Галт тэрэг

Суугуул муж маань хэд хэдэн манга зохиолчоороо алдартай. Тэдгээрийнхээ зохиол  бүтээлийг үнэнхүү сайн ашиглаж мужаа сурталчилна. "Хүнээ сайн хөгжүүлэх" гэдэг энэ байх. Хөгжсөн тэр хүмүүс нь жуулчдыг татах баялаг бүтээнэ гэдэг нь энэ байх.  

Гадаад оронд чинь энэ манга зохиол чинь асар эрэлттэй, хүмүүс их сонирхдог, японы ихэнх манга зохиол орчуулагдчихсан байх юм билээ. Тэгээд өөрсдийн уншсан, дуртай манганыхаа зохиолчийн төрсөн нутаг, баатруудынх нь өлгий нутгаар аялаад явчихдаг юм билээ.

Сакаиминато гэдэг хотод төрж өссөн Мизүки Шигэрү зохиолчийн манганы бүтээлийг ингээд галт тэрэгнийхээ буудлыг ингэж чимэглэсэн байна. Жуулчид ч тасрахгүй. Зураг хөрөг ч дарна. Би ч юугаар дутахав.  

Мизүки Шигэрү гээд англиар хайхаар гараад л ирнэ. Үүх түүхтэйгээ. Яагаад ийм сонин сонин дүртэй манга бичих болсон гээд л. Хэдэн жилийн өмнө бурхны оронд заларсан хөөрхий минь. 

Дайнд амь үрэгдсэн журмын нөхөдтэйгөө уулзалдаад, соних сайхнаа ярьж хөөрөөд л суугаа байх...

Галт тэрэг нь хүртэл баатрынхаа зургаар чимэглэсэн байна. Галт тэрэг гэснээс саяхан эх оронд минь төмөр зам үүсч хөгжсөний хэдэн жилийн ч юм ой болсон юмдаг уу даа. Тэгсэн нэг япон хүн ойн баярт нь очоод мэд гайхсан гэсэн. 

"Нэг ч галт тэрэг олж харсангүй" гэж хэлсэн гэсэн. Онигоо ч юм шиг сонсогдох ч нэгийг бодогдуулж байна уу. Бид нэг л их ой тэмдэглэсэн улс гэж бодогддог уу?  

Хөшөө ч байна аа. Эх орныхоо хөшөөг бол шүүмжилдэг хүн л дээ би. Тэрнээс өөр хийх ажил их байна тийм ээ? Бас бид өөрсдөө хөшөөгөө муухай болгочихдог тийм ээ? 

Эхлээд бид чанартай хийдэг болчихоод, хийснийгээ зүгээр л сайхан байгаагаар нь байлгаад, харж баясдаг болчихбол ч болж л байна. Түүнээс зарим нэг хөшөөг харахаар үнэн "мангар" тийм ээ?

Энэ нэг хөөрхөн баатар нь. Жижигхэн хөөрхөн хөшөө. Гол дүрийн баатрын нэр нь Гэгэгэ но Китаро. 

Эд нар том юманд нэг их шунадаггүй шүү. Жижигхэн зүйлсэд дуртай. Баатар бүр нь мэдээж нэртэй шүү. Нэрлэж бичиж гэсэн залхуу хүрчихлээ. Хэ хэ. 

Дээхэн энэ манга зохиолын баатруудын хөшөө бүхий бүтэл бүтэн нэг гудамж байдаг тухай, мөн ганц нэг баатруудынх нь тухай танилцуулж бичсэн ч байж магад. Мартчихаж... 

Доторх суудал нь нэг иймэрхүү. Орж ирсэн зорчигчид суухаасаа өмнө зоолттой зураг дарж байна лээ. Баатрынхаа хажууд суугаад бас хамтдаа зургаа ч авахуулж харагдсан. Би ч дуурайв. 

Гол нь эд нар нийтийнхээ өмчийг хайрлаж, гамнаж, өөриймсгөөр хандах юм өө. Мэдээж олон хүн дотор ганц нэг "зөрүүд гар" бий шүү. Японыг шүтчихсэн, тархиа угаалгачихсан гэж ирээд л зарим нэг хүмүүс бичдэг юм билээ. 

Сайн сайхныг нь дуурайж, үлгэр жишээ  авцгаая өө. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

9 сарын 1-ний мэнд ээ

Шинэ сар, хичээлийн шинэ жилийн мэнд хүргэе ээ. Бүгд усандаа сайхан орцгоогоод, цүнх дүүрэн ном, дэвтэр, харандаагаа үүрээд үзүүлээд өгнө өө гээд л гэрээсээ гарцгаасан уу? 

Бид ч мөн адил. Үзүүлээд өгнө өө гэхээсээ илүүтэйгээр энэ халууныг амжилттай даван туулах минь, хялайгаад уначихалгүйхэн шиг нэг өдрийг даван намрын сэрүүтэй золгох л гол зорилго болчихоод байна өө. 

Дэлхийн энэхүү дулаарал, цаг агаарын өөрчлөлт эцэстээ юунд хүргэх бол гэж санаа зовох л юм. Нэг их зүйл хүсэлгүй, байгальдаа аль болох хохирол багатай амьдарчих юмсан гэж мөрөөдөх л юм. 

Миний хувьд 9 дүгээр сардаа ч овоо хэдэн ном уншаад, овоо хэдэн аяга угаагчаа нэхээд л түүнээсээ урам аваад л явах минь. Энэ долоо хоногт гадаад ажилчдынхаа ганц нэг хүмүүст бэлэглэнэ. Би өөрөө яриа хийх юм. Тэгээд ярианыхаа явцад бэлэглэх санаатай. 

Монгол улсынхаа нэрийг, монголчуудынхаа нэрийг өндөрт өргөж явах гэж хичээж байхад, төв газар хулгай хийсэн гаруудын тухай мэдээгээр гарахаар сэтгэл санаа шууд газарт унах юм. 

Өөр зүйлд ухаан санаагаа уралдуулаад, гар хөлөө хөдөлгөөд, ажил хийж мөнгө олмоор байна аа. Зүв зүгээр сууж байгаад л баяжчих санаатай хүмүүс олшроод байх юм. 

Үүнд борооны дараах мөөг шиг олширсон "нөлөөлөгчид" жаахан буруугаар нөлөөлөөд байна. Ажил хийж мөнгө олохыг бус зүгээр сууж байгаад мөнгөтэй болж баяжихыг заагаад байх юм. 

Залуус минь та нар тэр "нөлөөлөгч"-өө зүгээр л та нарт зориулж зарим нэг утгаараа бүлт бүлт үсрэхэд нь үзэж, бусдад түгээж, тархиа угаалгаж, тэгээд цаад хүн чинь л баяжихад хувь нэмрээ оруулаад байгаагаа ухаарах цаг нь болсон юм шиг ээ. 

Би ч нэг хэсэг сонсдог л байлаа. Хөөх гэж боддог л байлаа. Гэхдээ зүв зүгээр сууж байгаад баяждаг улс нь мөш цөөхөн, бүр маш цөөхөн, тэр цөөхөн нь миний хувь нэмрээр л тэгж баяжаад байна гэж гэнэт ухаараад. Өөрийгөө л хичээж, урдах ажлаа л сайж хийж, бага багаар ч болтугай өөрийгөө хөгжүүлж, өдөр тутамдаа жижигхэн зүйлсээс урам авч, зулзагуудынхаа өмнө хариуцлагатай амьдрах хэрэгтэй юм байна гэж бодох болов. 

Маш гэгээрсэн бичвэрээрээ энэ өдрийн мэндийг хүргэж мэндчилэв. Агуулга нь яг таарч байгаа биз дээ? 

Өө тийм боловсрол хэрэгтэй хэрэггүй гэж хэсэг шуугив тийм үү? Хэрэгтэй байлгүй яахав. Боломж л гарвал сурч боловсорч байж бид бусдад залгиулалгүй, тархиа угаалгалгүй, хэт нэг зүйлд туйлшралгүй, өөрийн гэсэн бодолтой, аливаад эргэлзэж хандаж, судалдаг, уншдаг, тунгааж чаддаг чадварт суралцана шүү дээ. 

Мэдээж зарим ээж аавуудын дунд зулзагууддаа өндөр боловсрол олгох боломжгүй нь бий. Тэглээ гээд бид тэдгээр хүмүүсийг буруутгалгүй, өөрсдийгөө л хичээх хэрэгтэй. Сургууль соёлд суралцах боломжгүй байлаа ч бүгд уншдаг л байх хэрэгтэй. 

Сүүлийн үед харьцангуй олон ном хэвлэгддэг болж. Хэл ус сурчихвал ч хэрэгтэй мэдээллээ олоод авчихдаг цаг үе шүү дээ. 

Олон зүйл бурахаасаа өмнө өндөрлөх минь. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Өвөл хавар 2

Хошин романаа уншаад дууслаа. Цайныхаа цагаар бага багаар уншлаа. Ойрын хэд хоног нэмэх 35 хэмээс буудаггүй, буух нь байтугай түүнээс дээш нэмж халаад, юун ном уншихтай манатай. 

Нойр хүрээд, номын санд ширээ дэрлээд 10 минут ч болов дуг хийж байгаа. Тэгснээ гэнэт "хийгээ гаргачихаад" сандран сэрж энэ тэр. Хэд хэдэн удаагийн тохолдолд. Ха ха. 

Уншигч олон минь би чинь хүн шүү, махан биебодтой тул та нарын хийдэг бүхнийг л хийнэ. Ха ха. Ном л уншаад, гоё гоё амттан идээд, гоё гоё ундаа уугаад л явж байдаг, өөр юу ч хийдэггүй гэж андуу эндүү ойлгов доо. Хи хи. 

Азаар номын сангийн 2 давхар дахь жижигхэн өрөөг ганцаараа эзэгнэнхэн суудаг юм. Учир нь тэр өрөөнд дан гадаад ном, гадаадын уран зохиол гэх мэт ном өрөөстэй байдаг. Хүн бага үйлчлүүлдэг тулдаа л гаргасан хийгийн минь дуу, үнэрийг хүмүүс мэдээгүй өнгөрөв. Хэ хэ. а

Хошин роман уншиж байгаа хүн чинь номныхоо нөлөөнд автаад бас жаахан хошигнож бичмээр санагдаад өө. 

Түүнээс би хийгээ гаргадаггүй шүү гэж худлаа ярихгүй ээ. Соц нийгмийн нэгээхэн он цагт бага насаа үдсэн хүн чинь тийм ёс бус зүйл хийхгүй шүү дээ. 

Пионерийн тангарагт харш. Цаашлаад озоны давхаргын цоорол, дэлхийн дулаарал зэрэгт ч муугаар нөлөөлж, асар хортой. Тиймээс аль болох өөрөөсөө "ёс бус" зүйл гаргахгүйг хичээж буй болно гэхгүй юу. Ккк. 

Пионер гэснээс би ч бас пионерт элсээд амжсан шүү дээ. Онц сурлагатан байсан тул наснаасаа жаахан түрүүлээд элссэн. Ленины музейд очиж учиргүй тангараг өргөж, гэртээ байсан хамгийн гоё тасалгааны ургамлаа бэлэглэн байж элссэн билээ. 

Ленины музей одоо "Байгалийн түүхийн музей" болсон байсан. Бага насаа өнгөрөөсөн "дош" минь танигдахын аргагүй болсныг хараад жаахан харамссан шүү. 

За тэгээд улаан галстукаараа яасан гэхээр ангиараа нэг кино үзээд, уйлж муйлаад, нус нулимсаа арчсан шиг л... Угааж индүүдэх гэж бас л хөөрхөн ажил болдог байж. Нэг аятайхан нь халуун индүүгээр дарахад шууд хатдаг нь. 

Хөдөөгийн суманд иргэдийг усанд оруулах гэж сумдын удирдлага, намын дарга нар толгойгоо гашилгаж байхад, хотынхон ч мөн хүүхдүүдээ усанд оруулах гэж бөөн л ажил болдог байсан байх шүү. 

Би лав усанд орох тийм ч дуртай бол байгаагүй ээ. Ээж угааж байна гээд хамаг арьсыг минь үрчихдэг байсан болохоор тэр. Одоо өөрийгөө угаахдаа бас ээж яаж үрдэг байсан тэрэн шиг үрж угаадаг. Ха ха. 

За тэгээд матаас, хор шар, атаархал зэрэг их далдуур, нууцаар оршсоор л байж. Өдийд нэлээд ид тод болсон ч юм шиг. Аргаа өөрчлөөд улам л зэвүүн болсон ч юм шиг. 

Уншихыг санал болгох хөөрхөн ном байлаа. Жензэгийнхэнд ойлгомжгүй, Х үеийнхэнд дурсамж сэдрээсэн хошин хөөрхөн агуулгатай байлаа. Хи хи. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Уусаар л

Уусаар л. Хэ хэ. Ажлаа сольсон гэж хэлсэн дээ. 4 сараас хойш худалч хүнд сард нэг удаа шоудаж байна аа. Эхний удаад миний биеийг оролцуулаад шинэ ажилчдаа хүлээж авна гэж ууж идэв. 

Дараагийн удаад нь хуучин ажлын хэсэг хүүхнүүд намайгаа гаргаж өгч байна гэж ууж идэв. Би ч хуучин ажлынхандаа нугасгүй юм болохоор хүн болгонд аяга угаагчаа бэлэглэсэн. 

Монгол явсан томчуудтайгаа ууж идсэн. Бас л аяга угаагчаа бэлэглэсэн. 

Монголчуудтайгаа наадамлаж ууж идсэн. 

Шар айраг нэг их уудаггүй юм. Улаан вино, хааяа цагаан вино ууна. Ажлын хүүхнүүд харин есөн жорын юм ууж байна шүү. Нэлээд чихэрлэг санагдаад, захиалдаггүй юм. 

Харин сүүлийн үед өдөр бүр нэмэх 35-с дээш хүрч халаад, цаанаасаа нэг тийм сонин сонин юм уумаар санагддаг юм байна. Бүгчим халуун, өдөр бүр саунд сууж байгаа юм шиг л...

Янз бүрийн жимсний хольцтой лекорнууд. Хааяа бас зүгээр юм байна шүү. Дандаа л ууж идэхээ хорьно гэдэг чинь тэгээд ч бөөн стресс биз дээ? Би ч гэхдээ тэгж стресстэн барин хорьдог нь биш ээ. 

Уух үедээ уучихна, идэх үедээ идчихнэ. Ер нь жаахан дуртай талдаа "эгч" нь байгаа шүү. Ха ха. 

Орж гараагүй өдрөө гэртээ бас нэг иймэрхүү хундаганд хүйтэн ундаа бэлдээд уучихна аа. Мөс хийж байгаад л. 

Гэхдээ саяхан нэг өдөр гостоод, бөөлжөөд, нэг сүмо дүүг базаад, нэлээд атман зан гаргасан гэсэн. Ха ха. 

Маргааш нь шартаад үхэнгээ алдана биз дээ? Өвөл нэг тэгж гостсон юм. Тэрнээс хойшхи архинаас гарчихсан л явсан чинь гэхгүй юу? Дахиж архи амсахгүй юм шүү гэдэг дээрээ яваа болно. 

Нэг өдрийн шоун дээр огтоосоо ч амсаагүй. Угаасаа машинтай ч очсон юм дөө. Тэрнээс хойш цуглаан дээр ганц нэг хундагыг бол уусан уусан. Их соёлтой. Ингэж эрүүл саруул, соёлтой уух чинь тун аятайхан юм билээ гэхгүй юу. Хи хи. 

За за аймар дуртай гар шиг л биччихлээ. Гэхдээ намайг яг ямрыг эргэн тойрныхон минь хэлнэ дөө...

Халуунд жаахан манарсан хүн ийм л зүйл бичилүй, өөр хэн ийм зүйлийг ингэж ил тод бичихэв? Уусан зүйлдээ манарав уу? Байгалийн халуунд манарчихав уу? Бүү мэд...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.  

Жоом

Суугуул мужийн музейд шавжны тухай булан нээгдээд, нэлээд удаж байгаа юм. Хүүхдүүд үнэгүй тул хоёр зулзагаа үзээд ир гэж оруулчихаад, ээж өөрөө номоо уншингаа хүлээсэн. Нэг цаг гаран сайхан номоо уншиж, аз жаргалын даавраа ялгаруулсан. 

Эгчид нь гар утсаа өгч оруулаад, зураг дараарай гэсэн. Хэдэн хөөрхөн зураг дарсан байв. Би түүнээс нь сонгож нүүрном, инстадаа оруулсан. 

Япон жаалууд хорхой шавжтай их ойр өснө өө. Бүр тэжээдэг нь ч бий. Би бол нэг их дуртай биш ээ. Гэснээс яг одоо нэг хөөрхөн дуугардаг шавж гарч ирдэг улирал тул гэрийн гадаах модонд суучихсан, орж гарахдаа дууг нь сонсон таашаал эдэлнэ. 

Байгальтайгаа ойр гэж өөрийгөө баясгаж байгаа царай нь л даа. Хэ хэ. 

Хүрэлзгэнэ гэдэг шавж. Юу билээ гэж хэсэг бодлоо шүү дээ. Яг мартах гэж байна. Японоор нь мэдээд байгаа хэрнэ ээ. Ямартай ч эндээ бичиж үлдээлээ. Дараа мартахаараа орж ирж хайна. Японоор нь коороги. 

Нэг ийм хөөрхөн өнгийн эрвээхийн зураг дарсан байсан. Багадаа гоёмсог өнгөтэй эрвээхий харахаараа хөөж гүйдэг, хөөрөн баясдаг байж билээ. 

Эрвээхэй эрвээхэй 

Эргэн эргэн нисээрэй

Гэж дуулаад л. Гэснээс эрвээхэй, шавьж гэж бичдэг байсан санаад байгаа юм. Яг аль нь зөв эсэхийг мэдэхгүй, хааяа бичихдээ монгол толь бичигнээс хардаг юм. Ялангуяа орчуулга, албан захиа гэх мэтийг бичихдээ. 

Энэ хэсэг хамгийн хөөрхөн нь байсан. Жоом ч гэсэн хорхой. Нэг ажилтан нь ийм хувцас байгаа, өмсөж зургаа авахуулж болно гэсэн гэнэ. Эгч ч сахилгагүй зан нь хөдлөөд, дүүдээ өмсгөөд зураг дарж, бичлэг хийсэн байсан. 

Тэгснээ аав ээждээ, "Дүү жоомтой уулзаж үзээгүй байгаа. Дараа тааралдахаараа сайн байна уу? Жоом гуай гээд таньдаг байх хэрэгтэй. Жоом ч хараагүй, нялцгай бацаан" гэж авсан. Бид хоёр ч татаад унасан. 

Нээрээ л ойрд жоомтой байлдаагүй юм байна. Түй түй. Ингэж даапаалж бичих амархан ч, яг жоом гуай айлчлаад ирвэл пүү паа болоод аавыгаа л урдаа барина даа бид ч. Ха ха. 

Одоо ашгүй, эр баатар зулзагатаа даатгачихаад, орилоод сууж байх минь. Хо хо. Хөөрхий эрчүүд ээ гэж. Өрөвдчихлөө. 

Аягүй бол ээж нь хүүгээ өрөвдөөд, хайрлаад, эрхлүүлээд өөрөө урдуур нь орчихсон, алив тэр жоом гуай хаана байна гээд ханцуй шамлан дайраад, аягүй л бол нүцгэн гараараа барьж аваад бяцлах вий дээ. Чадна шүү, цаадах чинь. Ха ха. 

За ингээд өндөрөхгүй бол бие арзаганачихлаа. Шөнө жоом зүүдлэх вий дээ. Холуур холуур...

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Өвөл хавар

Тэрбишийн Бибиш гэх нэг элдэвтэй нөхрийн тухайн хошин роман. 300 гаран хуудастай, үсгийн хэмжээ жижиг энэхүү бүхэл бүтэн романыг ингэж хошин бөгөөд ёжилж бичнэ гэдэг айдаа мөнчиг авъяас юм байна өө. 

Уншихаас өөр ид шидгүй би үе үе инээд алданхан уншив. Соц нийгмийн үеийн орос үг, өвөрмөц хэллэгийг доор нь тайлбарлаад биччихсэн байсан. Сонин мэдрэмж төрөв. Уйтай ч юм шиг мэдрэмж...

Нээрээ л тун удахгүй үлэг гүрвэлийн үеийн хүн нь болоход тун цөөхөн жил үлдсэн бололтой дог шүү. Бидний үеийнхэн мэддэг, мэдээжийн зүйлийг тайлбарласаныг бодоход ирээдүйн уншигчдад зориулсан нь илт. 

Бямбажавын Цэнддоо зохиолчийн "Өвөл хавар" хошин роман. 

2024 оны сүүлээр "Голын тэртээх гацааны хавар" номыг нь уншсан. Бас хөөрхөн хошин мэдрэмжтэй, инээлгэсэн ном байсан. Ийм төрлөөр бичдэг зохиолч юм шиг байна тийм ээ. Хэд хэдэн ном гаргасан юм байна. Бусад зохиолоос нь авч уншина аа. Хөөрхөн бичлэгийн хэлбэртэй, тархиа амрааж, инээхэд минь хэрэгтэй. 

Бибишийг төрсний дараагаар нэр өгдөг хэсэг үнэн инээдтэй. Аав нь ч тэр, намын дарга ч тэр. Инээдтэй гарууд. Ер нь тэр сумынхан бүгд "инээдтэй" гарууд. 

Соц нийгэм сайхан байжээ, бидний хүүхэд нас сайхан байжээ гэж дурсан санагалзах дуртай 40 нэмэх насныхан уншвал ч дурсамжийг тань сэргээгээд сайхан байх бий вий? Ха ха. 

Нутгийнх нь "Чонотын хавцал нь Үнэртийн хавчиг болсон нь" хэсэг үнэн инээдтэй. Тухайн үед дарга нар ирж очих нь үнэн ядаргаатай байсан биз? Өнөөх нэг кинонд гардаг даа. "Шинэ халаатаа өмсөөрэй, ширээнийхээ бүтээлгийг солиорой" гэдэг хэсэг шууд санаанд бууна. 

Үргэлжлэл бичихийг хичээнэ ээ. Талдаа ороод л явж байна. Жижигхэн бичигдсэн тул хөөрхөн цаг орж байх шиг. Түүнээс 300-хан хуудастай, жижигхэн ном. 8 сардаа багтаана даа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Тарвас ба хутга

Энэ жил бид тарвас бага идсэн юм шиг санагдаад болдоггүй ээ. Хэ хэ. Жил бүр хамгийн томоос нь, хамгийн амттай гэснээс нь сонгож байгаад л худалдаж авч иддэг юм. 

Жилээс жилд юмны үнэ нэмэгдээд, хааяа ч дэлгүүр орохдоо жимсний тасгаар бага ороод байх шиг. Тарвас гэхдээ хүнсний ногооны ангилалд багтдаг юм билээ.

Нэг жижиг тосгоны тариалдаг тарвас нэлээд үнэтэй, брэнд болгочихсон. "Дайэй тарвас" гэхээр л үнэ нь өсчихнө. Бид жаахан наахна нь байдаг тосгоныхон тариалсан тарвасыг, нэг бол яг суугуул хотынхон тариалсныг авж иднэ.

Дотроо ясгүй гэх үү? Үргүй нь ч зарагдана. Дотроо үргүй тарвасны гаднах өнгө нь нэлээд хар ногоон байдаг юм.  

Жимс жимсгэнээ хэрчдэг нэг гоё хутгатай. Харахад л андашгүй байгаа биз? Хэ хэ. Энэ хутгандаа би хайртай. Үүх түүхийг нь мэддэг болохоор хайр зарлачихсан. 

Хутга сайтай байх, хутга нь тансаг байх гоё юм билээ. Гал тогооны ажилдаа муу ч жимс жимсгэнэ гэх мэт тансаг зүйлсээ хэрчихэд урамтай. 

Өө тийм, Осака хотод найз дүүгийнхээр айлчлахдаа бас тарвас идсэн. Найзууд нь тариалсан гэсэн. Амттай байсан. Өөрөө юу ч хийдэггүй хүн чинь бусад хүмүүсийн хөлсөө урсган, цаг заваа зарцуулж хийсэн хөдөлмөрийг үнэлэлгүй яахав. Биширнэ, бахархана. 

Ирэх жил идэх тарвасныхөө мөнгийг цуглуулна аа, одооноос. Хэ хэ. Ядаж улиралд нь таван бондгорыг авч иднэ гэж бодов. Та бүхэн ч гэсэн сануулаарай, цаг тухайн үед нь мартчих вий дээ? 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Бодонцог цэцэг

Зулзагын арчилж буй "бодонцог" цэцэг их хөөрхөн, өглөөд л хэд хэдэн цэцэг дэлбээлчихсэн байдаг юм.

Нэг өглөө бүр 10 ширхэг цэцэг гарчээ. Тэгээд 5 ширхэг цэцэг. Заримдаа 3, хааяадаа ганц хоёр цэцэг гарсан байна.   

Сайн харж тоолохгүй бол нуугдчихдаг юм билээ. Ихэвчлэн хоёр л өнгө хосолж цэцэглэсэн. Нийт 3 янзын өнгө бий. Тод хөх, бүдэн нил өнгө, ягаан өнгө гэсэн гурван өнгө. 

Өглөө оройдоо сайн усалчихсан байхад олон цэцэглээд байх шиг санагдсан.  

Энэ ягаан өнгө бол өдөр бүр шахуу цэцэглэнэ. Хамтад нь тод хөх, бүдэг нил өнгөний аль нэг нь цэцэглэсэн байна. Гурван өнгө нэгэн дор, нэгэн зэрэг, нэг өдөр хамт цэцэглэхгүй байна лээ. 

Өглөө эрт зураг дарахгүй бол 11 цаг гээд зураг дарах гэсэн чинь жаахан шолбойчихсон байсан. Амралтын өдөр жаахан унтчихсан юм аа. Хэ хэ. 

Энэ тод хөх өнгө их гоёмсог. Дуртай өнгө. Энэ гурван өнгөнд бүгдэд нь л дуртай юм байна. Гэхдээ байна аа, цэцэг ямар ч өнгөтэй байсан гоёмсог тул бүх л өнгийн цэцгэнд дуртай. 

Ямартай зуны амралтаар энэхүү бодонцог цэцгээ үхүүлчихэлгүйхэн шиг олон олон цэцэглүүлж, харж баясан, тоолж тооны хичээлээ давтсан шигээ давдлаа. 

Өнөөдөр албан ёсоор хичээл эхлэв. Зуны даалгавар, зээлсэн ном гэх мэтээ авч явсан. Хүнд цүнхтэй, гартаа бас нэг номтой тор барих гээд л ачаатай тэмээ шиг л хүн явсан. Гэхдээ хичээл нь эхэлж байгаа юм болохоор сэтгэл нь хөөрхөн гэгэлзээд байх шиг байсан. 

Өдөрт гэртээ ганцаар өнцилгүй, үдийн хоолонд юу идүүлэх вэ? гэж хойшоо санаа зоволгүйхэн шиг ажлаа хийх минь. Гэхдээ эрт тарж ирэх тул, тарж ирээд саадгүй, сайн гэртээ яваад ирснээ хэлж утасдана. 

Эх оронд минь ирэх 1 дэхэд хичээл эхэллээ дээ, тийм ээ? Цүнх баригч нартаа амжилт хүсье. Би ямар цүнх барих биш. Хэ хэ. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье ээ.

Хөрөг

Бэлгэнд авсан ном. Бас л жил гарангийн өмнө. Нүүрномд нэлээд хэдэн хөрөг зураглал нь орсон байсан. Уншиж байх явцдаа л аан нээрээ нүүрномноос уншсан юм байна гэж бодон уншив. 

Мэдээж олноо алдартай хүмүүсийн тухай голцуу байсан. Тэд нэлээд зовлон, бэрхшээлийг даван туулсан байдаг юм байна. Олны танил байх, мэргэжилдээ чадмаг байх нь эргээд "дайсан", "атаархагч" Хоролмаа, Балдан нарыг төрүүлдэг шиг ээ. 

Түүний оронд мөрөөрөө мөөмөө унжуулаад явж байсан нь өөрт өлзийтэй юм гэж бодов. Би "од" болохгүй ээ, ярьшиг. 

4 сая ч хүрэхгүй цөөхүүлхнээ бид нэгэндээ гай бололгүй л амьдрах юмсан тийм ээ? 

Хэдийгээр би "од, олны танил" бус ч хэд хэдэн хоролмаа, балдан нарын хорыг амссан л байдаг юм. Тэдгээр хор найруулагчдын ганц нэг нь эхнээсээ хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлчихсэн. Тамд унасан болов уу? гэж боддог. Хойд насандаа эргэж хүн болж төрөөд өөрсдийн охин шиг санаад хүмүүст бага гай тариарай л гэж хүсье дөө. Тэр хүмүүс над шиг охинтой улс байсан. Охид нь надаас хэдэн насаар эгч, хэдэн насаар дүү хүмүүс байдаг. 

Зарим нэг нь аавтайгаа нийлж хор найруулдаг. Одоо бол нүүрномд маш ухаалаг зүйл бичдэг юм билээ? Ха ха. Хальт харчихаад шууд блоклосон. Сэжиг хүрмээр байсан учраас. Ха ха.

Нэг нь болохоор жаахан байсан болохоор аавынхаа хорчинг мэддэггүй л байх, хөөрхий.

Угтаа эдгээр хүмүүсийн тухай мартаж, тоохоо больж сурч байна л даа. Яахав энэ "Хөрөг" номын унших явцад хүмүүс л биедээ хор учруулж, бие биенээ алж байдаг юм шив дээ гэж дахин ухаарсных. 

Тэгэхээр хор найруулах гэж байгаа хүмүүст сануулж хэлэхэд та нарт гомдсон сэтгэл, та нарт зэвүүцсэн сэтгэл насан туршид чинь далдуур дагаад явдаг шүү гэж хэлмээр байна өө. Тэгэхээр зөв л явцгаагаарай. Үр хүүхдээ бодоорой.  

Би ч атаархах үе бий л дээ, хүн л болсон хойно. Гэхдээ атаархлаа гээд хор найруулах гэдэггүй л дээ. Найруулж мэдэх ч үгүй. Кофе л найруулж чадна. Ха ха. 

Ядаж байхад хамт найруулчих таньдаг танил тал алга өө. Хорыг ихэвчлэн танил талтайгаа хамтарч найруулдаг юм билээ шүү. 

Бие биенээ муулаад, үздэггүй байсан хүмүүс зүү орох зайгүй болчихсон "найз аа" гээд эхэлбэл жаахан "но"-той шүү. Ха ха. Амьдралынхаа гашуун туршлагаар олж авсан мэдлэг минь юм шүү. 

Бид нэг сайхан балетчин залуугаа харамсалтайгаар алдчихсан юм билээ. Хэрэв амьд сэрүүн байсан бол өдийд эх орны минь балетын нэр хүнд, хөгжил цэцэглэл одоогийнхоосоо ч өндөр байх байсан ч юм билүү? 

Мөн хүндэлдэг, хайрладаг, бахархдаг хүндээ архи бага өгч баймаар байна өө. 

2 жил дарааллан эх орондоо очихдоо мэдэрсэн зүйл бол өнөөх л улиг болсон архи. Аминдаа эндээс үнэ өртөг нь ч архинаас хамаагүй өндөр, үр өгөөж нь ч өндөр бэлэг сонгоод авч очдог юм. Тэгээд байхад л "архи" авч хамт өгөх шаардлага гардаг байсан. 

Би өөрөө төмс царайлаад авахгүй байх ч, ижий аав хоёр минь бэлдчихсэн байна. Гайхаад хэлэхээр монголын ёс, монголд томдоо ордог бэлгийн нэг нь архи гэж ам таглана. 

Ийм л сонин заншлаар? бид авъяастай, чадварлаг нэгнээ алж байдаг юм билээ. Айлд очихдоо архи авч очдог оо, архи горьддог оо, архи уудаг хэв маягаа халах цаг нь болсон байхад одоо ч "уламжлагдаад" явж буйг дээд тэнгэрээс алдарт дуучин Адарсүрэн гуай харж харамсдаг л байх даа. 

Гаажтай хүн: Энэ үгтэй энэ ном, яг одоо уншиж буй номд энэ хэллэгтэй таарсан тул тэмдэглэж авлаа. 

...Давалгаалж яв, давж бүтээ.

...Өрсөлдөгч гэвэл, над ялан дийлж байвал зохилтой өөрөөс том өрсөлдөгч байхгүй...

...Шунал асар том амбицыг бий болгодог.

Гэсэн үгнүүдтэй үлдлээ. Амьддаа нь бие биенээ хайрлацгаая. Хайрлаж чаддаггүй юм аа гэхэд гай болохгүй, зүгээр л тус тусынхаа зүйлсийг хийгээд явцгаая. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Түүнийг гэх дурсамж

8 сард ч овоо хэдэн ном унших төлөвлөгөөтэй сууж байна. Эхнээс нь шууд л зориглон барьж аваад, эхлүүлдэг болж байна. 5 секундын дүрмээ ашиглаад нүдэнд харагдсан номоо шууд барьж авав. Өөр ганц нэг ном бас буулгаад ирсэн. Нэгийг нь бүр уншчихсан байвал яах вэ? Хи хи. Дараагийн дугаарт бичнэ.  

Бараг жилийн өмнө худалдаж аваад авчруулсан ном. Бүтэн жил арын минь өрөөнд өрөөстэй байжээ. Энэ жил өрөөстэй олон номнуудаа цөөлөх санаатай л сууна. 

Гэснээс он гараад 20-иод ном бол уншсан байна лээ. Амжлт биз дээ?

 "Бизнес.мн"-ийн подкастыг сонсоод, хүмүүс амжилтыг, карьерыг их буруугаар ойлгодог гэж ярьж байсан Туйлаас үнэн санагдсан. Маш жижиг зүйлийг ч амжуулж, хийж чадсан бол тэр чинь амжилт шүү гэсэн. Батханд багштай хийсэн "Диалоги" цувралыг дахин эхнээс нь сонсож байгаа. 

Та бүхэн ч гэсэн сонирхож үзээрэй. 

За номныхоо тухай бичье. Уран зохиолын ном. "Ясан зүрх" номын зохиолчийн ном болох "Түүнийх гэх дурсамж"-ыг богинохон хугацаанд уншаад дуусгачихлаа. Уран зохиолын ном уншихын нэг давуу тал энэ шүү дээ. Сонирхолтой санагдвал цаг нэг их орохгүй. 

Ном уншдаг болгомоор байвал уран зохиолын номноос эхлэхэд л болох юм. Миний багад одооных шиг мөнгөний тухай, өөрийгөө хөгжүүлэх тухай ном байдаггүй байсан гэхэд хилсдэхгүй. Уран зохиол л уншиж хүн болсон. Хэ хэ. 

Зохиолчийн нэр Колин Хүүвер. Төгсгөл нь сайхан, амар сайхан жаргадаг төгсгөлтэй роман бичдэг шиг байгаа юм. Миний уншсан хоёр ч роман нь баатрууд нь ухаажаад, жаргалаа олж байгаагаар төгсөнө. 

Мэдээж залуу улс тул алдана, гэмтэнэ, гэмтээнэ. Ууна, иднэ, наргина, цэнгэнэ. Түүнийх нь шагнал нь "алдаа, эндэл, хорсол, зэвүүцэл, үзэн ядалт" байж, шанг нь хүртэнэ. 

Агуулга нь: Кенна гэх бүсгүй шоронд 5 жил ял эдэлж байгаад гарна. Хорих газарт төрүүлсэн охинтойгоо уулзах гэж мөрөөснө. Лежер хэмээх залуу гарч ирнэ. Охинтойгоо уулзах зам дардан бус байх нь ойлгомжтой. Хэцүү нэртээс гарсан ээжид нь итгэж охиныг нь уулзуулах нь л юу л бол? 

Сайхан төгсгөлтэй гэсэн дээ? Тэгэхээр санаа зоволтгүй, охинтойгоо уулзана. Тэр хүртэлх өрнөл нь сонирхолтой, хайр дурлал, шохоорхол гарна. Өсвөр насныхан уншвал тохиромтой ч байж магад. 

Гэхдээ бидний насныхан уншсан ч тааламжтай санагдана. Яагаад гэдгийг өөрсдөө уншиж байж л мэдэх байх даа. Хэ хэ. 

Харуусал амьдралыг чинь гацаадаг. 

Алдаа гаргасан ч түүндээ харуусаад л, өнгөрсөнтэйгөө зууралдаад байвал амьдрал чинь гачцихна аа л гэсэн үг тийм ээ? 

Надад ч гэсэн алдаа бий. Үе үе бодогдоод байдаг л юм. Тархинаасаа авч хаях гэж үзэж тардаг л даа. Та нарт ч бас тархинд чинь хадгалаастай алдаа, харуусал байдаг л биз дээ?

Бултаараа харуусах бус, ирээдүйгээ харсхийж, одоо цагтаа амьдрахыг хичээх юм шүү. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Торхтой архи

Японд ажиллаж амьдардаг найз дүүгийнхээ гэр бүлд зочилж очоод дайлуулж цайлуулсан. Миний дуртай амттан, хоол гээд л би ч гал тогоонд санаа зоволгүй, сайхан идэж уусан. Хэ хэ. 

Мөн бидэнд зориулж өвөрмөц бөгөөд амттай "архи" бэлдсэн байсан. Уугаагүй, амссан. Хи хи. Ууж идэхээ багасгах гэсэн хэтийн зорилготой би. 

Японд хүлээн авалт, чухал арга хэмжээнд ийм торхтой архиар дайлдаг. Тайзан дээр "бүдүүн дарга" нар гараад, торхтой архийг задалдаг юм. Тэгээд модон дөрвөлжин "хундагана"-д хундагалаад тулгацгаана. 

Би ч ажлынхаа буянаар олон улсын арга хэмжээнд энэхүү "ёслол"-ыг ойроос харж байсан. Ажил болохоор амсаж байсан ч амтыг нь мартсан байна өө. Мэдээж бие биенийхээ эрүүл мэнд, аз жаргал, хөгжил цэцэглэлтийг хүсэн ерөөж тулгацгаана. 

Энэ удаагийн торхи хөөрхөн жижигхэн. Дээрх хүлээн авалт зэрэгт уудаг торхтой архи нь маш том. Зогсож байгаа хүний өвдгөөр нь татдаг байх шүү. Мартчихаж. 

Таглааг нь нэгэн зэрэг цохиж онгойлгодог. Тайзан дээр гарсан хүн нэг бүр жижиг алх шиг зүйл бариад, түүгээрээ тагийг нь цохино. Гэхдээ байна аа, тэр торх нь гадуураа том олсоор бэхлэгдсэн байдаг. Түүнийг нь эхлээд хайчилна. 

Яг дээрх зурган дээрх шиг... Кагами бираки гэж хэлдэг, энэ торх онгойлгох үйлдлээ. 

Тусгай шанагтай. Энэ шанагаар нь хутгаж хундагална. Амсар нь нэлээд том хундага байх хэрэгтэй юм билээ. Яагаад том дөрвөлжин модон хунгаданд уудгийг нь сая уухдаа л мэдлээ шүү дээ. Хи хи. 

Хүүхнүүд бид өндөр гонзгой, гуалиг хундаганд уусан чинь хундагалахад хэцүү юм билээ. Гадуур нь асгараад. Шинэ зүйл мэдэж авсан аялал байлаа. Баярлалаа. Дүү нартаа. 

Өө тийм, амттай байсан шүү. Дахин баярлалаа. 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.

5 секундын дүрэм 2

Энэ номноос ядаж хааяа нэг 5-4-3-2-1 УРАГШАА гээд өглөөдөө босч байна. Гэхдээ өглөө эрт бослоо гээд сүртэй зүйл амжуулахгүй ээ. Халуун учраас шүршүүрт л орж байна дөө. Хэ хэ. 

Сэрүү орчихвол ч учиртай. Энэ халуун чинь хүнийг их ядраадаг юм билээ? Номоо уншаад яваа минь их юм. 

Хэрвээ та амьдралыг тань өөрчлөх хэн нэгнийг хайж байгаа бол толинд нэг хараарай. 

Мэдээж би л өөрөө өөрийгөө олж харна тийм үү? Үнэн үг тул, үе үе их чухал царайлж толинд удаан гэгч нь өөрийгөө харж байхаар шийдэв. Инээдтэй нь нас минь яваад хаа нэгтээ үрчлээс харагдаад байх юм. Ха ха. 

Сэвх гайгүй ч юм шиг, сэвхтэй ч юм шиг л. Нарны тос түрхээд л гүйж явна. 

Тархи гээч зүйлийг ямар нэгэн юманд хууртагдахаас нь өмнө хөдлөх ёстой юм байна шүү, журмын олон нөхөд минь. 

Үнэндээ 5 секундын дүрэм нэг л зүйл дээр төвлөрдөг ба тэр нь та юм. Өөрөөр хэлбэл, та өөрөө өөртөө саад хийдэг. Та эргэлзэх, хэт их бодох замаар өөрийгөө урхинд оруулдаг гэдгээ санаарай.

Бас л үнэн юм тийм ээ? Жин хасмаар байхад минь хэн саад болж байна? Би өөрөө л өөртөө саад болдог. Нүдний минь өмнө амттан байвал идчихдэг, уучихдаг. Ккк. 

Өөртөө л бурууг өгч, өөрийнхөө үйлдлийг засахгшүй бол ч... 

Хүнсээ худалдаж авахдаа бол амттаны тасгаар явдаггүй, шууд л алгасдаг. Хэрэгтэй зүйлсээ л авдаг. Эргэн тойрныхон минь намайг дайлдаг байх нь. Хо хо. 

Ирээдүйд санаа зовох бус одоо цагтаа байж, хүссэнээ хийх хэрэгтэй ба энэ бүхнийг тавхан секундэд хэрэгжүүлэх боломжтой юм шүү. 

Энэ "одоо цагтаа байх" гэдэг үгийг их л сонсож, уншиж байна. Яаж ийгээд л ирээдүйдээ санаа зовчихно, яаж ийгээд л өнгөрснийг бодчихно. Ийм үед ном барьж авдаг. Уран зохиолын ном байвал илүү сайн. Хувь хүний хөгжлийн ном зүгээр ч хааяадаа өөрийгөө голчих гээд байдаг талтай...

Танд саад болдог мэдрэмжээ дарж, өөрийг тань хойш чангаадаг зуршлаа эвдэх хэрэгтэй. Улмаар тэдгээр муу зуршил нэг бүрээ эерэг дадлаар эр зоригтойгоор солиорой. 

Амьдралдаа эзэн суух эхний алхам нь сэрүүлгээ унтраалгүй, суга үсрэн босох. Хичээеэ, хичээе... Орноосоо босох нь хамгийн хэцүү гэж үнэн шүү. Хөөрхөн гэгч нь унтаж буй зулзагаа тэврээд л хэвтээд баймаар болно, өглөөдөө. 

Хичээл нь эхлэхээр бид хоёр босохоос өөр гарцгүй л болно. Хоёр биендээ наалдаад л, жижигхэн хөөрхөн гар нь мээмнээсээ салахгүй. Хэ хэ. 

Амьдрал гэдэг сонголт ба ямар сонголт хийх нь зөвхөн танаас хамаардаг гэдгийг бүү мартаарай. 

Бүтээмжийг нэг үгээр тайлбарлаж болдог. ТӨВЛӨРӨЛ. Тэгвэл бүтээмжийг нэмэгдүүлдэг хоёр төрлийн төвлөрөл бий. 1. Элдэв зүйлд сатаарахгүйгээр хийж буй зүйл дээрээ бүрэн төвлөрөх чадвар. 2. Дэмий зүйлд цагаа гарздахаас сэргийлэх чадвар буюу хамгийн чухал зүйлсийг олж тодорхойлох төвлөрөл юм. 

Сатаарлаа удирдаж сурах хэрэгтэй юм гэнэ. Яг юунд сатаарах гэдэг байдгаа мэдэж, түүнийгээ 5-4-3-2-1 урагшаа гэж хэлээд хаях, орхиж сурах. Жишээ нь би ухаалаг утсаараа кино үзэх гээд байдаг. Гэртээ гар утсаа хаа нэгтээ тавьчихаад, мартчих гэж оролдож байгаа. 

Олон төрлийн өөрчлөлт дундаас санаа зовох зуршлаа өөрчлөх нь амьдралд хамгийн том эерэг нөлөөг үзүүлдэг. 

Оюун санаагаа захир эс бөгөөс захирагдана. Гораций.

Зүгээр л хий. Суугаад байлгүй. Ухрааж тав тоолоод шууд л бос гэж өөртөө байнга хэлж байх гэж оролдоно оо. 

Хэдийгээр та өнгөрснийг өөрчилж чадахгүй ч таван секундын дотор ирээдүйгээ өөрчлөх боломжтой. Агуу байдал таны дотор оршдог. Харин нээх цаг нь яг одоо шүү.

5-4-3-2-1 УРАГШАА

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье. 

Шүхэрт бүжиг

Халууны баяр. Бидний нэрлэж заншсанаар... 

Угтаа бурхан болоочдынх нь сүнс эргэж ирдэг, тэд нартаа хүндэтгэл үзүүлдэг өдрүүд. 

Овоо хэд хоног амардаг. Амралтын эхний өдөр суугуул хотын "баяр" тохионо. 

Эртнээсээ хурмаст тэнгэрээс бороо хур гуйн, аргадаж буй нь тэр. 

Шүхэр барин бүжнэ. 

Хотод үйл ажиллагаа явуулдаг хувийн болон төрийн байгууллагынхан хамтлаг байгуулж оролцоно. Байнгын бүжигчин гэж үгүй. Мэдээж сайн дураараа жил бүр бүжиглэдэг "бүжигчид" бий. 

Гэхдээ жил бүр шинэ бүжигчид бүжих нь олонтаа. 2 долоо хоногийн өмнөөс оройд ажлаа тараад бүжгээ давтана. 

Байгууллагаараа ижилсэн зуны дан кимоно буюу юката өмсөнө. Энэ бүжгийн хувцсаа жил бүр шинэчилнэ гэсэн ойлголт байхгүй. Тухайн байгууллагынхаа эмблемийг оруулсан байдаг. 

Жишээ нь энэ улаан юката нь энэ хавьдаа томхонд тооцогддог банкны үндсэн өнгө. Тэр цагаан дугуй хээ нь эмблем нь. 

20-иод жилйн өмнө төрийн захиргааны багт орж бүжиглэж байхад өмссөн ногоон цагаан өнгөний хослол бүхий юката одоо ч солигдоогүй байна билээ. Хэрэв солино гэвэл төсвийн мөнгө, иргэдийн татварын мөнгөөр л солих тул төрийн албан хаагчид солихгүй, харин олон жилийн хугацаанд жилдээ нэг ашигладаг "нөгөө л" юката нь таних тэмдэг нь болчихсон, иргэдийнхээ хүндэтгэлийг хүлээн, бүжгийн явцад ирж дэмжинэ. 

Хажууд нь манайхан төсвийн мөнгийг, иргэдийнхээ татварын мөнгийг асар үргүй зарцуулаад байгаад бухимдахаар "барьж идэх" шахна. 

Ганц үндэсний баяр наадам, ондоошил, дархлаа, амьтан хүн муу хэлнэ, 100 жилийн ой гэх мэт сүржин үгээр дайрна. 

Ондоошил, дархлаагаа урагш нь, ирээдүйд чиглүүлж хөгжүүлмээр шиг санагдах. 

Олон жилийн үүх түүхтэй уламжлалт энэхүү шүхэрт бүжгээ эд бас хөгжлүүлээд л яваа. Хувцас нь гэхэд манайхаар бол дээл нь болох юкатагаа байгууллага бүр өөрсдийнхөө онцлогийг харуулсан, бүжиглэхэд амар байхаар өөрчлөөд, их л өвөрмөц болгон загварчлаад, донж оруулаад өмссөх байх юм билээ. 

Ирэх жил дунд нь орж бүжиглэмээр санагдсан. Бодол өөрчлөгдчихгүй байгаа? 

Түр баяртай. Бүгдэд нь амжилт хүсье.