэл хөтлөх, богино байсан ч хамаагүй тэмдэглэж бичих дадал суулгавал бас зүгээр. Ер нь урт тэмдэглэл, урт зохион бичлэг бичих нь сайн гэсэн үг биш юм. Тэгээд ч нэгэнт биччихсэн утга агуулгыг тэмдэглэлдээ нуршин бичих шаардлагагүй шүү дээ. 

Зохион бичлэг бичүүлэхдээ дуртай зүйлээ чөлөөтэй бич гэхээр хүүхэд юу бичихээ мэддэггүй. Хэрхэн бичих, юу бичихийг нь заагаагүй байж зүгээр л бич гэж хэлээд орхих нь буруу юм. Мэдээж сайн бичдэг хүүхэд байдаг л даа. Үүнийг үгүйсгэхгүй.

Хүүхдэд уншсанаа ойлгох чадварыг суулгахдаа эхлээд текст уншуулна. Дараагаар нь асуулт асууна. Тухайлбал хэвлэсэн асуулт дээр ажиллуулах гэх мэт. 

Хүүхэд өөрийн чадлаар мэдээллийг боловсруулж, зохицуулж, ангилж чаддаггүй. Энэ тал дээр эцэг эх, асран хамгаалагчид нь зааж, хэлж өгөх хэрэгтэй. 

Текст уншаад хариулах нь анх удаагаа мэдээллийг, нөхцөл байдлыг тархиндаа цэгцлэх гэдгийн утгыг мэдэж авах боломж болдог. Мэдээж нэг л удаа уншаад хариулж чадахгүй. Ингэхдээ асуултын хариу нуугдаж буй, хариулт агуулагдаж буй хуудсыг дахин сөхөж унших гэх мэтээр дагсал дээр ажиллана. Ийм дасгалыг олон дахин давтаж байж текст уншаад ойлгох чадвар сууна. Мөн уншингаа, ойлгонгоо цэгцлэнгээ унших чадвар сууна. 

Иймэрхүү дасгал дээр ажиллуулахдаа сонолттой асуулт асууж, хүүхдээрээ сонгуулж хариулуулах гэсэн арга бий. Жишээ нь 

1. Би энэ баатрын оронд байсан бол? "тунгаан бодуулах арга". 

2. Энэ номноос шинээр мэдсэн зүйл. "анхаарал чалгах арга".

3. Баяртай, гунигтай, хөгжилтэй байсан зүйлс? "мэдрэмж, сэтгэл хөдлөлөө анхаарах арга".

4. Сэтгэлд тод үлдсэн зүйл. "төвлөрүүлэх арга".

Гэсэн аргууд байж болно. Мэдээж үүнээс өөр олон арга чарга байж болно. 

Хими, физикийн хичээлд "угаасан хувцас яагаад хатдаг вэ?" гэх мэт өдөр тутамд тохиолддог энгийн мэт зүйлсийн талаарх асуулт их ирдэг. Аливаа зүйлийг шинжлэх ухаан талаас нь тайлбарлуулах зорилготой байдаг, эдгээр асуулт нь. 

Тэгэхээр өдөр тутамдаа хүүхэдтэйгээ ярихдаа дээрх шиг өдөр тутмын зүйлсийг шинжлэх ухаан талаас нь асуусан, дүгнэсэн, эргэлзсэн гэх мэт асуулт хариултаар харилцан ярих хэрэгтэй. Багаас нь шинжлэх ухаан гэгч юу болох, хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд шинжлэх ухааны чухлыг ойлгуулах, мэдрүүлэх нь чухал. 

Үүнд юу ч байж болно. Жишээ хүнсний ногоо тарьж ургуулах тухай, хэрхэн арчлах тухай гээд л маш өргөн сэдэв бий. Ингэхдээ хүчилж ерөөсөө болохгүй. Маш энгийнээр, санамсаргүй байдлаар, өдөрт бүрийнхээ харилцан ярианд оруулж өгөх. 

Туршилт хийсэн хичээлд нь ээж аав ч сонирхолтой хандах. Ямар туршил хийсэн бэ? Хөөх тийм үү? Дараа ээждээ, аавдаа зааж өгөөрэй гэх мэт. Мөн гэртээ гарын дорх зүйлсээр хийж болох туршилт байвал хийж болно. Жишээ нь усанд зоосон мөнгөний 1 иен хийхэд хөвдөг, түүн дээр нь аяга угаагч бодис хийхээр живдэг гэх мэт энгийн, хөөрхөн туршилтыг интернетээс хайж байгаад, хамтдаа туршиж үзэх нь хүүхдийн сонирхлыг төрүүлэхээс гадна шинжлэх ухаанд луртай болоход нь асар их чухал үүрэгтэй. 

Ээж аавын сонирхол нь хүүхдүүдийг ч мөн адил уруу татаж байдаг. Хэрэвэ манай хүүхэд химийн хичээлдээ тааруу гэж байвал түүний цаад шалтгаан нь ээж аав нь ч химид сонирхолгүй байх тохиолдол байдаг. 

Бодоод байсан чинь нээрээ л зулзагууд минь тооны хичээлд "нэг их дуртай биш" байсан. Ээж нь яриандаа тооны хичээлдээ тааруу байсныгаа ярьдаг, нэг их тоодоггүй байж. Хэ хэ. Үүнийгээ одооноос засна аа. Бага зулзагатаа ээж нь, аав нь бүх хичээлдээ дуртай гэж ярьж, хэлж, тоож байя. 

Энэ удаад ингээд өндөрлөе. Одоо цаана нь хэдхэн хуудас тэмдэглэл үдэж. Түүнийгээ дараа нэг бичвэр болгож бичээд энэ ном ерөнхийдөө дуусна. 

Бараг нэг номыг орчуулчихав уу? Яав. Хэ хэ. 

Хүүхдүүдтэйгээ сайн ярилцаж байгаарай, сайн уншиж өгч байгаарай. Цаг гаргаж байгаарай. Багад нь ингэж чадвал хүүхдээ томроод эдэв ааш суухад нь танд ирэх ачаалал багасна шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

Амттан

Би амттанаас гарна гээд зарлачихсан байгаа юм л даа. Хэ хэ. 

Тэгсэн чинь чи ингээд амттанаа гар гэсэн шиг энд тэндээс амттан их ирж байна аа. Хаалга тогшоод л ороод ирнэ. Ха ха. 

Эргэн тойрныхон минь чи чадах уу? хэд хоног амттанаас хол байхыг чинь харна аа гэж мэгээд айлгаад байх юм. Ха ха. "Монголын хууль гурав хоног" болгочихгүй юмсан даа, нэрээ бодоод. 

Алтан хөршийн минь хийсэн кекс. Үе үе ингэж оруулж ирдэг юм. Ялангуяа зулзагуудыг минь шалгалт шүүлэгтэй үед хийж өгөх нь их. Зулзагуудынхаа буянд олон сайхан хүмүүсээр хүрээлэгдээд, төрөл бүрийн амттан идээд л. Хо хо. Элдэв чимэглэлтэй бялуу зэргээс энэхүү даруухан кекс нь илүү эрүүл хүнс юм даа тийм үү? 

Шига мужид амьдардаг найз дүү хүүхэн манайд ирэхдээ өөрөө хийж ирсэн. Сэтгэл гэж агуу юу? Би бол залхуураад л бэлэн юм л авчихна. Хэ хэ. Арвайн гурил, бүхэл үрийн гурил гээд л хольж хийсэн гэсэн. Чёко байхгүй байсан тул байсан зүйл нь тараг байхаар нь таргаар бүрсэн гэсэн. 

Бага зэрэг исгэлэндүү амттай, элдэв бодис холиогүй эрүүл хүнс байлаа. Баярлалаа, чамдаа. Бүх зүйлд нь амжилт хүсье. 

Ойрд боорцог идээгүй, хачин сайхан амттай байлаа. Нэг хэсэг бид ч боорцог хийж иддэг, бүр зардаг байлаа. Байнгын уншигчид минь мэднэ дээ. Улсаа танилцуулах арга хэмжээнд боорцог хийж байгаад л, монгол бөхчүүдийн иддэг өглөөний цай, тиймээс л манайхан танай сүмод хүчтэй байдаг энэ тэр гээд л. Ха ха. Сэргэлэн байна уу би нь? 

Ямартай ч хэд хоног амттан идэхгүй тэссэнээ дараа тайлагнана аа. Та нар ч бас бага шиг амттан идээрэй. Идсээр байвал нэг л өдөр над шиг хөвсгөрөө барьж дийлэхгүй үзэсглэнтэй болчихно шүү. Ха ха.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Зам

Овоо хэдэн жилийн өмнө аав минь охиндоо авчирч өгсөн ном. Аав минь багадаа уншиж байсан ном. Олон жил хадгалаад, саяхан зориглоод номын тавиур дээрээсээ буулгаад, ойрхон байлгаж байгаад, уншиж дуусгалаа. 

Багадаа ч юм уу? Соц нийгмийн үед уншсан бол нэлээд, бүр онц сонирхолтой байж магад л роман байлаа. Эдүгээ үед бол мэдээж агуулгын хувьд нэлээд үзэл сурталтай, орос ах нарыг магтан дуулсан агуулгатай. 

Ядаж байхад орос нь дайн зарлаад, дайтаад байгааг ч хэлэх үү? Өмнөх дайнаасаа сургамж авдаггүй юм байх даа? Хэнд хэрэгтэй гэж дайтнав? гэж мэгж бодсон шиг суугаа өдий цагт оросыг өмөөрөх хүсэл төрөхгүйд гол учир байх шиг ээ...

За гэхдээ ганц энэ роман ч бус юм аа. Дээхний ихэнх романууд заавал оросыг магтан дуулсан, ардын намыг магтан дуулсан л биш бол хэвлэдэггүй, боож хаадаг байсан болохоор бүгд шахуу л хойд хөршдөө, нам засагтаа тал засдаг байж дээ. Өрөвдмөөр ч юм шиг...

Намсрайн Банзрагч "Зам" роман. Уртын дуучин Норовбанзад гуайн нөхөр гэж байна шүү. 

Аав минь "За яасан? Хоцрогдсон агуулгатай байна уу?" гэж асуусан. Хэ хэ. 

Хоцрогдох ч юу байхав, түүх л юм даа тийм ээ? 

Агуулгын хувьд монголд анх удаагаа "машин", "чийчаан" орж ирж байсан тухай, мэдэхгүй түмэн олон яаж хүлээж авч байсан тухай гарна. 

1965-1966 онд бичигдсэн гэхээр аргагүй аав минь бага байжээ. Уншсан цаг хугацаа нь өсвөр насандаа л болов уу? Хөдөө орон нутагт ном сэтгүүл бага зэрэг оройтож хүрдэг байсныг үгүйсгэхгүй. 

Монгол Трансын анхны жолооч болох Торгон Жанцан гэдэг хүний бодит амьдралаас сэдэвлэн бичсэн гэнэ. Орос, Чех, Румин, Белорус гэсэн хэлнүүдэд орчуулагдсан байдаг гэнэ. Их эд ээ. Хэ хэ. 

Монголын уран зохиолын дээжис 108 боть номнуудын 61-т цуврал болон хэвлэгдсэн байдаг гэнэ. 

Өлзий гэх анчны ганц хүү Дугарын амьдралын тухай өгүүлнэ. Багаасаа өнчин өрөөсөн өссөн түүний амьдрал адал явдлаар дүүрэн гэж юүхэв. Угтаа зам тээврийн тухай хэдий мэт боловч хүмүүний "амьдралын зам"-ын тухай, тэрхүү замаа хэрхэн зөв сонгох, буруу зам сонговол хэрхэн бүтэлгүйтдэг тухай өгүүлсэн ном байлаа. 

Дугарын дүрээр хар буруу санаагүй, гэнэн хонгор, ёстой л монгол хүний уужим, тусч, эгэл бор зангийн тухай, Сүхбатын дүрээр атаархуу, зальжин, шунаг зангийн тухай өгүүлнэ. Мэдээж их олон дүр гарна. Насанхүү гэгч сайхан монгол эмэгтэйн дүр ч бий. 

Хүний амьдралын нандин учрал, хайр дурлал, ээнэгшин дасах, хагацал, зовлон, үзэн ядалт, баяр хөөр, уй гуниг, шунал хүсэл, атаа жөтөө гээд бүхий л зүйл гарна. Тэр бүрт "нээрээ л тийм дээ, өө мангар аа, харамсалтай юм аа" гэж тухайн дүрүүдэд орж уншина. Тархин доторх хар мянган бодлоосоо ангижирч бясалгал болдог гэдэг нь ингэж номондоо орж уншихыг л хэлдэг байх тийм ээ? 

Хүний мөс гээч зүйл үеийн үед их чухал юм даа гэж бодогдох. 

Дээхний ном тул гоё гоё ишлэлүүд их таарна. 

"Нуур амар бол нугас амар".

Энэхүү зүйр цэцэг үгийг уншаад өнөөгийн монголын минь нийгмийн элдэв үйл явдлуудад яг таарах зүйр үг байлаа. Нэг л биш ээ, улс төр. Түүнийгээ дагаад иргэд бид нь бас бухимдалтай, ууртай, ирээдүйдээ итгэлгүй ч болоод байх шиг...

Болдогсон бол нисэж очоод бүгдийг нь байр байранд нь тавьчихмаар, өөрөө би еөк болчихмоор. Ха ха. Та нарт бас тэгж санагддаг уу? Ний нуулгүй хэлээрэй.

Зам гэснээс бид ч хүний амьдралын нэгэн жимээр энд өөрсдийн гэсэн замаар л хорвоогийн тоос хөдөлгөж байна даа. Өөрсдийн сонгосон зам, шулуун дардан бус ч өөрсдийн минь зам...

...Мөн Японд хаа очиж засмал зам нь бат бөх, олон салаа, хүн зоныхоо ажуй амьдралд асар том үүрэгтэй юм даа. Яг одоо бид Туул голоо сэтлээд гэчихэв үү? Хашиж байгаад гэчихэв үү хурдны зам барих тухай яригдаад, халуун сэдэв болоод байгааг ч хэлэх үү? 

Цэвэр усны нөөцтэй нь асар ихээр холбоотой ганц голоо үгүй хийчих гээд байх юм тийм ээ? Мэргэжлийн бус хүн болохоор байгаль эхээ л хайрлацгаая гэж хэлмээр байна өө. 

Түгжрэлийг арай өөр аргаар зохицуулж болмоор. Жижигхэн хотдоо бас алхаад байж болмоор... Энэ алхах нь нэг л гаргалгаа нь шүү. Түүнээс бүгдийг нь алхацгаа гээд байгаа юм биш шүү. Ккк. 

Романы тухай бичиж явснаа ихэд халих юм даа гэж. 

Ном уншмаар, ном уншуулмаар байдаг хүмүүс минь нэг уншаарай. Эх орныхоо нэгэн түүхэн он цагийн уран зохиолтой танилана шүү. 

Аавдаа баярлалаа. Хайртай шүү. Номонд дурладаг болсон минь ижий аавын минь нөлөө шүү дээ...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тархины блок

Жилийн өмнө байх аа, найз минь өгч явуулсан. Бас бус хэд хэдэн ном өгч явуулсан, унших юмсан даа гэж. Гэхдээ өрөөстэй номнуудаа маш эрчимтэйгээр буулгаж ирээд уншаад л байгаа, уг нь. Он гарсаар 12 ном уншсан байна. 

Одоо 13 дахь номоо эхлээд талдаа орчихсон яваа. Сард 4 ном уншаад байна. Энэ эрчээрээ 4 дүгээр сард ч 4 ном унших бодолтой. Номын клубынхаа төлөвлөсөн нэг ном, төлөвлөгөөгүй буюу сонирхлоороо гурван ном. 

Зарим номнууд нь жаахан зузаан бол тоог нь нэгээр цөөлж магад л юм. Ямартай ч энэ унших дадал бол "энгийн дадал" минь болжээ. Өдөрт заавал ганц хоёр хуудас уншина. Яаж ийгээд л үүндээ цаг зав гаргана. Дуртай зүйлдээ хүн чинь цаг гаргаад байдаг юм байна шүү дээ, та нар ч гэсэн оролдоод үзээрэй. 

Гэснээс энгийн дадал болгочихмоор ганц хоёр зүйл байдаг. Нэг л болж өгдөггүй ээ. Хичээнэ ээ, бага багаар. 

Ганбатын Мөнгөн "Тархины блок" гэдэг ном. "Хадгаламж өлсөхөөс эхэлнэ" гэдэг номыг нь уншаагүй л дээ. Энэ номных нь пдф-ийг хувилаад нэг залуу надад бэлэглэсэн шиг санаад байна. Өөр ном ч билүү? А4-н цаасан дээр хэвлэсэн тэр номыг нэг хайж олъё байз? Олон тавиурны минь хаа нэгтээ өрөөстэй л байгаа байх. 

Ингэхэд би их олон номын тавиуртай. Зулзагын өрөөнүүд, миний өрөө, мөн том өрөөнд минь гээд л. Саяхан том өрөөндөө эргэдэг номын тавиур авч тавьсан. Хэллүү? 

Уншиж буй номнуудаа, зээлсэн номнуудаа түр зууртаа өрж тавьж байх зориулалт бүхий номын тавиур хэрэгтэй байна гэж хошуугаа унжуулсаар байгаад зорьсондоо хүрсэн. Хэ хэ. Ахлах ангийн зулзага минь сонирхоод л, тусдаа гарахаараа авч тавина гэсэн, өрөөндөө. Хэ хэ. 

Зээ, тэрхүү Хадгаламж өлсөхөөс эхлэнэ номыг нь эргэн тойрныхон минь уншсан л байх тийм үү? Би ч өөрөө боломж нь гарвал олж уншихыг хичээнэ ээ. Санхүүгийн мэдлэг, туршлага зайлшгүй л хэрэгтэй зүйл, хүний амьдралд. Хадгаламжтой болох, зарлага нь орлогоосоо бага байх ёстой гэх мэт... 

Хөөрхөн хөөрхөн санаа байна шүү. Тэмдэглэж авав. Шууд номон дээрээ л тодруулчихсан л даа. Дээхнийх шиг дэвтэрт тэмдэглэж бичихээ байж дээ. 

Залхуугийн л шинж байх даа. 

Ийм бодол ч өөрөө тархи минь блоклогдчихсоны нэг шинж байх тийм үү? 

Залуу хүн гэхэд бусдыг зөв зүйлд уриалан, зөв зам руу чиглүүлэн, өөрөө үлгэрлэн яваад бахархмаар. Зарим нэг бэлэн мөнгөн дээр оччихоод "бүлт бүлт" үсрээд байдаг залуусыг бодвол тийм ээ? Хэ хэ. 

Ингэж бодох минь ч бас тархины блок байхдаа тийм ээ? 

Гэснээс эрэгтэй хүний иймэрхүү хүний хөгжлийн тухай ном уншсандаа олзуурхаад өө. Учир нь дандаа л эмэгтэй хүмүүс л энэ тухай бичиж, өөрчлөгдөцгөөе, хөгжицгөөе гэж бичээд, ном товхимол гаргаад байх шиг санагддаг юм. 

Эсвэл би өөрөө эмэгтэй болохоороо эмэгтэйчүүдээ дэмжих гээд тэдгээрийнхээ бичсэн номнуудыг түлхүү аваад байдаг ч байж магад. Далд ухамсар нөлөөлдөг ч байх. 

Нэг авууштай нь өөрийнхөө амьдралын туршлагад үндэслэн бичсэн нь. Надаас дүү залуу байж амьдралын ихээхэн арвин туршлагатай хүн шиг санагдсав. Эхэндээ ч надаас ах юм байх даа гэж бодсон чинь бацаан байсан. Хи хи. 

Гэснээс би ч одоо аниа гэж дуудуулдаг болсон шиг байна өө. Сая л гэхэд монголоос төрийн албан хаагчид ирээд. Бүгд л дүү байлаа. Хэдэн жилийн өмнө бол би өөрөө бацаан, энэ бацааны чих алт болчихлоо гэж хэлүүлдэг байсан юм л даа. Ха ха.

Олон л хөөрхөн санаануудаас нь хэрэгжүүлж болмоор нь "оройдоо хөнгөн хооллох". Үүнийг бол чи чадна. 4 сараас эхлэн 18 цагаас өмнө хөнгөн хооллох минь гээд хэрэгжүүлж байна. 3 л хонох гэж байна шүү дээ. Ха ха. Гэм нь найз нөхөдтэйгөө уулзах гэх мэт уруу татагсад их гарч байна шүү. Зохицуулаад л явна даа. 

Дэлгэрэнгүй мэдмээр байвал өөрсдөө уншицгаана биз дээ.

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Түүхий загас

Орж гарахдаа идэж уусан зурагнаасаа оруулах уу даа? Ажлаар, гадуур явахад нэг сайхан нь тэр бүр ороод байдаггүй, үнэтэйдүү газраар орж идэж уух нь. Хо хо. 

Түүнээс гэрээрээ бол зулзагуудын идэж чадахаар, хань ижил цадчихаар хоолтой газар ордог юм аа. Юугий нь нуухав. Тэгээд л би хөвсгөр. Нэг шалтгаан нь их иддэг хүмүүстэй хамт хоолонд орох явдал байх шүү. Ха ха. 

Үндсэн хоолноос өмнө ирдэг зууш. Түүхий хиам? гэх үү. 

Сашими. Загасгүй нь сашими шүү. Анх удаа японд ирж буй хүмүүс тэр бүр идэж чадахгүй л дээ. Манайхан япончуудад гэдэс чанаад өгдөгтэй л адил. Өнөөдүүл нь идэж чаддаггүйтэй л агаар нэг. 

Би ч энд удсаных, худалч хүнд нутгийн индиан болохоо шахсан хүн чинь амтархан иднэ. Бараг л эд нар битгий их идээсэй, би л их идэх юм шүү гэж бодох нь холгүй. Ха ха. 

Сүши нь. Будаатай нь сүши шүү. Будаатай юм болохоор бага зэрэг иднэ, манайхан. Огт бас идэхгүй ч биш. 

Би ч хамгийн их дуртай нь салмон загас. 

Аминдаа үндэсний гэсэн зүйлсээрээ дайлаад байгаа нь тэр. Буруутгах аргагүй. Бид нарын амьд явж байсан хонь, ямаа гаргаад, хоол хийчихдэгтэй адил юм даа, тийм ээ? 

Одоо дахин хэзээ орж гарах ажилтай билээ? гэж бодсон шиг ээ л сууна. 

Бусад хоолныхоо зургийг дараа оруулна аа. Муу хүн идсэн ээ. Энэ япончууд бүгд л муу хүмүүс, дандаа л идсэн ууснаа ярьдаг даг. Хо хо. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хайрхан минь

4 дүгээр сарын мэнд ээ. 

Япон улсад санхүүгийн шинэ жил, хичээл сургуулийн шинэ жил эхлээд гурав хонож байна. 

3 дугаар сарын сүүлээр ажлаар орж гаран, бага зэрэг завгүй байлаа. Ажлын сиймхийгээр ганц нэг газраар аялаад амжив. Хамгийн их амжуулсан нь идэж уух ажил л байлаа. Ха ха. 

Ямар сайндаа нэгэн "зэвүүн" эмээд хэдэн сартай жирэмсэн бэ? гэж хэлүүлж байхав дээ. Эгдүү, зэвүү хоёр зэрэг хүрээд амттанаа хасахаар шийдэв. Амсаагүй гурав л хонох гэж байна. 4 дүгээр сарын 1-с эхэлсэн юм аа. Хо хо. 

Зугаалсан газрынхаа ганц нэг зургаас блогтоо мөнхлөх санаатай орж ирлээ. 

Суугуул мужийн баруун хэсэгт сүндэрлэдэг уул. Нэр нь "Дайсэн". Бид зүгээр нэг уул гэхээсээ илүү "хайрхан" гэж авгайлан хүндлэх дуртай. Учир нь байгалийн гамшигт харьцангуй бага өртөөд байх шиг санагддаг. Санаа дагадаг байж ч магад. 

Хар шуурга болно, анхаараарай. Цас, бороо их орно анхаараарай. Сүр болоод л анхааруулна. Яг цаг нь болохоор харьцангуй тайван, амгалан өнгөрдөг нь Дайсэн хайрхны минь ач тус гэж нутгийн иргэд ч мэддэг, итгэдэг, шүтдэг. 

Хооки нутгийн Фүжи уул гэж ч авгайлуулдаг юм билээ. Ойр хавийнх нь сүм хийд мөн энэхүү хайрхнаа тахин шүтдэг юм билээ. Үе үе манайхнаар бол тахих ёс болоод л байх шиг байдаг. Гэхдээ манайх шиг хамаг дарга цэрэг нар нь том том машинтай очоод, тахиж байна гээд талхилдаггүй юм билээ.  

Цөөн хүний бүрэлдэхүүнтэй явагддаг юм билээ. Болсон болоогүй өнгө өнгийн хадаг яндар уядаггүй юм билээ шүү. 

Алсаас сэтгэлдээ, мэлмийдээ шүтээд, сүсэглээд явдаг юм билээ. 

Хавар цаг тул цэцэг ногоо гараад сэтгэл сэргэм байна өө. Алтан зул цэцэг. Энэ газар бол цэцгийн хүрээлэн. Монголоос ирсэн хүмүүс маань цэцэрлэгт хүрээлэн гэж үүнийг л хэлдэг байх даа. Манайхны хүрээлэнгүүд ч болоогүй байна даа гэсэн. 

Ер нь бол хүндээ л байна тийм ээ? Юу ч хийхгүй байж битгий шүүмжлээд бай гэж загнуулдаг л даа. Хэ хэ. Үнээн үнэн. Уучлаарай. Ганц би биш шүү. Дэлхийгээр нэг тархсан бусад бүх монголчууд надтай ижил шүү. Хань татав. Хи хи. 

Энэ сардаа ч ном уншаад, блогоо бичээд явна аа. Орж гарч байгаарай. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

In My Shoes

3 дугаар сард уншсан бас нэгэн ном. Жил гарангийн өмнө орчуулагч эгчийн ах нь ирэхдээ бэлэглэсэн юм. Орчуулагч нь Туяа гээд эгч бий. Тун чадалтай, олон хэл устай, манлайлагч бүсгүй байдаг юм. Нийгмийн идэвх зүтгэл гэж асар өндөр. Эргэн тойрныхоо бүсгүйчүүдэд гоё үлгэр дуурайлал үзүүлдэг гэж би хардаг. 

За таныхаа ачаар тун чиг сонирхолтой ном уншчихлаа шүү. Хэрэв та орчуулж, надад бэлэлгээгүй бол загварын ертөнцийн гайхамшгийг, басхүү хүчтэй өрсөлдөөнийг, хэл амных нь тухай мэдэхгүй л өнгөрөх байж. 

Олоон жилийн өмнө "Прада өмссөн чөтгөр" хэмээх киног үзэж анх Прада гэдэг брэндийн тухай мэдэж авч байлаа. Ер нь брэнд их бага мэднэ ээ. Осолдохгүй Гүччи, Шанель зэрэг цөөхөн хэдийг нь бол мэдээд байгаа. Одоо ч үе үе охид минь энэ киног үздэг. Би ч хамтдаа дуртай нь аргагүй үздэг. 2 дахь ангийг нь гарахаар үзнэ гэж бодож байгаа. 

За тэгээд номын гол баатар болох энэ гутлын Жимми Чүү"-г мэддэгүй байсөөн. Үнэнээ л хэлье. Энэхүү номноос л мэдэж авлаа. Бас л адармаатай түүх нуугдаж байж шүү, энэ гутлын брэндийн ард. Ганц гутал ч гэлтгүй бүхий л загварын ард "дайн" болдог шиг байгаа юм тийм ээ? 

Тамара Меллон гэх энэ бүсгүй бас л их эрч хүчтэй юм өө. Олон бэрхшээл, хууран мэхлэлтийг даван туулаад явж буй нь гайхалтай. 

Охин нь миний о.зулгагатай бүг нэг онд, нэг сард, нэг өдөр төрсөн байна лээ. Сонин тохиолдол байна уу? 

Хүүе, энэ гадныхны том том одуудын үр хүүхэд, мөн гэр бүл нь ямар аймар юм бэ? Тийм ээ? Бүгд шахуу донтогч байдаг юм бишүү? 

Архинд л гэнэ, хар тамхинд л гэнэ, эмэнд л гэнэ. 

Сүүлийн үед манайхны мөнгөлөг хүмүүсийн хүүхдүүд ч донтогч болоод байна гэж их бичдэг, яригддаг болсон байна лээ тийм ээ? Харамсалтай л зүйл. Хүн ам цөөтэй мөртлөө тэнгэрлэг иргэдийн хойч үе гэхэд...

Тамара бүсгүй ч өөрөө донтогч, түүнийгээ эдгээх гэж үзэж тарж л яваа билээ. Салчихдаг нөхөр нь их хэцүү нэртэй өвчтэй юм аа. 

Өндөр өсгийт гэснээс 20 хэдхэн настай залуухан бүсгүй байхдаа өмсдөг л байлаа. Мэдээж брэндийн гутал өмсөж чадахгүй л дээ. Мөнгөгүй юм чинь. Хэ хэ. Гэхдээ одоо ч мөнгөгүй гэж хэлэхгүй ч гэсэн үнэтэй брэндийн гутал авч өмсөхгүй байх өө. Нүдэнд зулзагууд харагдаад, нүдний минь өмнө дараагийн чинь зулзага их дээд сургуульд орох гээд байна, мөнгөө хэмнэ гэдэг зурвас жирэлзээд... Ккк.

Гэснээс энэ номонд маш олон дүр гарна. Нэрийг нь сонсож байсан оддын тухай ч гарна. 

Мөн орчуулагч эгч маань "Англи улс,Лондон хот, Америк улс, Холливууд гээд л ихэнх газар нутгийн нэр, бас олны танил бодит хүмүүсийн тухай гээд бараг л үг болгоныг нь гүүглэдэж тайлбар оруулж байж, орчуулсан шүү. Одоо лондонгийн гудамжаар төөрөхгүй явчих болов уу кк, уншсанд баярлалаа."

Хэмээн сэтгэгдлээ үлдээсэн байдаг. Нөр их хөдөлмөр байгаа биз? Гайхалтай. Бахархмаар. Би ийм л сор хүмүүсийг таньдаг шүү гэж өөрөөрөө бас бахархав. Хо хо. Энэ нэрэнд нь "Туяа" орсон хүмүүс их л айхтар байгаад байна уу даа? Яагаав, номын клубын маань ангийн дарга Болортуяа байна. Бас л зэвүүн зэвүүн ном орчуулсныг та бүхэн мэдэж байгаа биз дээ? 

Мартсанаас тамара Меллоны аав нь бизнесийн мундаг ухаантай хүн байжээ. Харамсалтай нь бурхан болчихдог. За тэр ээжийнх нь учрыг ерөөсөө олоогүй ээ. Бас тэр хоёр эрэгтэй дүү нь байна. Ээжийн үг, үйлдэл дотор жихүүцмээр байсан. Яагаад төрсөн охиндоо ингэж хандаад байгаа юм бол гэж бодохоор...

Дараа энд тэндхийн шагнал гардуулах ёслолын үеэр хүүхнүүдийнх нь даагшинзнаас гадна өсгийтийг нь, гутлыг нь хардаг болох байх аа. Бүр заавал харах юм шүү...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Гүн үйл 3

Ойрд номны тухай л бичээд, та бүхэн залхаж байна уу? Аятайхан нүд хужирлах зураг хөрөг оруулчихгүй тийм ээ? 

Гүн үйл номыг энэ бичвэрээр дуусгана, угаасаа. Ганц нэг шар өнгөөр тодруулсныгаа л эндээ бичиж үлдээх гээд л сууж байна. 

"Бид цаг хугацааг хэрхэн зарцуулж байгаадаа хяналт тавилгүйгээр, өдрийг урсгалаараа өнгөрөөдөг ажээ. Энэ бол асуудал. Иймээс та гүн болон өнгөц ажлуудаа тэнцвэртэй байлгаж, алхам тутамдаа"Яг одоо юу чухал вэ?" гэсэн асуултыг өөртөө тавихгүй бол элдэв зүйлд байнга сатаарна."

"Өдрийн минут нэг бүрийг төлөвлө."

Яанам бэ? Бүр минут нэг бүрээ төлөвлө гэж байна шүү дээ. Ерөнхийд нь л төлөвлөнө үү гэхээс, минут бүрчлэн бүртгэж бол чадахгүй ээ чадахгүй. Дуртай нь л тэгж төлөвлөнө биз. Ха ха. 

Өглөө бүр цахим шуудангаа шалгахаас татгалзах эсвэл ирсэн зурвас нэг бүрт хариу бичих зуршлаа өөрчлөх. 

Гэснээс би нэг бүрчлэн хариу бичих, сонин сайхнаа дуулгах ажлаа яаж шийдсэн бэ гэхээр? Нүүрномдоо зураг оруулчихдаг, тэгж идээд, ингэж уугаад гээд. Ха ха. Тэгэхээр тэрийг минь нүүрномын найз нөхөд хараад "аан за ашгүй энэ нөхөр амьд мэнд мэлтийгээд, идэж уугаад л дажгүй сайн яваа юм байна" гэж мэдээд, тэр бүр мессэж бичих нь багассан. Түүнээс "хүүе чи минь сайн уу?" гээд л их бичилцдэг байжээ, бид. 

Яг бие биедээ хэрэгтэй болсон, нэгнээсээ чухал зүйл асуух болсон үедээ аминчхан бичилцээд л явж байна. 

"Ажлаа 17:30 гэхэд дуусга." 

Энэ их аятайхан санагдав. Миний ажил ч угаасаа эрт тардаг л даа. Гэртээ тэр бүр ажлаа авчирч хийдэггүй. Яахав хааяа монголтой холбогдох ганц нэг зүйл гардаг л юм. Түүнийгээ хөнгөхөн шийднэ, нүүрномоор гялс бичилцээд, хариугаа өгч авалцана. 

"Холбогдоход хэцүү байх."

Энд 3 арга хэлсэн байсны сүүлийн арга нь хөндий мэт боловч зүгээр ч юм уу гэж санагдсан. хэ хэ. Хариу өгөхгүй байх, товчхондоо. 

За тэгээд гүн төвлөрч ажиллах, ямар нэгэн зүйлд бүхий л анхаарлаа төвлөрүүлэн хийх, ажиллах гээд байгаа хэдий ч ажилдаа улайрах, ямар нэгэн зүйлд улайрах гэж ойлгож болох юм. 

Жишээ нь би блогоо бичихдээ улайрах, ганц нэг зүйл орчуулахдаа улайрах, аяга угаагчаа нэхэхдээ улайрах гэх мэт. Гэхдээ байна аа? Энэхүү гүн үйл нь танд ямар нэгэн хэмжээгээр амжилт авчирч байх ёстой шүү. Эсвэл ямар нэгэн чадварыг эзэмшихэд ихээхэн тус болох ёстой. 

Сэтгэлийн тэнхээ хязгаартай, түүнийгээ ухаалгаар зарцуулах тодорхой дэглэм, зүй тогтлыг мөрдөх замаар төвлөрч, түүнийгээ удаан хугацаанд хадгалж сурах хэрэгтэй."

"Сэтгэлийн тэнхээ гэгч нээрээ л хязгаартай тийм ээ? Заримдаа тэнхэл алдрах үе гардаг шүү. 

Гүн үйлийг хэрэгжүүлэх "зожиг арга", "холимог арга", "хэмнэл бүхий аргачлал", "сэтгүүл зүйн аргачлал" гэсэн аргуудыг хэлжээ. Тодорхой ч тайлбарлаж өгсөн байна. Мөн энэхүү гүн үйлээ буюу улайралтаа дадал болговол их зүгээр гэнэ. Хаана, хэдий хугацаагаар төвлөрөх, төвлөрсөн бол хэрхэн ажиллах, төвлөрлөө хэрхэн дэмжих зэргийг ч дурджээ. 

Бодоод байсан чинь би юунд хэзээ хамгийн сүлд гүн гүнзгий төвлөрөөд, улайрсан бэ? гэж бодоод, санадаггүй ээ. Аливаа зүйлийг өнгөц л үйлдээд байх шиг. 

Гэхмэтчилэн ном уншихаараа өөрөөсөө асуудаг болжээ. Хариулт нь л яг таг гарч ирэхгүй байгаа болохоос. 

Үе үе сөхөж харна гэхээр худлаа л болох байх, ойрын хэдэн жилдээ ч. Хэ хэ. Ингэж бодсон, тэмдэглэсэн, цаас наасан номнууд минь нэмэгдсээр. Би өөрөө тэр бүхнийхээ хэрээр улам л уруудсаар буй мэт санагддаг болжээ. Хүн чинь өсөн дэвждэг атал...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Хүүхдээ өөрөө хичээл хийдэг болгож өсгөх ээжийн дадал 7

За ёстой өнөөдөр дуусгахыг хичээнэ ээ. Хэ хэ. 

Хүүхдэд өөрийн гэсэн цаг, ганцаараа байх цаг маш чухал, шаардлагатай байдаг. Энэ нь зөвхөн ганцаараа байх явдал бус юм. Ганцаараа ямар нэг зүйлийг анхаарлаа төвлөрүүлэн хийх цаг, ухаан санаа нь тухайн зүйлдээ бүр орчихсон тийм цаг хэрэгтэй. Таны хүүхдэд тийм цаг байна уу? Үгүй юу? гэдэг нь тухайн хүүхдийн ирээдүйд, том болоход нь чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. 

Ганцаараа төвлөрөөд ямар нэг зүйлийг давтаж хийх нь их чухал. Жишээ нь ном унших, зураг зурах, баримлын шавраар бүтээл туурвих, өрдөг тоглоомоор тоглох гээд юу ч хийж болно. Эцэг эх хүүхдийнхээ тэрхүү цагийг нь хүндэтгэж, хүлээн зөвшөөрч, тийм цаг олгож байх. 

Хэрэв ийм цаг байдаггүй бол эхлээд хамтдаа тийм цагийг гаргаж, өнгөрөөж байх. Яваандаа хүүхэд тань дадал болоод ирэхээр өөрөө тэгж өөрийн гэсэн төвлөрдөг цагтай болно. Эсвэл ээж нь 1 цаг гаран ном уншина, тэр хооронд чи юу хийх вэ? гэх мэтээр ярилцаж хүүхэд чинь ямар нэгэн зүйлд төвлөрөх цаг гаргаж өгөөрэй. 

Юу ч хийж болно, эвлүүлдэг тоглоомоор тоглох, өрдөг тоглоомоор тоглох, ном унших, зураг зурах гээд л. Хамгийн гол нь ээжтэйгээ хамт байгаа мөртлөө өөрийн гэсэн цагийг ганцаараа өнгөрүүлэх нь чухал. 

Ингэж өөртөө цаг гаргаж, өөрийн гэсэн цагийг ямар нэгэн зүйлд төвлөрч сурвал ирээдүйд хичээл хийхдээ анхаарлаа сайтар төвлөрүүлж чаддаг болдог давуу талтай. 

Нэг зүйл анхааруулахад пс тоглоом тоглуулж болохгүй. Ганцаараа тоглож буй мэт боловч ийм төрлийн тоглоом хүүхдийн тархинд хэт их ачаалал өгдөг. 

Тооны хичээлдээ сайн хүүхэд ахлах сургууль, дунд сургуульд элсэх шалгалтанд тэнцэх магадлал өндөр байдаг. Учир нь  тооны бодлогын хариунд хэрхэн хариулснаар зөрүү их гардаг. Хамгийн бага зөрүүтэй байдаг нь нийгмийн хичээл байдаг. 

Тооны хичээлийн суурь дээр анхаарах. Энгийн нэмэх хасах үйлдэл, үржих, хуваах үйлдлийг бага ангийн 3 дугаар анги хүртэл нь сайтар ойлгуулах. Түүнээс хүнд хэцүү бодлогыг түрүүлж заах шаардлага байхгүй. Эсрэгээрээ түрүүлж зааж болдог нэг л хичээл бий. Тэр нь бутархай тооны хичээл. Энэхүү бутархай тооны нэмэх хасах, үржих хуваах үйлдлийг 5 дугаар ангид заадаг. Анх энэ бутрахй тооны тухай өнгөц дурдаад өнгөрдөг нь 3 дугаар ангид заадаг. 

Тэгснээ 3 жилийн дараагаар дахин бутархай тооны тухай заах нь хэт зайтай мэт санагддаг юм. Тийм болохоор энэ бутархай тооны тухай ном авч үзэх, ном зээлж үзэх нь зүгээр. 

Тоо бодох үйлдлийг олон дахин давтаж байх нь чухал. Үржих, хуваах үйлдлийг маш олон, маш сайн давтуулах нь чухал. 10 нас өнгөрчихвөл учир шалтгааныг нь хэлэлгүйгээр зааж чадахаа байх тул тэр болтол нь бутархай тооны үржих хуваах үйлдлийг зүгээр л сайн цээжжлүүлээд, нүдлүүлээд, тогтоолгох нь чухал. 

Тэгшитгэлийг цаг нь иртэл заахгүй байх. 

Аль болох цаас, дэвтэр ашиглалгүй, цээжээр бодуулах. Цээжээр бодох нь тархины маш сайн дасгал болдог. 

4 дүгээр ангиас хойш аль болох шугам хэрэглүүлэхгүй байх. Аль болох freehand-р зуруулж, бичүүлж байх. Толгойдоо схем зэргийг дүрслээд, зурах дасгал хийх. Нүдээ аньж байгаад тухайн дүрсийг төсөөлөх, тэгээд зурах. Ингэснийхээ дараагаар дэвтрийнхээ хоосон зай зэрэгт зурж, бодох дасгал хийх. 

Дүрс, дүрслэл зурах аргыг зааж өгөх. 

Бодлого, асуулттай дасгал дээр олон ажиллах. Ингэхдээ хариултыг нь өгөлгүйгээр, өөрөөр нь бодуулна, ажиллуулна. Засаж өгчихөөд алдаа байвал дахин бодуулна. Түүнээс шууд зөв хариуг нь хэлж болохгүй. 

За энэ хүртэл тооны хичээлийг голчлон бичлээ. Одоо улсын хэл буюу япон хэлний хичээлийн тухай бичнэ. 

Мэдээж маш сайн уншдаг байх. Ном, текст их унших. Ханзандаа сайн байх, цээжилсэн байх. Дунд анги, ахлах ангид ороход энэ хичээл дээр нэлээд ялгаа гарч ирдэг. 4-5 ангид орохоор дасгал ажиллах. Сонирхолтой байсан эсвэл гоё үйл явдал хөөж унших биш үгийн утгыг ойлгож унших нь чухал болж ирнэ. Тухайн агуулгын явцад гарч буй төлөөний үгс нь яг юуг заагаад байна вэ гэдгийг ойлгож унших. 

Зохиогчийн хэлэх гэсэн санааг тунгааж унших гэх мэт асуулттай дасгал ажил уншиж, ажиллах нь чухал. Түүнээс биш олон ном уншсан тул япон хэлэндээ сайн байна гэсэн үг биш юм. 

Мөн асуултыг уншихдаа хурдан уншиж ойлгох дасгал хийх нь чухал. 1 минутанд 1000 үсэг уншдаг болохыг эрмэлзэх. Энэхүү чадвар нь ирээдүйд ахлах анги, их дээд сургуулийн элсэлтийн шалгалтанд их ач холбогдолтой.  Мэдээж ингэж хурдан уншиж ойлгосноор асуултаа цагтаа хийж дуусна. 

Дээрх чадварыг эзэмшихийн тулд бага ангидаа уран уншлагыг олон цагаар, олон давтамжтайгаар хийх. Хүүхдээрээ уран уншлага, чанга дуугаар уншуулж байх нь зүйтэй шүү. 1-2 дугаа ангид байхад энэ дадлыг суулгавал их үр дүнтэй. Ингэх нь алгасаж уншиж, алдаж унших зэргийг нь засаж өгөх боломжтой тул үр дүнтэй байдаг. 

Хүүе, ингээд дуусгаяа энэ удаад. Урт болчихлоо. Хэ хэ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.